Кіріспе

Колчестер – Англияның Эссекс графтығында орналасқан тарихи қала (бұрынғы қалашық). Ол Ұлыбританияның алғашқы астанасы және Британиядағы ең көне жазбада қалған қала. 9-шы және 10-шы ғасырларда викингтер шапқан. Сонымен қатар, орта ғасырлардағы мата саудасы үшін маңызды орын болды.

Тарихқа дейінгі дәуір

Колчестер қаласы салынған қиыршық тасты төбе Орта плейстоцен кезеңінде қалыптасып, Англия және Ипсвич мұздықтары арасындағы терасқа айналды. 1980 жылдардағы археологиялық тізімдеме көрсеткендей, Колчестерден неолит, қола дәуірі және ерте темір дәуіріне тән 800-ден астам қыш сынықтары, сондай-ақ көптеген өңделген кремень заттары табылған. Колчестерді қалаға дейінгі неолит және қола дәуірінің ескерткіштері қоршап тұр, олардың ішінде Тендрингтегі неолиттік дөңгелек құрылым, Дедхам мен Лангхэмдегі үлкен қола дәуіріне тән обалар зираты және Брайтингзидағы 22 обадан тұратын ірі кешен бар. Камулодунон б.з.б. 1-ғасырдан бастап салынған, көбінесе б.з. 1-ғасырына жататын жер қорғаныстарынан тұрады. Қорғаныстар, мүмкін, қақпалармен қоршалған, солтүстік-оңтүстік бағытта бір-біріне параллель жүретін бекініс орлары мен қоршаулардан тұрады. Темір дәуіріндегі елді мекен үш жағынан өзендермен қоршалған: Колн өзені солтүстік және шығыстан, ал Рим өзені аңғары оңтүстік шекараны құрайды; жер жұмыстары көбінесе осы екі өзен аңғары арасындағы батысқа ашық қалған жерді жабу үшін салынған. Басқа да жер жұмыстары елді мекеннің шығыс бөлігін жауып тастаған. Осы қорғаныстардың ішіндегі маңызды орындардың бірі – Госбек шаруашылығы, жоғары мәртебелі, діни орыны бар үлкен елді мекен. Камулодунондағы Шипен жерінде табылған темір құймалары, құлдардың тізбектері және сақтау ыдыстары империямен сауда байланыстарын растайды. Рим тарихшысы Светоний оны "Британдықтардың патшасы" деп атаған. Кунобелиннің қайтысынан кейін (шамамен б.з. 40 жылы) оның ұлдары билікке келді, ең үлкені Тогодумн Верламион төңірегіндегі Катувеллаун тайпасының жерін басқарды, ал Каратак Камулодуноннан билік жүргізді. Ол император Клавдийден көмек сұрап айрықша өтініш жасады. 43 жылы осы өтініш кезінде, жаңадан таққа отырған император Клавдий әскери саясатындағы беделін нығайту үшін жеңіске мұқтаж болды және бұл шақыруды өзіне қолайлы сылтау ретінде қарастырды. Аулус Плауций төрт рим легионымен Британияға аттанып, Камулодунонға шабуыл жасады. Каратак қалаға жасалған шабуылдан қашып, Уэльстегі Ордовиктер мен Силурий тайпаларының арасында пана тапты және Римге қарсы күресі үшін Уэльс халық батыры атанды.

Римдік Camulodunum

Римдік легионерлік қамал немесе каструм, Ұлыбританияда салынған алғашқы тұрақты легионерлік қамал. Ғибадатхананың подиумі Норман қамалының құрамына енгізілген және "елдегі римдік дәуірдегі ең көне, сақталған тас құрылысы" болып табылады. Қала Рим провинциясы Британияның астанасы болды, ал оның ғибадатханасы (Ұлыбританиядағы ең үлкен классикалық стильдегі ғибадатхана) Императорлық культтың орталығы еді. Прокуратор Катус Децианға ерекше қарсылық болды. Көтеріліс жеңілгеннен кейін Рим провинциясының прокураторы, жаңадан құрылған Лондиниум (Лондон) сауда орталығына көшті. Колония қиратылғаннан және Суетоний Паулинус көтерілісті басып жаншқаннан кейін, қала кеңейтіліп қайта жаңартылды және дамыды, Будикаға дейінгі деңгейден гөрі үлкенірек болды (108 акр / 45 га). Қалада үлкен классикалық ғибадатхана, екі театр (соның ішінде Ұлыбританиядағы ең ірісі), бірнеше римдік-британ ғибадатханалары, Ұлыбританиядағы жалғыз белгілі атты күйме циркі, Ұлыбританияның алғашқы қала қабырғалары, бірнеше ірі зираттар және 50-ден астам мозаикалар болды. Дегенмен, 3-4 ғасырлардың соңында империяда бірқатар дағдарыстар туды, соның ішінде Галл империясының бөлінуі (соның ішінде Ұлыбритания да болды) және саксондық шабуылдар, олардың екеуі де Ұлыбританияның шығыс жағалауында саксондық жағалау бекіністерін салуға себеп болды. 275-300 жылдары жаңадан жабылған Балкерн қақпасының алдындағы қала ордысын қайта қазу, колонияға қақпа арқылы кіретін су құбырларын бұзумен аяқталды. Тұрғын үйлер көлемі азайды, шамамен 350 жылға қарай үлкен үйлердің 75% -ы кіші ғимараттармен ауыстырылды. Ғибадатхананың алдындағы сатыларға қарай үлкен апсидалы зал салынған болуы мүмкін. Жерден табылған 500-ден астам монетаға сүйенген нақты нумизматикалық хронология, қаланың 320-425 жылдар аралығында пайда болғанын көрсетеді. Бұл тұжырымды алғаш рет археолог Мортимер Уилер ұсынған.

