Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қутлуғ Нигар Ханум (Құтлақ Нигар Ханум; 1505 ж. қайтыс болған) – Ферғана алқабының билеушісі Омар Шейх Мирза II-нің бірінші әйелі және басты жұбайы. Ол Моғолстан принцессасы, Ұлы хан Юнус ханның қызы. Ол сонымен қатар Үндістан Моғол империясын құрған император Бабурдың анасы болды.
Qutlugh Nigar Khanum (also spelled Kutlak Nigar Khanum; d. 1505) was the first wife and chief consort of Umar Shaikh Mirza II, the ruler of Ferghana Valley. She was a princess of Moghulistan by birth and was a daughter of Yunus Khan, the Great Khan of Moghulistan. She was also the mother of Emperor Babur, the founder of the Mughal Empire of India.
Отбасы және ұрпақ
Қутлуғ Нигар Ханум Моғолстанның ханшайымы ретінде дүниеге келді. Ол Моғолстанның Ұлы ханы Юнус хан мен оның бас жұбайы Айсан Даулат Бегумның екінші қызы еді. Оның әкесінің әкесі – Увайс хан, Моғолстанның Моғол ханы және оның әкесінің ізінен келген адам. Қутлуғ әкесінің тарапынан Моғол империясын құрған және Ұлы хан (Император) атанған Шыңғыс ханның тікелей ұрпағы болды. Хан қызы болғандықтан, Қутлуғ туған кезден бастап "Ханум" ("ханның қызы немесе ханшайым") атағын алды. Қутлуғтың барлық туған-туыстары оның үлкен әпкесі Михр Нигар Ханумның Әбу Саид Мирзаның үлкен ұлы Сұлтан Ахмет Мирзаға үйленген соң, оның қарындастарына айналды. Оның кіші әпкесі Кхуб Нигар Ханум Сұлтан Ахмет Мирзаның мұрагері Сұлтан Махмұд Мирзаға үйленді.
Qutlugh Nigar Khanum was born as a princess of Moghulistan and was the second daughter of Yunus Khan, the Great Khan of Moghulistan, and his chief consort Aisan Daulat Begum. Her paternal grandfather was Uwais Khan, the Moghul Khan of Moghulistan and her father's predecessor. Qutlugh was a direct descendant of Chenghiz Khan, the founder and Great Khan (Emperor) of the Mongol Empire through her father's side. Being the daughter of a Khan, Qutlugh held the title of "Khanum" ("daughter of a Khan or princess") by birth. All of Qutlugh's siblings became her sisters in law since her elder sister, Mihr Nigar Khanum, married Sultan Ahmed Mirza, the eldest son of Abu Sa'id Mirza. Her younger sister, Khub Nigar Khanum, married Sultan Ahmed Mirza's successor, Sultan Mahmud Mirza.
Неке
Қутлуғ 1475 жылы Тимуридтер империясының императоры Әбу Саид Мырзаның төртінші ұлы, принц Умар Шайхқа үйленді. Ол оның алғашқы әйелі және басты жұбайы болды. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның әкесі империясын ұлдары арасында бөлісті, ал Умарға Ферғана аңғары (қазіргі Өзбекстан) билігі берілді. Осы жерде, Андижанда, 14 ақпан 1483 жылы Умардың үлкен ұлы, ханзада Бабур дүниеге келді. Бабур кейіннен Үндістанның Моғол империясын құрды және алғашқы Моғол императоры атанды. Қутлуғ сондай-ақ Умардың үлкен қызы, ханшайым Ханзада Бегумды дүниеге әкелді, ол Бабурдан бес жас үлкен және шамамен 1478 жылы туған. Монғол ханшайымы болғандықтан, Қутлуғ жақсы білім алған. Күйеуінің ерте қайтысынан кейін, ұлы Бабур он жаста болғанда, Қутлуғ және оның анасы Айсан Даулат Бегум оны өздері тәрбиеледі. Ол ұлын көптеген партизандық жорықтарында және таққа талас кезінде серіктеп жүрді.
Qutlugh married Prince Umar Shaikh, the fourth son of Abu Sa'id Mirza, the Emperor of the Timurid Empire in 1475. She was his first wife and chief consort. Before his death, her father in law had divided his empire between his sons and Umar was given to rule Ferghana Valley in today's Uzbekistan. Here, at Andizhan, she gave birth to Umar's eldest son, Prince Babur on 14 February 1483. Babur went on to become the founder of the Mughal Empire of India and was the first Mughal emperor. Qutlugh also gave birth to Umar's eldest daughter, Princess Khanzada Begum, who was five years older than Babur and was born sometime in 1478. Qutlugh, being a Mongol princess, was well educated. With the untimely death of her husband, when her son Babur was only ten, Qutlugh and her mother Aisan Daulat Begum, raised him themselves. She accompanied her son during most of his guerrilla expeditions and throne less times.
Өлім
Қутлуғ Нигар алты күн бойы қызбамен ауырып, 1505 жылдың маусымында, Бабур Кабулды бағындырғаннан кейін бес-алты ай өткен соң дүние салды. Сондықтан ол ұлының Моғол императоры болғанын көре алмады. Ол Жаңа жыл бағында жерленді. Бабур бақтың иелеріне 1000 теңгелік мысқал төлеп, оны сол жерге қойды.
Qutlugh Nigar had fever for six days and died in June 1505, five or six months after Babur conquered Kabul. She, therefore, did not live to see her son become Mughal emperor. She was buried in New Year's Garden. Babur paid 1,000 coined misqal to his kinsmen, the owners of the garden, and laid her there.