Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Видигода Манустрикалық Киелі кітап 9 ғасырдан
Vidigoda Manustric Bible from the 9th century
Ла Кава Киелі кітабы немесе Кодекс Кавенсис (Cava de' Tirreni, Biblioteca statale del Monumento Nazionale Badia di Cava, Ms. memb. I) – 9 ғасырда Испанияда, шамасы Альфонс II патшалық құрған Астурия Корольдігінде жасалған латын тіліндегі безендірілген Киелі кітап. Қолжазба Италияның Кампания аймағындағы Кава-де-Тиррени қаласының жанындағы Ла Тринита делла Кава аббаттығында сақталады және 320 х 260 мм өлшемді 330 пергамент беттен тұрады.
The La Cava Bible or Codex Cavensis (Cava de' Tirreni, Biblioteca statale del Monumento Nazionale Badia di Cava, Ms. memb. I) is a 9th century Latin illuminated Bible, which was produced in Spain, probably in the Kingdom of Asturias during the reign of Alfonso II. The manuscript is preserved at the abbey of La Trinità della Cava, near Cava de' Tirreni in Campania, Italy, and contains 330 vellum folios which measure 320 by 260 mm.
Шығу тегі
Киелі кітап 166v-тақ парақшаға Данила есімді жазушы қол қойған. Данила жұмыс істеген скрипторийдің орналасқан жері белгісіз. Дегенмен, қолжазбаның жазу стилі, мәтіннің айырмашылықтары және орфографиясы оны 9 ғасырдың басында Испанияда жасалғанын көрсетеді. Мұндай әсем қолжазбаның мұсылмандар бақылауындағы Пиреней түбегінде жасалуы күмәнді. Осыған байланысты, кодекске ең ықтимал шығу тегі сол кездегі ең ірі христиан мемлекеті болған Астурия. Қолжазбаның безендірілуі Астуриялық шығу тегіне қосымша дәлел келтіреді. Ла Кава Киелі кітабында төрт жерде кездесетін Крест – қолжазбадағы жалғыз анық христиандық безендіру элементі. Ла Кава Киелі кітабындағы кресттердің пішіні басқа сақталған Астурия өнерінде кездеспесе де, крест Астуриялық діни өнерде маңызды орынға ие болған. Мысалы, Альфонсо II және Альфонсо III Жеңіс кресі және Періштелер кресі сияқты алтын кресттерге тапсырыс берген. "Қайта тірілу кресі" Сан-Жулиан-де-лос-Прадос шіркеуінің (Овиедо, Астурия) қабырға суреттерінде маңызды элемент болған.
The Bible was signed on folio 166v by a scribe named Danila. The location of the scriptorium where Danila worked is not known. However the hand, textual variations, and orthography indicate that the manuscript was produced in Spain, during the early 9th century. It is unlikely that such a luxury manuscript could have been produced in the Muslim controlled areas of the Iberian Peninsula. This makes Asturias, which was the largest Christian kingdom of the time, the most probable origin of the codex. Additional evidence of an Asturian origin is provided by the decoration of the manuscript. The Cross which appears in four locations in the La Cava Bible, is the only explicitly Christian decoration in the manuscript. Although the form of the Crosses in the La Cava Bible do not appear in other surviving Asturian art, the Cross was emphasized in Asturian devotional art. For example, both Alfonso II and Alfonso III commissioned gold crosses, like the Victory Cross and the Cross of the Angels. "Cross of the Resurrection" was a prominent feature of murals at San Julián de los Prados, near Oviedo, Asturias.
