Кіріспе

2002 жылы жазылған Исабел Альенденің кітабы. "Жануарлар қаласы" (lang es) – чилилік-америкалық жазушы Исабел Альенденің жасөсперімдерге арналған тұңғыш романы. 2002 жылы жарық көрген бұл оқиға Амазонка ормандарында өрбиді. Романды Маргарет Сайерс Педен испан тілінен ағылшын тіліне аударған. Walden Media 2006 жылы романның кино құқығын сатып алды, бірақ фильм әлі де түсірілген жоқ.

Басталуы

"Жануарлар қаласы" 15 жастағы Александр Колдтың отбасылық қиындыққа тап болуымен басталады. Оның анасының қатерлі ісігін емдеу үшін ата-анасы Техасқа кеткен кезде, Алекс пен оның қарындастары әжелерімен бірге тұруға жіберіледі. Алекс қатты өтініш жасағанына қарамастан, оны Нью-Йорк қаласына International Geographic Magazine журналының тілшісі, ерекше әжесі Кейт Колдқа жібереді. Ал оның қарындастары басқа әжесіне қоныстанады. Кейт оның сапары барысында онымен бірге Амазония орманына баратынын хабарлайды. Алекс Нью-Йоркке келген соң, әжесі оны әуежайдан күтіп алмағанын біліп, өз пәтеріне өзі жетеді. Содан ол 20 жастағы үйсіз қыз Морганамен танысады. Моргана оған есірткі ұсынады және оның киімдері, ақшасы мен флейтасы бар сөмкесін ұрлайды. Алекс өзінің сүйікті флейтасынан айырылып қатты ренжісе де, Кейт оған әкесі, музыкант Джозеф Колдқа тиесілі флейтаны сыйлайды. Біраз уақыттан соң олар профессор мен фотографтармен бірге Амазонияға аттанады. Кейт ормандағы аң туралы мақала жазу үшін барады.

Амазонкаға келу

Алекс пен оның әжесі Кейт джунглиге жеткенде, экспедиция тобының қалған мүшелерімен қосылады: Тимоти Брюс (фотограф); және оның ассистенті Джоэл Гонсалес. Оларды танымал антрополог Людовик Леблан, әдемі венесуэлалық дәрігер доктор Омайра Торрес, ол жергілікті халықты вакцинациялау үшін келген, және олардың бразилиялық жетекшісі Сесар Сантос сүйемелдейді. Алекс Сесардың он екі жасар қызы Надя Сантоспен тез арада дос болады. Олар экспедицияның қосымша демеушісі, ашкөз кәсіпкер Мауро Кариас пен ауылдың әскери қолбасшысы капитан Ариосто арасындағы құпия сөздердің бір бөлігін естіп алады. Надяның айтуынша, клеткадағы қара ягуармен кездесу Алекстің тотемдік жануары екенін көрсетеді. Надя арқылы Алекс Валимай есімді ежелгі шаманмен танысады, ол Алекс пен Надяны алдағы қауіп туралы ескертеді.

Экспедиция

Топ қайықпен өзеннің жоғарғы ағысына қарай сапар шегеді, "Әлемнің Көзіне" қарай. Топтағылардың бәрі алаңдайды, оларды үнемі біреу қарап тұрғандай сезінеді. Олармен бірге жүрген сарбаздың бірі уланған жебеден қаза табады. Кейін фотографтың көмекшісі Джоэл Гонсалес анаконданың шабуылына ұшырап, жараланған күйі қалды. Тағы бір сарбаз, бұл жолы "Адам-Бестің" қолынан қаза тапқаннан кейін, олар бірнеше адамды жараланған Джоэл Гонсалеспен бірге кері қайтаруға шешім қабылдайды; оларға экспедицияға көмек шақыру міндеті жүктеледі. Олар жалғыз қалғанда Алекс әкесінің флейтасын тартып, көңілін көтереді. Музыка екі баланы алып кеткен тұманның иелерінің назарын аударады. Олар орманға тереңірек кіріп, "Әлемнің Көзіне", тұманның иелерінің ауылына жету үшін көтерілу керек болатын сарқырамаға жетеді. Алекстің тауға өрмелеу шеберлігіне байланысты ол үшін бұл қиындық тудырмайды, бірақ Надя биіктіктен қорқады. Олар шыңға жеткен соң Алекс құлап жараланған басшысы Мокаританы құтқару үшін қайтадан төменге жіберіледі. Барлығы шыңға жеткеннен кейін олар тұманның иелерінің үйіне қарай жолға шығады.

