Үнді жазушысы Пратибха Рей – Одия тіліндегі көрнекті романдар мен әңгімелер авторы. 2011 ж. «Жнянпитх» сыйлығының иегері, 2022 ж. «Падма Бхушан» орденімен марапатталды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді одия тіліндегі жазушы
Indian Odia writer
Пратибха Рей (21 қаңтар 1944 жылы туған) – үнді ғалымы және одия тіліндегі романдар мен әңгімелердің авторы. Үнді әдебиетіне қосқан үлесі үшін Рей 2011 жылы «Жаннапит» сыйлығымен марапатталды. 2022 жылы «Падма Бхушан» орденімен құрметтелді.
Pratibha Ray (born 21 January 1944) is an Indian academic and writer of Odia language novels and stories. For her contribution to the Indian literature, Ray received the Jnanpith Award in 2011. She was awarded the Padma Bhushan in 2022.
Өмір және мансап
Ол 1944 жылғы 21 қаңтарда Одиша штатының бұрынғы Каттак ауданының бөлігі болған Жагатсингхпур ауданының Баликуда аймағындағы Алабол деген шалғай ауылда дүниеге келген. Ол 1991 жылы «Муртидеви» сыйлығын алған алғашқы әйел болды. Оның тұңғыш романы «Барша Басанта Байшакха» (1974) – бестселлер атанды. Ол тоғыз жасында қаламға түсірген «теңдік, махаббат, бейбітшілік және бірігуге негізделген әлеуметтік құрылымды» іздеуді қазірге дейін жалғастыруда. Ол кластық, касталық, діни немесе жыныстық кемсітушіліксіз теңдікке негізделген әлеуметтік құрылым туралы жазғанда, кейбір сыншылар оны коммунист, ал кейбіреулері феминист деп айыптады. Бірақ ол: «Мен гуманистпін. Қоғамның қалыпты жұмыс істеуі үшін ерлер мен әйелдер әртүрлі жаратылған. Әйелдерге берілген ерекше қабілеттерді одан әрі дамыту қажет. Алайда, адам ретінде әйел еркекпен тең» дейді. Ол күйеуі – инженер Акшай Рей және үш баласы бар отбасын құрғаннан кейін де жазушылық қызметін жалғастырды. Оның докторлық зерттеуі Одишадағы Бондо таулық тайпаларының тайпалық құрылымы мен криминологиясына арналған. Ол кәсіби жолын мектеп мұғалімі ретінде бастап, кейін Одишаның әртүрлі мемлекеттік колледждерінде отыз жыл бойы сабақ берді. Ол докторлық диссертацияларға жетекшілік етіп, көптеген ғылыми мақалалар жариялады. Ол мемлекеттік қызметтен білім беру профессоры ретінде ерікті түрде зейнетке шығып, Одиша мемлекеттік қызмет комиссиясының мүшесі болып қосылды. Ол әлеуметтік реформаларға белсенді қызығушылық танытып, көптеген жағдайларда әлеуметтік теңсіздікке қарсы күресті. Оның өміріндегі маңызды оқиғалардың бірі – Пуридегі Джаганнатх храмының бас жұбандарының түр (каста/дін) бойынша кемсітушілігіне қарсы наразылық білдіруі. Қазір ол дін қызметкерлерінің жарамсыз әрекеттері туралы жазған газеттік мақаласы үшін олардың шағымдануымен туған қылмыстық іске қатысуда, мақаласының тақырыбы – «Діннің түсі қара» (Дхармара Ранга Кала). Ол 1999 жылғы қазан айында Одишада болған «Суперциклоннан» кейін зардап шеккен аймақтарда жұмыс істеді және циклоннан зардап шеккен аймақтардағы жетімдер мен жесірлердің жағдайын жақсартуға көмектесуде.
