Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сизанг, Сиин немесе Тауте халқы негізінен Тедим тілінде Суантак деп аталатын Пу Тхуантактың ұрпақтары, сондай-ақ оның асырап алған ұлдары мен қыздарынан тараған. Сиин аңғары қазіргі Мьянманың Чин штатында орналасқан және Пу Тхуантактың ұрпақтары, Сукте, Тадо, Зу және басқа туысқан тайпалар сияқты басқа Зо (Чин) халқымен бірге алғашқы мекені Цимнуайдан көшіп келген. Зо халқы Цимнуайда халық саны артып, оларды құнарлы жер табуға мәжбүр еткенше өмір сүрді, содан кейін олар Чин штаты мен оның төңірегіндегі таулар мен аңғарларға тарады. Коммуникация қиындықтары мен оқшаулану салдарынан Цимнуайдан шыққан әрбір топтың ерекше диалектісі қалыптасты. Сизанг тілі Вайфэй, Тейзанг, Сайзанг, Вал, Зу, Дим, Хуансай және Хангми/Милхием тілдерімен бірдей пайда болды және бұл тілдер тығыз байланысты. 2019 жылы Сизанг халқының саны шамамен 10 000 адамды құрады.
The Sizang, Siyin or Taute people are primarily the descendants of Pu Thuantak, also known as Suantak in the Tedim language and by related clans, and their adopted sons and daughters. The Siyin Valley is in present day Chin State, Myanmar, and was settled by descendants of the Pu Thuantak who moved from their original home of Ciimnuai with other Zo (Chin) people such as the Sukte, Thado, Zou, and other related tribes. The Zo lived in Ciimnuai until their population increased, forcing them to find more fertile soil, and they dispersed throughout the mountains and valleys in and around Chin State. Due to communication difficulties and isolation, each group from Ciimnuai developed a unique dialect. The Sizang language emerged similarly to Vaiphei, Teizang, Saizang, Val, Zou, Dim, Khuangsai and Hangmi/Milhiem, and the languages are closely related. In 2019, the Sizang population was about 10,000.
Этимология
Си "тұзды су" дегенді білдіреді, ал занг – солтүстік жақ немесе жазық; Сизаң тұзды бұлақтың солтүстігінде пайда болған. Манипур жазбаларында Тауте "майлы денелі адамдар" деген мағынаны білдіреді.
Si means "salt water", and zang is a northern side or plain; the Sizang originated north of a brine spring. Taute, as they are known in Manipur records, means "fat people".
Тарих
XIX ғасырдың соңында, Британ Императорлық Армиясы Чин тауларын жаулауға тырысқан кезде, сизангтар қарсы тұрды.
During the late 19th century, when the British Imperial Army tried to colonise the Chin Hills, the Sizang resisted.
Экономика
Негізгі кәсібі – жартасты өртеу арқылы егін шаруашылығы. Ірі қара, ғаялы сиыр, ешкі, тауық және шошқа сияқты мал да өсіріледі. Христиан діні алғаш рет Сийин аңғарына келгеннен бері көптеген адамдар пасторлыққа бекітілді. Басқа сизандар мемлекеттік секторда мемлекеттік қызметкерлер ретінде жұмыс істейді, ал көптеген адамдар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және Бірма армиясында әскери қызмет өткерді.
The main occupation is slash and burn agriculture. Livestock such as cattle, gayals, goats, chickens and pigs are also raised. Ever since Christianity first arrived in the Siyin Valley, many have been ordained pastors. Other Sizang work in the public sector as civil servants, and many have also served as soldiers during World War 2, and also in the Burmese military.