Кіріспе

Пайдаланушы интерфейсін жобалауда интерфейс метафорасы – пайдаланушылардың басқа салалардан бар білімін пайдаланатын, пайдаланушы интерфейсінің визуальды элементтері, әрекеттері және процедуралары жиынтығы. Интерфейс метафорасының мақсаты – пайдаланушыға пайдаланушы интерфейсімен қарым-қатынас жасау туралы дереу түсінік беру. Олар физикалық нысандарға ұқсас болу үшін жасалған, бірақ сонымен қатар өздеріне тән қасиеттері де бар (мысалы, жұмыс үстелі метафорасы және веб-порталдар). Олар қандай да бір іс-әрекетке, нысанға (скеуморфқа) немесе олардың комбинациясына негізделуі мүмкін, сондай-ақ пайдаланушылардың таныс білімін пайдаланып, оларға беймәлім нәрсені түсінуге көмектеседі және оны олардың түсінігіне сәйкес ұғымдармен байланыстырады. Интерфейс метафорасының мысалы – операциялық жүйенің файлдық жүйесі үшін файлдар мен папкалардың салыстыруы. Тағы бір мысал – файлдық жүйенің ағаш тәрізді көрсетілуі, мысалы, файлдық басқарушыда көрінетіндей.

Тарихи үлестері

ХХ ғасырдың ортасында компьютерлер өте сирек кездесіп, оларды тек мамандар ғана пайдаланды. Олар түсінігі қиын, күрделі интерфейстермен жабдықталған, оларды тек осы таңдаулы мамандар ғана игере алды. 1968 жылы Дуглас Энгельбарт Xerox компаниясының басшыларын таң қалдырған демонстрация жасады. Осыдан кейін олар Xerox Alto деп аталатын компьютерді жасау жұмысын бастады. 1973 жылы Xerox компаниясы алғашқы жеке компьютер, Xerox Alto-ны аяқтады, ол терезелер, белгішелер, мәзірлер және курсорды қамтитын жетілдірілген графикалық пайдаланушы интерфейсіне (GUI) ие болды. Айыныштысы, Xerox Alto және оның ізбасары Xerox Star орташа тұтынушы үшін тым қымбат болды және маркетинг саласында жетіспеушіліктерге тап болды. 1984 жылы Apple Computer компаниясы Apple Macintosh-ты ұсынды, ол графикалық пайдаланушы интерфейсін қамтитын, қолжетімді және коммерциялық тұрғыдан сәтті болған алғашқы жеке компьютер болды. Macintosh – графикалық интерфейсі бар екінші Apple компьютері, ал Apple Lisa – біріншісі. 1985 жылы Microsoft компаниясы Macintosh және Alto интерфейстеріне ұқсас Microsoft Windows жүйесін шығарды. Windows ақырында PC нарығында Apple-ді озып, GUI негізіндегі басты операциялық жүйеге айналды.

Бағалау

Бағдарламалық жасақтаманы жобалаушылар компьютерлік қолданбаларды жаңа және тәжірибелі пайдаланушылар үшін қолдануды жеңілдету мақсатында, пайдаланушылардың нақты өмірдегі тәжірибесіне ұқсас нақты метафоралар құруға тырысады. Үздіксіз технологиялық жетілдіру метафоралардың осы нақты өмірдегі тәжірибелерді шынайырақ бейнелеуіне және соңында интерфейстің тиімділігін арттыруына мүмкіндік берді. Дегенмен, жаңа пайдаланушыларға көмекші қорапша түрі қажет болуы мүмкін, себебі метафора, бағдарламашылар оны пайдаланушылар түсінетін нәрсеге ұқсатуға қанша күш жұмсағанмен, әрқашан олар үшін жеткілікті түсінікті болмайды. Ал сарапшылар интерфейс метафорасының техникалық жақтарын түсінеді. Олар не істегісі келетінін және қалай істеу керектігін біледі – сондықтан мақсаттарына жетуді жеңілдету үшін ықшам жолдарды ойлап табады. Интерфейс метафораларының идеясы қарапайым болғанымен (компьютерді тиімдірек пайдалануға көмектесу үшін), осы талаптарды растайтын эмпирикалық деректер жеткіліксіз. Компьютерлік жүйелерде метафораларды қолданудың пайдасын және метафораны тиімді ететін факторларды көрсететін аз ғылыми зерттеулер жүргізілді.