She was born on 21 January 1944, at Alabol, a remote village in the Balikuda area of Jagatsinghpur district formerly part of Cuttack district of Odisha state. She was the first woman to win the Moortidevi Award in 1991. Her first novel Barsha Basanta Baishakha (1974) was a best seller. Her search for a "social order based on equality, love, peace and integration", continues, since she first penned at the age of nine. When she wrote for a social order, based on equality without class, caste, religion or sex discriminations, some of her critics branded her as a communist, and some as feminist. But she says: "I am a humanist. Men and women have been created differently for the healthy functioning of society. The specialities women have been endowed with should be nurtured further. As a human being, however, woman is equal to man." She continued her writing career even after her marriage and raising a family of three children and husband Akshay Ray who is an engineer. Her post doctoral research was on Tribalism and Criminology of Bondo Highlander, tribes of Odisha, India. She started her professional career as a school teacher, and later she taught in various government colleges in Odisha for thirty years. She has guided doctoral research and has published many research articles. She took voluntary retirement as a Professor of Education from State Government Service and joined as Member, Public Service Commission of Odisha. She has active interest in social reform and has fought against social injustice on many occasions. One important incident in her life is protesting against colour (caste/religion) discrimination by the high priests of Jagannath Temple at Puri. She is currently fighting a defamation case lodged by the priests against her for her newspaper article in which she wrote against the undesirable behaviour of the priests, titled "The Colour of Religion is Black" (Dharmara Ranga Kala). She works in the cyclone affected areas after the Odisha's Super Cyclone of October 1999 and she is working for rehabilitation of the orphans and widows of Cyclone affected areas.
Саяхат
Раи түрлі ұлттық әдеби және білім беру конференцияларына қатысу үшін Үндістан ішінде кеңінен саяхат жасады. Ол 1986 жылы ISCUS ұйымдастырған мәдени алмасу бағдарламасы аясында бұрынғы КСРО-ның бес республикасына сапар шекті. 1994 жылы Нью-Делидегі Үндістанның мәдени қатынастар кеңесінің қолдауымен өткен "India Today 94" Австралиядағы Үндістан жәрмеңкесінде ол үнді жазушысы ретінде өкілдік етті. Ол Австралияның бірнеше университетінде үнді әдебиеті мен тілдері туралы оқылымдар мен дәрістер өткізді. Сонымен қатар, ол АҚШ, Ұлыбритания және Францияға сөйлеу турларымен барды, 1996 жылы Бангладеште өткен Үндістан фестивалінде үнді жазушысы ретінде қатысты, ал 1999 жылдың маусымында Норвегияның Тромсё университетінде өткен әйелдерге арналған 7-ші халықаралық ғылыми-практикалық конференцияға үнді делегаты ретінде қатысты. 1999 жылы ол Норвегия, Швеция, Финляндия және Данияға сөйлеу сапарымен барды. 2000 жылы жоғары білімде гендерлік теңдік туралы үшінші еуропалық конференцияда баяндама жасау үшін Швейцарияның Цюрих қаласына сапар шекті.
Ray has travelled extensively inside India to participate in various national literary and educational conferences. She visited five republics of the erstwhile USSR in 1986 in a cultural exchange programme sponsored by ISCUS. She represented India as an Indian writer in the India Fair in Australia, "India Today 94". sponsored by Indian Council for Cultural Relations, New Delhi, in 1994. She gave readings and talks on Indian literature and languages in several universities of Australia. She has also visited the US, UK and France on speaking tours, represented India as an Indian writer in the India Festival in Bangladesh in 1996, and attended the 7th International Interdisciplinary Congress on Women in the University of Tromsø, Norway, in June 1999 as an Indian delegate. She visited Norway, Sweden, Finland and Denmark on a speaking tour in 1999. Visited Zurich, Switzerland, in 2000 to present a paper in the Third European Conference on Gender Equality in Higher Education.
Мүшеліктер
Ол бірнеше ғылыми қоғамның мүшесі. Үндістанның мәдени қатынастар жөніндегі кеңесімен, Орталық киносертификаттау кеңесімен, Үндістанның Қызыл Крест қоғамымен, Үндістан халықаралық орталығымен, Үндістанның ұлттық кітап қорымен, Орталық әдебиет академиясымен және тағы да басқаларымен байланыста. Ол түрлі әдеби және білім беру конференцияларына қатысу үшін Үндістан мен шетелде кеңінен саяхаттады. Ол өзінің шығармашылық еңбектері үшін бірнеше ұлттық және штаттық наградаларға ие болды.
She is a member of a number of learned societies. She is connected with the Indian Council for Cultural Relations, Central Board of Film Certification, Indian Red Cross Society, India International Centre, National Book Trust of India, Central Academy of Letters etc. She has travelled extensively in India and abroad to participate in various literary and educational conferences. She has won a number of national and state awards for her creative writing.
Бейімделулер
Яжнасени (пьеса) – Суман Похрел Рейдің "Яжнасени" романын непал тілінде бір актерлік пьеса ретінде қойды.
Yajnaseni (play) – Suman Pokhrel has rendered Ray's novel Yajnaseni as a solo play in Nepali.