Кіріспе

Бөлмелік режимдер – бұл дыбыс көзі, мысалы, динамик қозғалтқанда бөлмеде пайда болатын резонанстардың жиынтығы. Көптеген бөлмелердің негізгі резонанстары 20 Гц-тен 200 Гц-ке дейінгі жиілік диапазонында болады, әрбір жиілік бөлменің бір немесе бірнеше өлшемдерімен немесе олардың бөлшегімен байланысты. Бұл резонанстар бөлмедегі дыбыс жүйесінің төмен жиілікті және төмен-орта жиілікті жауабына әсер етеді және дыбысты дәл көшіруге кедергі келтіретін маңызды факторлардың бірі болып табылады.

Бөлмелік резонанстардың механизмі

Бөлмеге модульдік жиіліктерде және олардың еселіктерінде дыбыстық энергияның енгізілуі тұрақты толқындарды тудырады. Осы тұрақты толқындардың түйіндері мен антинодтары бөлменің әртүрлі жерлеріндегі белгілі бір резонанстық жиіліктің күшін әртүрлі етуіне себеп болады. Бұл тұрақты толқындар дыбыстық энергияның уақытша сақталуы ретінде қарастырылуы мүмкін, себебі олардың қалыптасуына белгілі бір уақыт керек, ал дыбыстық энергия көзі алынғаннан кейін тарауына да белгілі бір уақыт талап етіледі.

Бөлме резонанстарының әсерін азайту

Қатты беттері бар бөлмеде жоғары Q және өткір резонациялар пайда болады. Мұндай резонацияларды басу үшін бөлмеге дыбыс сіңіретін материал қосуға болады, ол жиналған акустикалық энергияны жылдам тарату арқылы жұмыс істейді. Тиімді болу үшін, қабырғаға орналастырылған кеуекті, дыбыс сіңіретін материалдың қалыңдығы толқын ұзындығының төрттен біріне тең болуы керек, ал төмен жиіліктерде, олардың ұзын толқын ұзындығын ескере отырып, өте қалың сіңіргіштер қажет. Дыбыс сіңіру ауа қозғалысының жеке талшықтармен үйкелісуі арқылы жүзеге асырылады, кинетикалық энергия жылуға айналады, сондықтан материал талшықтардың тығыздығына қатысты дұрыс "денситиге" ие болуы керек. Тым бос болса, дыбыс өтіп кетеді, ал тым тығыз болса, кері шағылыс пайда болады. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл ауа қозғалысы мен жеке талшықтар арасындағы кедеріс сәйкестігі мәселесі. Жылу оқшаулау үшін қолданылатын шыны талшығы өте тиімді, бірақ нәтиже жоғары жиіліктерде табиғи емес "өлген" дыбыс шығармауы және төменгі жиіліктерде "гулдеу" эффектісін сақтауы үшін өте қалың болуы керек (шамамен төрт-алты дюйм), осылайша ол жиіліктердің кең ауқымында сіңіруді қамтамасыз етеді. Перделер мен кілемдер тек жоғары жиіліктерде ғана тиімді (мысалы, 5 кГц және одан жоғары). Дыбыс шамамен бір миллисекундта бір фут (344 м/с) жылдамдықпен қозғалады, сондықтан 1 кГц жиіліктің толқын ұзындығы шамамен бір фут (344 мм), ал 10 кГц жиіліктің толқын ұзындығы шамамен бір дюйм (34 мм) болады. Тіпті алты дюймдік шыны талшығы 100 Гц жиілікте аз әсер етеді, онда толқын ұзындығының төрттен бірі 2 футтан (860 мм) асып түседі, сондықтан сіңіретін материалды қосу 20–50 Гц жиілік диапазонындағы төменгі басқа ешқандай әсер етпейді, бірақ 100 Гц-тен жоғары жиіліктің жоғарғы басына үлкен жақсарту әкелуі мүмкін. Ашық тесіктер, дисперсия цилиндрлері (үлкен диаметрлі және әдетте қабырға биіктігімен тең), мұқият өлшенген және орналастырылған панельдер, сондай-ақ бөлменің дұрыс емес пішіндері – энергияны сіңірудің немесе резонациялық режимдерді бұзудың тағы бір жолы. Дыбыс сіңіру үшін, эхоаты жоқ камераларда көрінетін үлкен көбікті клиндердегідей, жоғалту ақыр соңында турбуленция арқылы жүзеге асырылады, себебі соқтығысқан ауа молекулалары кинетикалық энергиясының бір бөлігін жылуға айналдырады. Шыны талшықтары арасындағы қатты тақтадан тұратын демпферлік панельдер, беткі панельдің қозғалуына және талшықтармен үйкелісу арқылы энергияны сіңіруге мүмкіндік беру арқылы төменгі жиілікті дыбысты сіңіруге қолданылған. Егер бөлме салынып жатса, оның резонациялары естілмейтіндей бөлме өлшемдерін таңдауға болады. Бұл бірнеше бөлмелік резонациялардың жиіліктерінің бірдей болмауын қамтамасыз ету арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, куб тәрізді бөлмеде үш резонация бір жиілікте болады. Бөлме резонацияларынан туындаған жиілік жауабының теңсіздігін өтеу үшін дыбыс жүйесін теңестіру өте шектеулі, өйткені теңестіру тек бір нақты тыңдау орнында жұмыс істейді және басқа тыңдау орындарында жауаптың нашарлауына әкеледі. Сондай-ақ, дыбыс жүйесінің эквалайзері арқылы күшті бас күшейту дыбыс жүйесінің өзіндегі динамикалық диапазонды қатты азайтуы мүмкін. Кейбір сатушылар қазіргі уақытта бөлмені теңестіруге арналған күрделі жабдықтарды ұсынады, олар үшін дәл микрофондар, кең ауқымды деректерді жинау және қажетті компенсацияны жүзеге асыру үшін компьютерлік электрондық сүзгілерді пайдалану қажет. Бұл жүйелердің өте қымбат екенін ескере отырып, қарапайым бөлмелердегі жақсартудың салыстырмалы құны туралы пікірталас бар.

Концерт залдары

Концерт залдары сияқты немесе үлкен телестудиялар сияқты өте үлкен бөлмелерде кішкентай бөлмелерге қарағанда әлдеқайда төмен жиілікті негізгі резонанстар болады. Бұл, жақын араласқан гармоникалық резонанстар төмен жиілік аймағында орналасуы мүмкін екенін білдіреді, демек, жауабы біркелкірек болады.