Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ағылшын жылнамасы. "Scalacronica" (1066–1363) – Нортумберлендтегі Норхамның жанындағы Хитоннан шыққан сэр Томас Грейдің нормандық француз тілінде жазған жылнамасы. Ол 1355 жылғы қазанда шабуылда қолға түскеннен кейін, шотландтар Эдинбург қамалында түрмеде отырғанда жазыла бастады және босатылғаннан кейін Англияда аяқталды. Жылнама 1363 жылға дейінгі Британия тарихын қамтиды және қарапайым адам жазған сирек ерте жылнамалардың бірі.
English chronicle
The Scalacronica (1066–1363) is a chronicle written in Anglo Norman French by Sir Thomas Grey of Heaton near Norham in Northumberland. It was started whilst he was imprisoned by the Scots in Edinburgh Castle, after being captured in an ambush in October 1355, and completed in England after his release. The chronicle documents the history of Britain until 1363, and is one of the few early chronicles written by a layman.
Шолу
Скалакрониканың ортағасырлық қолжазбасының жалғыз сақталған нұсқасы – MS 133 – Кембридждегі Корпус Кристи колледжінде сақталады. Бұл қолжазба бастапқыда колледждің бұрынғы магистрі және қолжазбалар коллекционері болған архиепископ Мэтью Паркердің мұрасының бір бөлігі болған. Король Генрих VIII билік құрған кезде антиквар Джон Лиланд Скалакрониканың тұжырымын дайындады және оны өзінің "Collectanea" жинағына енгізді. Түпнұсқа қолжазбада 1339 және 1356 жылдарға қатысты материалдың бір бөлігі, сондай-ақ автордың өзі оқиғаларды тікелей бастан өткерген 1340 жылдан 1355 жылға дейінгі кезеңнің барлық материалы жоқ болғандықтан, бұл тұжырым пайдалы болды. Сонымен қатар, 1567 жылға дейін Кентербери деканы Николас Уоттон Салакроникадан (BL MS Harley 902) көптеген үзінділер жасаған. Салакрониканың түпнұсқа қолжазбасының толық басылымы жарияланбаған, бірақ 1836 жылы Эдинбургте жарық көрген басылым (Мейтленд клубы үшін Джозеф Стивенсон редакциялаған) Нормандық жаулаудан кейінгі кезеңге қатысты мәтінді қамтиды. Scalacronica атауы оның негізгі көздерінің бірі – Ранулф Хигденнің "Polychronicon" еңбегіне ғана сілтеме жасамайды, сонымен қатар Грей тегіне қатысты әдемі ойынға толы. Себебі, нормандық француз тіліндегі "gree" және латын тіліндегі "scala" сөздері "басқыш" немесе "саты" деген мағынаны білдіреді, сондықтан атауды "Сатылы баспалдақ хроникасы" деп аударуға болады, ал баспалдақ – Грей отбасының таңбасы.
The only extant medieval manuscript of the Scalacronica is MS 133 held by Corpus Christi College, Cambridge, where it originally formed part of the bequest of Archbishop Matthew Parker, a former Master of the college and a collector of manuscripts. During the reign of King Henry VIII the antiquary John Leland prepared an abstract of the Scalacronica which he included in his Collectanea. This abstract has proven useful as the original manuscript currently lacks part of the material for the years 1339 and 1356, and all the material from 1340 to 1355, the years in which the author himself had direct experience of events. In addition, at some time before 1567, Nicholas Wotton, Dean of Canterbury, made numerous extracts from the Salacronica (BL MS Harley 902). No complete edition of the original manuscript of the Salacronica has been published, although an edition published in Edinburgh in 1836 (edited by Joseph Stevenson for the Maitland Club) contains the text dealing with the period after the Norman Conquest. The title of the Scalacronica is not only an allusion to one of its principal sources, the Polychronicon of Ranulf Higden, but also a pun on Grey's surname, as the Norman French word gree meant "step" or "stair", as did the Latin scala, and the title could thus be translated as the "Scaling Ladder Chronicle", the ladder being a Grey family badge.