Кіріспе

сол атқа ие болғандар

Ричард Лич Мэддокс (4 тамыз 1816 – 11 мамыр 1902) – ағылшын фотографы және дәрігері, 1871 жылы фотосуретке арналған жеңіл желатиндік теріс құрғақ табақтарды ойлап тапқан.

Ерте өмір

Ричард Лич Мэддокс 1816 жылдың 4 тамызында Англиядағы Бат қаласында туған.

Фотомикографиялық зерттеулер

Маддокс құрғақ желатин фотоэмульсиясын ойлап тапқанға дейін, фотомикрография деп аталатын, микроскоп астындағы ұсақ организмдерді фотоға түсірумен танымал болды. Сол заманғы көрнекті фотомикрограф Лайонел С. Бил өзінің «Микроскоппен жұмыс істеу қалай» атты нұсқаулығына Маддокс түсірген суреттерді алдынан жариялап қосты.

Жеңіл желатиндi құрғақ табақтардың өнертабысы

Фотографияда коллодий процесін 1851 жылы Фредерик Скотт Арчер ойлап тапты. Бұл өнертабыс үшін сурет алу үшін екі-үш секундтық жарық түсу жеткілікті болды, бірақ пластиналарды экспозиция кезінде сезімталдандыру қажет болды, эмульсия әлі ылғал болғанда экспозициялау және экспозициядан кейін камерада дереу өңдеу қажет еді. Ол өзінің денсаулығына «ылғал» коллодийдің эфир буының әсер ететінін байқаған кезде, Мэддокс оның орнын басатын нәрсені іздеуді бастады. 1871 жылғы 8 қыркүйекте «British Journal of Photography» журналында жарияланған «Желатинобромидпен тәжірибе» деген мақаласында ол кадмий бромиді және күміс нитраты сияқты химиялық заттарды қызылшаға, тәттілер жасауға қолданылатын мөлдір затқа, шыны табаққа жағу керектігін ұсынды. Соңында Чарльз Харпер Беннетт сатуға арналған алғашқы желатин құрғақ пластиналарды жасады; көп ұзамай эмульсияны целлюлоид пленкасына жағу мүмкін болды. Құрғақ пластиналар бұрын да қолданылған, бірақ нәтиже бермеген. Жұмыртқа ағынан алынған альбуменмен байланыстырылған күміс нитраты және 19 ғасырда суреттерді басып шығару үшін кеңінен қолданылған шыныға жабыстырылған; бірақ олар камерада қолдану үшін тым сезімтал емес болып шықты. Желатинді фототеорияның және түс пионері Томас Саттон ұсынған, ал бұл зат микроскоп практикасымен аты шыққан Маддоксқа да белгілі болды, өйткені ол микроскоп слайдтарында қолданылатын негіз ретінде қолданылған. Бастапқыда Мэддокс басқа негіздерді сынады. Ол күміс бромидін «өсімдік желімдерімен» (құрақ, зығыр, шие), «крахмал заттарымен» (күріш, тапиока, саго) біріктірді. «Көптеген жағдайларда мен есіктің алдында тұрғандай болдым, бірақ есік жабылып, басқа жоспарларды жасауға тура келді». Соңында ол Нельсонның желатин гранулаларының пакетінен желатинді сынап көрді. Мэддокс бірнеше пластина дайындады, оларды басқа негативтерден басып шығарды және әрқайсысын әртүрлі экспозиция сынақтарынан өткізді. «Нәтижесінде алынған суреттер өте нәзік, түсі бистр мен зәйтүн түсінің арасында өзгеретін, ал жуылғаннан кейін жарқыраған бетке дейін кептірілді».

Өмірінің соңғы жылдары

Ричард Мэддокстің соңғы жылдары кедейлік пен нашар денсаулықпен қиындыққа толы болды. 1891 жылдың қараша айындағы «Фотографиялық Таймс» газетінде «оның сенімді адамы, қазір қайтыс болған, сенімін сатқандығы» туралы жазылған, бірақ бұл жағдай туралы көп мәлімет жоқ. Келесі айда Эндрю Прингл «Американдық әуесқой фотографына» хат жолдап, «оның қарттық шағында қалған мүліктерінің көп бөлігі адал емес сенімді тұлғаның салдарынан жоғалды» деді. Мэддокстың құрғақ эмульсия тәжірибелерімен байланысты бизнес саласындағы жалғыз мүмкін байланысының куәсі – оның 1887 жылы Харрисонға жазған хатында «процесс Саутгемптон қаласындағы бір фирмаға ұсынылды, бірақ жылдамдығын арттыру және құндылығын жоғарылату үшін қажетті тәжірибелерді жалғастыруға уақыт болмады» деген сөздері. 1886 жылдан бастап Мэддокс (қызының айтуынша) Саутгемптон қаласының Портсвуд ауданындағы «Гринбанк» деп аталатын үйде «өте усақ-түйекке дейін шешілген» өмір салған, ол 1902 жылдың 11 мамырында сол жерде қайтыс болды.

Сын-пикірлер мен марапаттар

Бақытымызға орай, Мэддокс еңбегі белгілі бір топтарда естен шығарылмады, ал J. Трейлл Тейлор, сол кезде «Британдық фотожурнал» редакторы, 1891 жылы «Мэддокс қоры» мен «Мэддокс естелік комитетін» құруға белсенді түрде атсалысты. Мақсат – Мэддокс өнертапқыш ретіндегі құқығын бекіту және оған қаржылай көмек көрсету болды, соның нәтижесінде Ұлыбритания мен АҚШ-та күшті жауап алынды. Комитеттің хатшысы Эндрю Прингл, ал төрағасы Ұлыбританияның Фотографиялық қоғамының президенті Джеймс Глейшер болды. 1892 жылға қарай 500 фунт стерлинг жиналды, ал «Илфорд» компаниясынан тағы 100 фунт стерлинг түсті. Кейін Тейлор Джон Берджесті қарсы талапкер ретінде «екі жылдан кейін бұл салаға кіргені және тіпті одан кейін де өзінің процесін жарияламағаны, ол күні бүгінге дейін құпия сақталып отырғаны» үшін сынады. Прингл былай деп жазды: «Доктор Мэддокс ғылым үшін жасаған барлық ісінде сыйақы күтпеді, және өзінің жаңалықтарынан ақша табуға тырыспады». Сол айда «Американдық әуесқой фотограф» журналының редакторы «өзінің әдісін жомарттықпен әлемге сыйлаған жаңалық ашушыға ешқандай құрмет артық болмайды» деген қорытындыға келді. Мэддокс 1889 жылы Джон Скотт медалімен, ал 1901 жылы Корольдік фотографиялық қоғамның күміс прогресс медалімен марапатталды.

Өлім

1902 жылы қайтыс болғаннан кейін, қызы Изабелла былай деп жазды: "Әкемді емдеген дәрігер Велс, оның осылай ұзақ өмір сүруіне 'ақыл-ойдың денеге жеңісі' себеп болғанын айтты". Британдық фотожурнал альманахындағы некролог толығымен мақтауға толы болмады, онда "процестің нақты қиындықтары Маддокстан кейін келгендермен кездесіп, шешілді, бірақ олардың идеялары толыққанды іске аспады" делінген. Дегенмен, некрологта Маддокстың "бар күшімен" өзгелерге көмектесуге дайындығы да атап көрсетілген. Ричард Мэддокстың досы У. Дж. Болтон химиялық процесті тоғыз жыл өткен соң талдады. Мэддокстың Изабелла және суретші Ричард Уиллс атты балалары қалды, олар 1929 және 1953 жылдары тиісінше қайтыс болды.