Солтүстік Ирландия қақтығысы: Тәуелсіздік күресі мен саяси партиялар
Outline of the Troubles
Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстар (The Troubles) туралы ақпарат: 30 жылға созған этникалық-ұлттық дау, себептері, нәтижесі – 1998 жылғы Бейбіт келісім.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Келесі мақала "Түйткілдер" тақырыбына шолу және анықтамалық ретінде берілген. "Түйткілдер" – Солтүстік Ирландияда 1960 жылдардың аяғынан 1998 жылға дейін шамамен 30 жылға созылған тарихи этно-ұлттық қақтығыс. Халықаралық аренада Солтүстік Ирландия қақтығысы ретінде танымал, кейде оны "жайсыз соғыс" немесе "азайған қарқынды соғыс" деп сипаттайды. Қақтығыс 1960 жылдардың аяғында басталды және әдетте 1998 жылғы Ұлы жұма келісімімен аяқталды деп саналады. "Түйткілдер" көбінесе Солтүстік Ирландияда болғанымен, зорлық-зомбылық кейде Ирландия Республикасының, Англияның және Еуропаның басқа да аймақтарына тарады.
The following outline is provided as an overview of and topical guide to the Troubles. The Troubles – historical ethno nationalist conflict in Northern Ireland that lasted about 30 years from the late 1960s to 1998. Also known internationally as the Northern Ireland conflict, it is sometimes described as an "irregular war" or "low level war". The conflict began in the late 1960s and is usually deemed to have ended with the Good Friday Agreement of 1998. Although the Troubles mostly took place in Northern Ireland, at times violence spilled over into parts of the Republic of Ireland, England, and mainland Europe.
Жарымәскерилер
Ирландия Республикасы мен Ұлыбританияда бірқатар ирланд республикалық және Ольстер лоялистік ұйымдарына мүшелікке тыйым салынған. Соғыс кезеңінде көптеген кішігірім жарымәскери топтар пайда болды, ал кейбір топтар шабуылдарға жауапкершіліктен қашу үшін жасырын аттарды қолданды. Осы ретте, "оперативтік" дегеніміз – "ресми" жарымәскери науқан жүргізілген кезең.
Laws in both the Republic of Ireland and the UK proscribe (ban) membership of a number of Irish republican and Ulster loyalist groups. Several other smaller paramilitary factions have appeared throughout the Troubles, and some groups have used cover names to deflect responsibility for attacks. In this context, operational refers to the period during which the 'official' paramilitary campaign was conducted.
Саяси партиялар
Тізімге 1998 жылғы Ұлы жұма келісіміне қатысты идеологияның қысқаша сипаттамасы және ұстанымдары кірген.
Listing includes brief summary of ideology and position on the Good Friday Agreement 1998.
Келісімге қолдау
Синн Фэйн (SF). Төрағасы: Мэри Лу Макдональд. Қарулы ұлтшыл. Уақытша ИРА-мен байланысты. Ирланд тілінен аударғанда: "Өзіміз". Социал-демократиялық және Еңбек партиясы (СДПП). Басшы: Колум Иствуд. Орталық-солшыл ұлтшыл. Жұмысшылар партиясы (WP). Басшылығы Майкл МакКорри мен Тед Тайнан арасында даулы. Марксистік ұлтшыл. Бұрынғы Ресми Синн Фэйн.
Sinn Féin (SF). President: Mary Lou MacDonald. Militant nationalist. Associated with the Provisional IRA. Translation from Irish: "We Ourselves". The Social Democratic and Labour Party (SDLP). Leader: Colum Eastwood. Moderate centre left nationalist. The Workers' Party (WP). Leadership Disputed between Michael McCorry and Ted Tynan. Marxist nationalist. Formerly Official Sinn Féin.
Анти-келісім
Ирландиялық республикалық социалистік партиясы (IRSP). Социалистік ұлтшыл, белсенді ұлтшыл. INLA-ның саяси қанаты. 1998 жылдан бері атысты тоқтатқан. Республикалық Синн Фэйн (RSF). Президенті: Сеосам О Маоилеон. Белсенді ұлтшыл. "Үзіліс ИРА" тобымен байланысты. 32 округтік егемендік қозғалысы (32CSM). Президенті: Фрэнсис Маккей. Белсенді ұлтшыл. "Нағыз ИРА" тобымен байланысты. Бірлік үшін республикалық желі (RNU). Белсенді ұлтшыл. Солтүстік Ирландия полиция қызметі (PSNI) оны Óglaigh na hÉireann (Real IRA-дан бөлінген топ) саяси қанаты деп айыптады, алайда екі топ та бұл айыптауды жоққа шығарды.
The Irish Republican Socialist Party (IRSP). Militant socialist nationalist. Political wing of INLA. Have been on ceasefire since 1998. Republican Sinn Féin (RSF). President: Seosamh Ó Maoileoin. Militant nationalist. Associated with the Continuity IRA. The 32 County Sovereignty Movement (32CSM). President: Francis Mackey. Militant nationalist. Associated with the Real IRA. The Republican Network for Unity (RNU). Militant nationalist. Accused by Police Service of Northern Ireland (PSNI) of being the political wing of Óglaigh na hÉireann (Real IRA splinter group), however this is rejected by both groups.
Келісімге қолдау
Демократиялық унионисттік партия (DUP). Лидері: Джеффри Дональдсон. Радикалды популист одақтас. Бастапқыда Келісімге қарсы болған. Ольстер унионисттік партиясы (UUP). Лидері: Даг Бити. Орташа консервативті одақтас. Прогрессивті унионисттік партия (PUP). Лидері: Рассел Уоттон. Орталық-солшыл одақтас. Ольстер еріктілер күшінің саяси қанаты. Консервативтік партия сондай-ақ Солтүстік Ирландияда сайлауды ұйымдастырады және қатысады. Орташа одақтас.
The Democratic Unionist Party (DUP). Leader: Jeffrey Donaldson. Radical populist unionist. Originally anti Agreement. The Ulster Unionist Party (UUP). Leader: Doug Beattie. Moderate conservative unionist. The Progressive Unionist Party (PUP). Leader: Russell Watton. Moderate centre left unionist. Political wing of Ulster Volunteer Force. The Conservative Party also organises and contests elections in Northern Ireland. Moderate unionist.
Анти-келісім
Дәстүрлі одақтас дауысы (TUV). Лидері: Джим Алистер. Ескі мектептің адал жақтасы.
Traditional Unionist Voice (TUV). Leader: Jim Allister. Old school loyalist.
Басқа
Солтүстік Ирландияның Альянс партиясы. Лидері: Наоми Лонг. Либералды, түрлі қауымдастықтарды біріктіруші. Келісімді қолдайды. Жасылдар партиясы. Экологтар. Келісімді қолдайды. Ольстердің үшінші жолы. Солтүстік Ирландияның тәуелсіздігін жақтаушы.
The Alliance Party of Northern Ireland. Leader: Naomi Long. Liberal cross community. Pro Agreement
The Green Party. Environmentalist. Pro Agreement. Ulster Third Way. Supports Northern Ireland independence.