Кіріспе

Эбоника (эбоний және фоника сөздерінің қосындысы) – бастапқыда Африкадан құл ретінде әкелінген адамдардың, әсіресе Батыс Африка, Кариб аймағы және Солтүстік Американың тілдерін атауға арналған термин. Эбоника термині 1973 жылы қара нәсілді ғалымдар тобымен жасалды, олар осы тілді сипаттау үшін қолданылатын жағымсыз атауларды қабылдамады. 1996 жылы Окленд мектеп кеңесінің оны қолдануына байланысты туған даудан бері, Эбоника термині көбінесе стандартты американдық ағылшын тілінен ерекшеленетін афроамерикандық ағылшын тілінің әлеуметтік диалектін білдіреді.

Жалпы қолданыс және дау-дамай

1996 жылға дейін «эбоника» термині көпке таныс болған жоқ. Ол 1989 жылғы Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінің екінші басылымында кездеспейді, сондай-ақ тіл білімі мамандары тарапынан қабылданылмады. АҚШ-та бұл термин Оукленд мектеп кеңесі мектепке баратын афроамерикалық жастардың негізгі тілін (немесе әлеуметтік диалектін немесе этнолектін) анықтап, мойындау туралы шешім қабылдаған кезде туған дауға байланысты кеңінен танымал болды. Осылайша стандартты ағылшын тілін оқытуды жеңілдету үшін бюджеттік қаражаттар тартылды. Содан кейін «эбоника» термині танымал болды, бірақ африкалық америкалық ағылшын тіліне синоним ретінде ғана, мүмкін оның африкалық тамырларына және ағылшын тілінен тәуелсіздігіне жасалған баса назардан ерекшеленеді. Бұл термин Оукленд мектеп кеңесінің балаларды «стандартты американдық ағылшын тіліне» үйрету үшін, студенттердің ана тіліне құрметпен қарау және стандартты ағылшын тілі мен «эбониканы» қолдану үшін қажетті «кодты ауыстыру» арқылы оқытуды көздейтін арнайы бағдарламаны қабылдауына байланысты ұлттық деңгейде талқыланған даумен байланысты. 1997 жылы арнайы кіші комитет «эбоника» бағдарламаларын қаржыландыруға федералдық қаражат бөлуге рұқсат етілуі мүмкін бе екенін талқылады. Бұл термин көбінесе тіл білімі мамандары тарапынан қолданылмайды, бірақ басқа жерлерде (мысалы, интернет-форумдарда) жиі ААЕ-ді ұсыну үшін, әсіресе ол стандартты американдық ағылшын тілінен күрт өзгеше болып пародиаланған кезде қолданылады. Африкалық америкалық тіл білімі маманы Джон МакВортер бұл терминнің қолданылуы афроамерикалықтардың академиялық жетістіктеріне көмектесуден гөрі кедергі келтіреді деп санайды, өйткені ААЕ-ді ағылшын тілінен мүлдем бөлек тіл деп қарастыру АҚШ-тағы ақ және қаралар арасындағы қабылданатын айырмашылықты кеңейтуге ғана себеп болады. ААЕ-ні ұзақ жылдар бойы зерттеген Уолт Вольфрам бұл тілдің нұсқасын талқылау «эбоника» термині арқылы саясаттануы мен мәнсізденуі мүмкін екенін атап өтті.