Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Каталон халқына деген жеккөрушілік немесе оны білдіру
Feeling or expression of hate towards Catalan people
Каталондықтарға қарсылық (,) – Франция, Италия және Испанияда каталон мәдениеті мен дәстүрлеріне қарсы болған түрлі тарихи үрдістердің жиынтық атауы.
Anti Catalanism (, ) is the collective name given to various historical trends in France, Italy, and Spain that have been hostile to Catalan culture and traditions.
Сипаттама
Тарихи контексте антикаталониялық – каталон тіліне, халқына, дәстүрлеріне немесе Каталониямен байланысты кез келген нәрсеге деген жаушілік көзқарас болып табылады. Саяси контексте ол Каталонияның саяси ұлтшылдығының аймаққа ықпал етуіне деген реакция ретінде көрініс беруі мүмкін. Ең қиын жағдайларда мұны каталонофобия деп те атауға болады, бірақ бұл нағыз фобия емес. Каталония өнімдерін бойкоттауды ұйымдастырғаны үшін танымал бірнеше саяси қозғалыстар да антикаталониялықпен тығыз байланысты.
In a historical context, anti Catalanism expresses itself as a hostile attitude towards the Catalan language, people, traditions or anything identified with Catalonia. In a political context it may express itself as the reaction to a perceived intrusion of Catalan political nationalism into the area. In its most extreme circumstances, this may also be referred as Catalanophobia, though it is not a phobia per se. Several political movements, known for organising boycotts of products from Catalonia, are also actively identified with anti Catalanism.
Орта ғасырдағы Италия
Тарихшы Антони Симон 12-15 ғасырлар аралығында Арагон тажының Сицилия, Сардиния және Оңтүстік Италияға жасаған әскери кеңеюі мен каталон саудагерлерінің осы нарықтарға енуі каталондықтарға қатысты терең ашу-ыза тудырғанын айтады, олар көбінесе испандықтар деп есептелді. Бұл туралы Данте Алигьери, Джованни Боккаччо, Франческо Петрарка, Луиджи Аламанни, Пьетро Ареттино және Серафино Аквиланоның әдеби еңбектерінде көруге болады.
Historian Antoni Simon states that between the 12th and 15th centuries, the Crown of Aragon's military expansion into Sicily, Sardinia and southern Italy and the entry of Catalan merchants into these markets generated a deep sense of hostility against the Catalans often identified as Spaniards. Reflections can be found in the literary works of Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio, Francesco Petrarca, Luigi Alamanni, Pietro Aretino or Serafino Aquilano.
Испанияның ерте заманауи кезеңіндегі жағдайы
Испания мұрагерлік соғысынан (1701–1714) кейін Филипп V жариялаған 1716 жылғы «Нюэва-Планта» жарлығына сәйкес, Каталония княздығының көптеген заңдары мен институттары жойылды, бұл каталон тілі мен мәдениетінің ығысуына және испан тіліне басымдық беруге әкелді. «Нюэва-Планта» жарлықтары – мұрагерлік соғыста жеңілгендерді басуға бағытталған патшалық шаралар еді. Олар Кастилия заңдарымен үйлесімді, француз үлгісіндегі испан орталықтандырылған мемлекет құруды бастады және Испания Корольдігі алғаш рет құрылды. Бұл орталықтандыру он тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырдың басында бірте-бірте жүзеге асты, Франко диктатурасы және ақ террор кезінде ең жоғары деңгейге жетті.
In accordance with the Nueva Planta decree of 1716 promulgated by Philip V after the War of the Spanish Succession (1701 1714), most of the legislation and institutions of the Principality of Catalonia was abolished, leading to the marginalization of the Catalan language and culture, favoring instead the Spanish language. The Nueva Planta decrees were royal measures aimed at suppressing those who were defeated during the Succession War, and it initiated the creation of a French style Spanish centralized state in accordance with the laws of Castile, and for the first time founded the Kingdom of Spain. This centralization took quite some time during the nineteenth and early twentieth centuries, reaching maximum levels during the dictatorship of Franco and the White Terror.