Басқа кеңестер мен соттар

Бас кеңес пен сот залынан басқа, қалада тағы бірнеше сот болды. 1411 жылы қалалық еріктілерге қатысты істерді қарау үшін «шетелдік сот» деп аталатын арнайы сот өткізілді. Олардың 1220 жылдан бастап өз сот орындаушысы болды (алғашқысы – Исаактың әкесі Бенедикт). Қала ішіндегі пештерде және жақын маңдағы Вивенходе шатырлар мен шыныланған еден плиткалары да жасалды. Порты мен өзен саудасының арқасында Хит қаладағы ең бай приход болды, ал оның төңірегіндегі аудандарды жергілікті халық әуелі «голландиялықтар» деп лақап тағып, құрметпен атады. Олар Бейс және Сэй маталарын өндірумен мәшһүр болды. Колчестер қаласының орталығындағы бір аудан әлі де «Голландиялық квартал» деп аталады, және ондағы көптеген ғимараттар Тюдор дәуірінен келеді. Осы кезеңде Колчестер Англиядағы ең гүлденген жүн қалаларының бірі болды. 1796 мен 1810 жылдар аралығында Джейн Тейлор «Голландиялық кварталдың» Батыс Стоквелл көшесінде тұрды, ол «Твинкл Твинкл Литтл Стар» өлеңін жазуымен танымал.

Колчестер қоршауы

1648 жылы Колчестер Екінші ағылшын азаматтық соғысының ең қаһарлы кезеңіне тап болды, осы кезде үлкен роялист әскері (сер Чарльз Лукас және сер Джордж Лизл басқарып) көбінесе парламентшіл (Roundhead) қалаға енді. Оларды Кенттен сер Томас Фэрфакс, Генри Айртон және Томас Рейнсборо басқаратын Жаңа үлгідегі армияның жасағы тызды. Roundhead-тер қаланы 76 күн қоршады. Осы уақытқа дейін қаланың ең көне ескерткіштері, мысалы, Әйелі Мария шіркеуі және Сент-Джон аббаттығының қақпасы ішінара қирады, ал тұрғындары шам мен етік жеуге мәжбүр болды. Жаздың соңында роялисттер қарсыласудан бас тартып, Лукас пен Лизл Колчестер қамалының аумағында атылып өлтірілді. Қазір бұл жерде обелиск тұр және бұл жерде шөп өспейді деген әңгіме бар (кейіннен бұл жер асфальтпен жабылды).

Жарақат

Дэниел Дефо «Англия мен Уэльске саяхат» еңбегінде 1665 жылы қалада 5259 адам обаға шалдығып қайтыс болғанын, «көршілес елді мекендерге де, тіпті Лондон қаласына қарағанда да пропорционалды түрде көп» екенін айтады. Бірақ, 1722 жылы бұл туралы жазған кезде, қаланың халқы (соның ішінде «ауылдары») шамамен 40 000-ға жеткенін болжады.

Колчестер жер сілкінісі

1884 жылғы 22 сәуірде таңертеңгі сағат 9:20 шамасында Колчестер аймағы Ұлыбританиядағы ең қиратушы жер сілкінісінің эпицентрі болды, оның Рихтер шкаласы бойынша 5,2-ге жуық екені және шамамен 20 секундқа созылғаны бағаланды. Дүмпуі Англияның оңтүстік бөлігінің көп бөлігінде және Еуропаға дейін сезілді, нәтижесінде 1200-ден астам ғимарат қирады немесе зардап шекті. 23 сәуірдегі "Таймс" газеті "Колчестерден теңіз жағалауына дейінгі көптеген ауылдарда" зардап шеккені туралы хабарлады, көптеген жандар үйсіз қалды және жер сілкінісінің қаржылық шығыны 10 000 фунт стерлингке бағаланды. Вивенхоу және Ипсвич қалаларында да үлкен зардаптар тіркелді, соның ішінде Лангенхоу шіркеуі де қирады. Роухеджде бір баланың қаза болғаны туралы да хабарланды. 1884 жылғы 22 сәуірдегі Шығыс Англия жер сілкінісі туралы есептің көшірмесін Колчестердің жергілікті кітапханасынан табуға болады.

