Хорватиялық полиция бастығы, нацистік режимдегі әскери қылмыскер Джуро Ашнердің өмірі мен қылмыстары. Серб, еврей, ром халқына жасалған зұлмат туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хорватия полициясының бастығы және соғыс қылмыскері
Croatian police chief and war criminal
Дзюро Миливой Ашнер (21 сәуір 1913 – 14 маусым 2011) Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті полициясының бастығы болған. Ол нацистік одақтас усташе режимі кезінде нәсілшіл заңдарды күштеңдіруде, сондай-ақ жүздеген сербтерді, еврейлерді және цығандарды (ромаларды) қуғынға салуда және депортациялауда айыпталды. Саймон Визенталь орталығының ең ізделіп отырған нацистік соғыс қылмыскерлері тізімінде 4-орында тұрды, сонымен қатар Интерполдың іздестіріліп жатқандар тізіміне де енді. Ашнер өзі сербтерді Сербияға депортациялауды мойындады, бірақ лагерьлерге депортациялау болғанын жоққа шығарды, себебі ол "мұндай шаралар қымбатқа түсер еді, өйткені тұтқындарды тамақтандырып, күзету керек" деп мәлімдеді.
Đuro Milivoj Ašner (21 April 1913 – 14 June 2011) was a police chief in the Independent State of Croatia who was accused of enforcing racist laws under the Nazi allied Ustaše regime and expulsion and deportation of hundreds of Serbs, Jews and Romani. He was 4th on the Simon Wiesenthal Center's list of most wanted Nazi war criminals and on the Interpol's most wanted list also. Ašner himself admitted the deportations of Serbs to Serbia, but denied there was any deportations to the camps, as he stated, "such moves would be expensive, as one must feed and restrain the prisoners."
Өмір
Ашнер Хорватия Славония Корольдігінің Дарувар қаласында дүниеге келген, ол кезде Австрия-Венгрия империясының құрамында болған. 1941 жылы Тәуелсіз Хорватия мемлекеті құрылғаннан кейін ол Пожега қаласының полиция бастығы болды. Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің күйреуінен кейін Ашнер Австрияға шегінді, онда Георг Ашнер деген жаңа есім қабылдады. 1992 жылы Хорватия тәуелсіздік жариялағаннан кейін Ашнер Хорватияға оралып, 2004 жылға дейін Пожегада тұрды. Сол жылы тарихшы және Израильдің Саймон Визенталь орталығының өкілі Ален Будай оны сол жерде таба алды. Осы жылы орталық директоры Эфраим Зуров Ашнер туралы құжаттарды Хорватия прокуратурасына тапсырды. Ашнер Австрияға қашып кетті. 2005 жылы Хорватия Республикасы оны бейбіт тұрғындарға қарсы қылмыс жасады деп айыптап, Австриядан оны экстрадициялауды сұрады. 2008 жылы Австрия Ашнердің ауыр деменцияға шалдыққандықтан сотқа қатысуға жарамсыз екенін айтып, сұраныстан бас тартты.
Ašner was born in Daruvar, in the Kingdom of Croatia Slavonia which was then part of the Austro Hungarian Empire. After the establishment of the Independent State of Croatia in 1941, he became chief of police in Požega. After the collapse of the Independent State of Croatia Ašner retreated towards Austria, where he took a new name, Georg Aschner. In 1992, after Croatia declared itself independent, Ašner returned to Croatia, living in Požega until 2004 when Alen Budaj, a historian and associate of the Israeli Simon Wiesenthal Centre located him there. That same year, the director of the centre, Efraim Zuroff, brought the documents on Ašner to the Croatian Prosecutor's Office. Ašner fled to Austria. In 2005, the Republic of Croatia accused him of crimes against the civilians and asked for his extradition from Austria. In 2008, Austria refused on the grounds that Ašner suffered from severe dementia and unfit to stand trial.
Қылмыстық іс қозғау
2005 жылы Хорватия Ашнерді 1941-1942 жылдары Пожега қаласында адамзатқа қарсы қылмыстар мен соғыс қылмыстары жасады деген айыппен сотқа берді. 2006 жылдың ақпан айында Австрияның сот органдары Ашнерді қамау туралы шешім қабылдауға жақын екенін мәлімдеді. Австрия билігі бастапқыда ол Австрия азаматтығын ұстап тұрғандықтан Хорватия билігіне тапсыруға болмайтынын шешті. Саймон Визенталь орталығы оны әлі де іздестіріліп жатқан төртінші нацист ретінде санайтын. 2008 жылдың маусым айында Каринтияның сол кездегі даулы губернаторы Йорг Хайдер Ашнердің отбасын достас деп бағалап, Ашнер туралы: «Ол жылдар бойы біздің арамызда бейбіт өмір сүрді және өмірінің соңғы жылдарын бізбен бірге өткізе алуы керек» деді. Бұл сынға ұшырады, Саймон Визенталь орталығының Эфраим Зуров Хайдердің пікірлері «Австриядағы саяси ахуалды көрсетеді, онда белгілі бір топтарда нацистік соғыс қылмыскерлері деп күдіктелгендерге үлкен симпатия бар» деді. 2008 жылдың 19 маусымында Хорватияда көрсетілген сұхбатында Ашнер депортацияға қатысқанын мойындады, бірақ депортацияланғандардың, жалпы қабылданғандай, өлім лагерлеріне емес, өз Отанына жіберілгенін айтты. Ол өзінің таза саналы екенін және Хорватияда сотталуға дайын екенін, бірақ денсаулығының да мәселе екенін мәлімдеді. Сол аптадағы тексеруде оның психикалық жағдайы нашар деп танылды. Зуроф Ашнердің өзінің жағдайы туралы жалған айтқаны немесе жағдайын қиындатқанына күмән келтірді.
In 2005, Croatia indicted Ašner for crimes against humanity and war crimes in the city of Požega in 1941–42. In February 2006, Austrian judicial officials said they were close to deciding on whether to arrest Ašner. Austrian officials initially ruled he could not be handed over to Croatian authorities as he held Austrian citizenship. and was considered by the Simon Wiesenthal Center as the fourth most wanted Nazi at large. In June 2008, the then controversial Governor of Carinthia, Jörg Haider, praised Ašner's family as friendly and said of Ašner that "he's lived peacefully among us for years, and he should be able to live out the twilight of his life with us". This provoked further criticism, with Efraim Zuroff of the Simon Wiesenthal Center saying that Haider's views reflected "the political atmosphere which exists in Austria and which in certain circles is extremely sympathetic to suspected Nazi war criminals". In an interview that aired in Croatia on 19 June 2008, Ašner acknowledged that he was involved in deportations, but maintained that those who were deported were taken not to death camps, as is generally believed, but to their homelands instead. He claimed his conscience was clear and that he was willing to go on trial in Croatia, but also asserted that his health was a problem. In an examination in the same week, it was again decided he was mentally unfit. Zuroff expressed the suspicion that Ašner was pretending or exaggerating regarding his condition.
Өлім
Миливой Ашнер 2011 жылғы 14 маусымда Клагенфурттағы "Каритас" әлеуметтік қызмет көрсету орталығындағы бөлмесінде қайтыс болды. Оның қазасы 2011 жылғы 20 маусымда хабарланды.
Milivoj Ašner died on 14 June 2011 in his room in a Caritas nursing home in Klagenfurt. His death was announced on 20 June 2011.