Жасалған сән
Ла Кава Киелі кітабының безендірілуі жоғарыда аталған төрт айқышпен, айқын мәтіндер мен тақырыптарды қоршайтын жақтаулармен, сондай-ақ безендірілген әріпбасымен шектелген. Екі түзу сызықты, компаспен салынған айқыш бар, біреуі 1-беттің алдындағы бетке (фронтиспис) орналасқан, ал екіншісі – 143-беттегі пайғамбарлық кітаптарға кіріспеде. 100-беттегі Сапта Забурлардың тақырыбы айқыш пішіндес жақтаумен безендірілген. Жаңа өсиетке кіріспе ретінде Иеронимнің қолданған алғы сөздері жазылған 220-беттегі мәтін айқыш түрінде жазылған. Бұл мәтін көк түсті бетке қызыл, ақ және сары сиямен жазылған. Осы қолжазбада тағы бір бет көк түспен, ал үш бет – қызғылт түспен боялған. Айқын мәтіндер мен тақырыптарды қоршайтын жақтаулар пішіні жағынан ең ерте ортағасырлық жарықтандырылған кітаптардағы жақтауларға ұқсас. Дегенмен, Данила қолданған жарқын және контрастты түстер бұрынғы қолжазбаларда кездеспейді. Безендірілген әріпбасы Меровингтердің жарықтандыруымен байланысты әдеттегі әріпбасы түрлерін қамтиды. Бірақ осыған ұқсас әріпбасы вестготтардың қолжазбаларында да кездеседі. Данила осы қолжазбаны бұрынғы, қазір жоғалған вестготтардың қолжазбасынан көшірген болуы мүмкін. Тақырыптар мен айқын мәтіндердің жақтаулары ерте қолжазбалардағы жақтауларға ұқсас, ал түрлі түсті сиямен жазылған беттер алтын мен күміспен боялған қызғылт пергаментке жазылған кейінгі антикалық қолжазбалармен байланысты. (Мысалы, Россано Евангелиясын қараңыз). Алайда, Даниланың түс қолдануы түпнұсқа қолжазбада болмаған және кейінгі испан қолжазбаларындағы түс қолдануын болжайды. Данила Меровингтердің әріпбасымен таныс болса да, оның әріпбасы Меровингтердің әріпбасының үлгілерін ортақ болуы да мүмкін. Қолжазба Даниланың сол кездегі Каролингтердің жарықтандыруына тәуелді болғанын көрсетпейді. Дегенмен, визиготтардан тегі бар Орлеандық Теодульфтің қолдауымен жасалған Каролингтердің Киелі кітаптарында Ла Кава Киелі кітабындағыға ұқсас мәтін мен құрылым бар, бұл басқа ұқсас Каролингтердің қолжазбаларында кездеспейді.
The decoration of the La Cava Bible is limited to the four crosses mentioned above, frames surrounding explicits and titles, and decorated initials. There are two linear, compass drawn Crosses, one serving as frontispiece on folio 1 verso, and the other in the introduction to the prophetical books on folio 143 recto. On folio 100 verso the title frame for the Psalms is in the form of a cross. The text on folio 220 verso, which contains the prefaces by Jerome used to introduce the New Testament, is written in the form of a cross. This text is written in red, white and yellow inks on a blue stained folio. There is one other folio stained blue and three folios stained purple in this manuscript. The frames surrounding the explicits and titles are similar in form to frames found in the earliest medieval illuminated books. However, Danila exploited brilliant and contrasting hues of color not found in earlier manuscripts. The decorated initials include initial types commonly associated with Merovingian illumination. However similar initials also occurred in Visigothic manuscripts. It is likely that Danila copied this manuscript from an earlier, now lost, Visigothic manuscript. The title and explicit frames are similar to those found in early manuscripts and the pages written in coloured inks are related to Late Antique manuscripts written in gold and silver on purple dyed parchment. (For example, see Rossano Gospels). However Danila's use of colour was probably not present in the original manuscript and anticipates the use of colour in later Spanish manuscripts. Although Danila may have been aware of Merovingian initials, it is also equally likely that his initials share in common the models for Merovingian initials. The manuscript gives no indication that Danila was influenced by contemporary Carolingian illumination. However, Carolingian Bibles produced under the patronage of Theodulph of Orleans, who had Visigothic parentage, do have similar text and organization to that found in the La Cava Bible, something not found in other similar Carolingian manuscripts.
Мәтін
Бұл испандық Вулгата мәтінінің екі ең маңызды өкілінің бірі, ал Ескі өсиетте өте ерте итальяндық даналардан туындаған деп саналатын мәтін ұсынылған. Штутгарт Вулгатында Ла Кава кітабы Кодекс Амиатинмен бірге Ескі өсиеттің дерлік барлық кітаптарының басты куәгерлері ретінде қарастырылады. Ішкі кітаптардың мәтіні түзетулерге ұшырағандығын көрсетеді, көне латын элементтерімен араластырылған. Қолжазбада жердегі куәгерлер көктегі куәгерлерге дейін келген "Йоханн қосымшасы" (Comma Johanneum) бар.
It is one of the two most important representatives of the Spanish type of Vulgate text, and in the Old Testament presents a text believed to be derived from very old Italian exemplars. In the Stuttgart Vulgate the La Cava Bible stands alongside the Codex Amiatinus as primary witnesses for almost all the books of the Old Testament. The text of the Gospels shows signs of being a revision, being mingled with Old Latin elements. The manuscript contains the Comma Johanneum with the earthly witnesses preceding the heavenly witnesses.