Франконың Испаниядағы каталондықтарды қудалау
Франконың диктатурасы кезінде (1939-1975), демократиялық бостандықтар ғана емес, каталон тілі де қудаланды, ол білім беру жүйесінен мүлдем шығарылып, тек отбасылық қана шеңберде қолданылуға рұқсат етілді. Кастиль тілі (испан тілі) білім беру, әкімшілік және бұқаралық ақпарат құралдарының жалғыз тіліне айналды. Рафаэль Арасил, Жоан Оливер және Антони Сегура 1951 жылға дейін тілге жасалған қудалаудың "толық" болғанын айтты. Кейбір жерлерде студенттер каталон тілінде сөйлейтін әріптестерін жазалауға міндеттелді. 1945 жылы нацистік Германияның жеңілісінен кейін режим бейнесін өзгертіп, «Orfeó Català» ұйымына каталондық қойылымдарды қоюға, сондай-ақ каталон кітаптарын басып шығаруға мүмкіндік берді, бірақ тек классикалық туындылар ғана; жастарға арналған шығармаларға тыйым салынды, бұл жазу тілін үйренуді шектеу мақсатында жасалды. Осы авторлардың арасында 1942-1943 жылдары эмиграциядан оралғандар да болды. Олардың еңбектеріне Карлес Рибаның «Одиссея» (1948) туындысын каталон тіліне аударуы және мұғалім Александр Галидің «Història de les Institucions 1900 1936» (Институттар тарихы) атты зерттеуі жатады, бұл еңбектер бүгінгі күнге дейін анықтамалық материал ретінде қолданылады. Кейіннен режимнің ашылуы тілдің маргинализациясына шамалы өзгерістер енгізуге мүмкіндік берді, мысалы, 1964 жылы TVE телеарнасында алғашқы каталондық телебағдарламаның («Teatre català») көрсетілуі, «Nova Cançó» (Жаңа ән) (1961) қозғалысы және 1971 жылы Франкоға қарсы күштер біріккен «Каталония Ассамблеясының» құрылуы, барлығы каталон тілін қолдануды сақтап қалды, бірақ 1968 жылы «Еуровидение» ән байқауында Жоан Мануэль Серраттың каталон тілінде ән айлауына тыйым салу сияқты шектеулер де болды. 1970 жылы Франконың білім беру заңы бастауыш білім беруде әртүрлі тілдерді қолдануға есік ашты, ал 1975 жылы тағы бір жарлық қабылданды. Сондай-ақ 1975 жылы Франконың өліміне жақын уақытта қабылданған тағы бір жарлық бойынша, жергілікті кеңестерде басқа испан тілдерін де қолдануға рұқсат берілді. XXI ғасырда «Dolça Catalunya» сияқты кейбір ұйымдар мен жалған жаңалықтар блогтары, испандық оңшыл және ультра-католик ағымдарымен тығыз байланысты, антикаталондық және тілдік сепаратизмді қолдаушыларға айналды.
During the dictatorship of Franco (1939 1975), not only democratic freedoms were suppressed, but also the Catalan language, which was excluded from the education system and relegated to the family sphere. Castillian (Spanish) became the only language of education, administration and the media. Rafael Aracil, Joan Oliver and Antoni Segura considered that until 1951, the persecution of the language was "total". In some places students had to denounce fellow students who spoke Catalan. With the defeat of Nazi Germany in 1945, the regime changed their image, which allowed the Orfeó Català to put on Catalan productions, and the publication of Catalan books, though only classic works; works aimed at young people were prohibited to limit the learning of the written language. Among these authors were those who returned from exile in 1942–1943. Their works include a Catalan translation of the Odyssey (1948) by Carles Riba, and research conducted by teacher Alexandre Galí with Història de les Institucions 1900 1936 (History of Institutions), which even today are reference works. Later on, opening of the regime allowed a small change in the marginalization of the language, such as the broadcast in 1964 of the first Catalan television program on TVE (Teatre català), the Nova Cançó (New Song) (1961) movement, and the creation in 1971 of the Assembly of Catalonia, in which anti Francoist forces were clustered, all maintained the use of Catalan, though there were limits such as the ban on Joan Manuel Serrat singing in Catalan at the Eurovision Song Contest in 1968. In 1970, Franco's education law opened the door to the use of different languages in primary education, with another decree following in 1975. Also in 1975, near Franco's death, another decree allowed the use of other native Spanish languages in councils. In the 21st century, some organizations and fake news blogs such as Dolça Catalunya, closely linked to the Spanish far right and the ultra Catholicism, have maintained and become a vehicle of anti Catalanism and language secessionism.