Остерлер мейрамы

Остер мейрамы – Колчестердің жылдық азаматтық күнтізбесінің орталық оқиғасы. Бұл мереке Колне шабындысынан жиналған "Колчестер тумасы" (жұмыр қабықты ұлу, Ostrea edulis) құрметіне өткізіледі. Мерекенің тамыры 14 ғасырға дейін жетеді және ол Моут залында ұйымдастырылады.

Колчестер әскер гарнизоны

Колчестер гарнизоны рим дәуірінен бері маңызды әскери база болып табылады. Колчестердегі алғашқы тұрақты әскери гарнизонды Легио XX Валериа Виктрикс 43 жылы, Британияға Клавдий шапқыншылығынан кейін құрды. Колчестер Наполеон соғыстары кезінде және Виктория дәуірі бойында маңызды казарма болып келді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Китченер армиясының бірнеше батальондары осы жерде дайындалды. Бүгінде қала орталығындағы құрылыс үшін жерді босату және Виктория дәуіріндегі ғимараттарды жаңарту мақсатында қала сыртында жаңа, заманауи казарма салу жоспарлануда. Алғашқы архитектураның бір бөлігі мұра ретінде сақталуы мүмкін деген үміт бар.

Колчестер қала күзетшісі

Колчестер қала күзеті 2001 жылы Колчестер қаласының әкіміне және қаланың азаматтық шараларында салтанатты күзет көрсету үшін құрылды. Өзін-өзі қаржыландыратын еріктілерден құралған күзет, 1253 жылғы Винчестер жарғысының қолдауымен шақырылады. Бұл жарғы заң мен тәртіпті орнату үшін енгізілген және Ұлыбританиядағы алғашқы полиция күшін құрды. Бүгінгі күзет, әрине, таза рәсімдік орган болып табылады, заң мен тәртіпті Эссекс полициясына қалдырады. Күзеттің киім-кешегі Елизавета дәуірінің соңғы киімдеріне негізделген, және қаланың қызыл және жасыл түстерінде жасалған. Күзетшілер морион, арқа және кеуде қалқандарын киеді, ал қызмет кезінде партизан немесе жартылай найза ұстайды. Капитанға Елизавета дәуірінің "күнделікті киімдерін" кию құрметі берілген. Көптеген азаматтық шараларда Колчестер тарихымен байланыс құратын әдемі және жарқын (барлық мағынасында) адамдар тобы – күзет. Алайда, олардың ең маңызды күні – "Шарқырап жүретін күзет". Әулие Жақия Креститель мерекесіне ең жақын сенбі күні күзет "қабырғаларды аралап" Колчестер қала қабырғасының (Британиядағы ең көне қабырға, оның бөліктері римдік дәуірге дейін жетеді) айналасын толық айналып өтеді, бұл "жер шекарасын белгілеу" рәсімі, олар қорғайтын аумақты анықтайды. Шамамен 3 километрлік қашықтықты аяқтағаннан кейін, күзетшілер жергілікті "Форестерс Армз" қонақүйінде демалады. Оларды бұрынғы және қазіргі қала әкімдері, қалалық лауазымды тұлғалар және қатысуға ниет білдірген кез келген адам сүйемелдейді.

Колчестер кооперациясы

Колчестер және Шығыс Эссекс кооперативтік қоғамы 1861 жылы құрылған. Бүгінде қоғам аймақтағы ең ірі тәуелсіз бөлшек сауда желісі болып табылады және оның таза активтерінің құны 65 миллион фунт стерлингті құрайды.

Паксман

Паксман қозғалтқыш өндірушісі 1865 жылдан бері Колчестер қаласымен байланысты, ол кезде Джеймс Ноа Паксман Генри және Чарльз Дейви ағайындарымен серіктестік құрып ("Дейви, Паксман және Дейви") қала орталығында Стандарттық темір зауытын ашты. 1876 жылы Джеймс Паксман Хайт Хиллдегі жерді сатып алып, компания "Жаңа" Стандарттық темір зауытына көшті. 1925 жылы Паксман алғашқы серіппелі инжекциялық майлы қозғалтқышын жасады және 1966 жылы "Ағылшын электр дизель" тобына қосылды, кейін GEC құрамына кірді. 1930 жылдан бері Паксман компаниясының басты қызметі дизельді қозғалтқыштарды өндіру болып табылады. Паксман қозғалтқыштары әлемге танымал. Олар теңіздегі жылдам патрульдік кемелерде, суасты кемелерінде және жоғары жылдамдықты пойздарда қолданылады. Өндіріс жақсы дамыған кезеңінде Паксман зауыты 93 000 м² жерді алып, 2000-нан астам адам жұмыс істеді. 2000 жылы Паксман MAN Diesel компаниясының бір бөлігіне айналды. 2003 жылы компания өндірісті Стокпортқа көшіру туралы шешім қабылдады. Өндіріс тоқтатылды, ал Колчестерде жасалған соңғы қозғалтқыш 2003 жылдың 15 қыркүйегінде аяқталды. Бірақ Стокпорт зауыты танымал VP185 үлгісін тиімді өндіре алмады, сондықтан 2005 жылы өндіріс Колчестерде қайта жаңғыртылды.