Тұманды халық

Ауылға жеткенде, оларды жергілікті тұрғындар қарсы алады, бірақ олардың қуанышы Мокаританың көп ұзамай қайтысымен көлеңкеленеді. Оған дәстүрлі жерлеу рәсімі жасалады, алайда өртенген жерінен көп түтін шығады. Жерлеу кезінде әркімге есірткі беріледі, ол Надияға бүркіт тотемін ашады. Жагуар мен Бүркіт тайпаға қабылданады. Он бес жастағы Алекс ерлікке өту рәсімінен өтеді; рәсім барысында ерекше оқиғалар болады. Біріншіден, ол өзінің тотемі – яғуарға айналады, екіншіден, ауруханадағы төсекте жатқан анасының көрінісін көріп, онымен қысқаша сөйлеседі. Рәсімдерден кейін шаман оларды орманның тереңіне, аңдар тұратын шұңқыр қалаға алып барады. Бұл аңдарды Тұман халқы құдайлар деп есептейді. Жагуар олардың қаласының шын мәнінде ақымақ алтыннан жасалған, атақты Эль-Дорадо екенін дұрыс болжайды. Жагуар мен Бүркіт, мистиктің рух әйелі Валимайдың көмегімен Эль-Дорадоға және оның тұрғындарына сапарға шығады, ол оларға жол көрсетуші болады. Қала өртке тоқтаған жанартаудың ішінде орналасқан, ал кіреберіс – лава туннельдері мен үңгірлерден құралған шатас лабиринт.

Амазонканың аңдары

Келгеннен кейін Алекс пен Надя “Жаратылыстармен” кездеседі. Үлкен жалқауларға ұқсайтын бұл жандар, Уалимай мен оның ата-бабалары айтқан ұзын эпикалық өлеңдерді жадында сақтап, тайпаның тірі тарихы ретінде қызмет етеді. Батыстық ғалымдардың осы ежелгі жандарды қолға түсіруінен қорқып, олар шетелдіктерден, әсіресе өздері кірген экспедиция тобы сияқтылардан сақ болуды ескертеді. Оларды қорғағаны үшін балалар сыйлық сұрайды: Надя – “кристалл жұмыртқаларды”, ал Алекс – анасын құтқару үшін өмір суын. Екеуі де тілектерін орындайды, бірақ бұл үшін оларға аса қымбат нәрседен бас тартуға тура келеді. Надя Валимайдан алған қорғау алқасын, ал Алекс – өзіне сыйланған сырнайын береді. Ауылға оралғанда, оны экспедиция, Кариас және Ариосто басып алғанын көреді. Надя индейлерді вакцина салдыруға көндірген сәтте, балалар вакцинаның ішінде қызылша вирусының өлімге әкелетін дозасы бар екенін түсінеді – бұл Кариастың Амазонка индейлерін жою жоспарының бір бөлігі. Олар бірінші доза салынбас бұрын вакцина салдыруды тоқтатуға үлгереді. Экспедиция мүшесі Каракаве жергілікті халықтарды қорғау департаментінің офицері екені белгілі болады, бірақ Ариосто оны атып өлтіреді. Индейлер орманда қашып, толыққанды атыс басталады. Әлдеқандай сәттілікпен, атыс тез аяқталады. Ариосто мен оның әскері экспедицияның барлық мүшелерін тұтқынға алады. Кейбір әскерлер ауыр жарақат алған Кариас пен доктор Торреспен қайта оралады. Түнде Надя мен Алекс қашып құтылуға жетеді. Валимайдың көмегімен, қалған ер адамдар екі Жартылыстың иісінен есінен айрылады, ал олар Ариостоны өлтіреді. Тайпа экспедицияның қалған мүшелерін қауіпсіз жерге жеткізеді. Туман халықтары экспедицияның қалған мүшелерімен келісімге келеді (олар барлық күш-қуатымен, ықпалымен және ақшасымен осы аймақты қорғайды), содан кейін кетеді.

Соңғы бөлігі

Ақырында, Қыран мен Ягуар ажырасуға мәжбүр болады. Ол Алекске үш "кристалл жұмыртқаны" береді, олар ірі алмастар екені белгілі болады. Оларды сатқаннан түскен қаржымен әлемдік "Көзді" сақтап тұру үшін қайырымдылық қоры құруға үміттенген. Алекс оған сапардың ең жақсысы – оны кездестіру болғанын айтады, және олар мәңгілік дос болатындары туралы уағдаласады.

Әдеби мәні және қабылдануы

Бастапқы қабылдау қатаң сын мен мақұлдаудың арасында бөлінді. Кейбір сыншылар романды қызықты оқу материалы және балалар кітабының жақсы бастауы деп санады, ал басқалары оның баяу басталуын және аудармадағы көңілсіз, сәл сенімсіз тілді атап өтті. "Жануарлар қаласы" 40-тан астам тілге аударылған.

Жалғасы

Бүркіт пен Ягуар осы кітаптың жалғасы "Алтын айдаһар патшалығы" және осы серияның үшінші кітабы "Пигмейлер орманы" кітаптарында қайтадан кездеседі.