Кіріспе

1381 жылғы шаруалар көтерілісі кезінде қираған Лондондағы ақсүйек үйі – Савой сарайы. Ортағасырлық Лондонның ең сәнді ақсүйектер үйі саналған бұл сарай, 1381 жылғы шаруалар көтерілісі кезіндегі қақтығыстарда жойылғанға дейін ханзада Джон Гонттың резиденциясы болды. Сарай, 13 ғасырдың ортасында Савой графы Пётр II-ге сыйға берілген жердің орнында салынған, ал келесі ғасырда Гонт әулетінің иелігіне көшкен. Ол Стрэнд және Темза өзені арасында орналасқан. Тюдор дәуіріндегі Савой капелласы бұрынғы усадьбаның жерінде салынды және осы атауды сақтап қалды. Бүгінде Савой театры мен Савой қонақ үйі де осы атауды алып жүреді, екеуі де бұрынғы усадьба аумағында орналасқан. Сарай орналасқан аймақта заң әкімшілігі Миддлсекс графтығының қалған бөлігінен бөлек, арнайы юрисдикциямен жүзеге асырылды, бұл аймақ Савой бостандығы деп аталды. Франция королі Иоанн II осы жерде аурудан қайтыс болды.

Савойя сарайы

Орта ғасырларда Лондон қаласының қабырғалары ішінде көптеген асыл сарайлар болғанмен, аристократияның тұруы үшін ең ыңғайлы орын – Strand болды. Ол қала мен Вестминстер сарайы арасындағы салтанатты жолдың ең маңызды бөлігі еді, осы сарайда парламент пен патшалық соттың мәселелері шешілді. Strand-тің тағы бір артықшылығы – үйді Темзаға, үлкен су жолына қаратып салуға болып, Лондон қаласының жағымсыз иісінен, түтінінен, әлеуметтік шуынан және, әсіресе, өрт қаупінен құтылуға болатын. 1246 жылы король Генрих III Странд пен Темза арасындағы жерді, онда кейін сарай салынды, Елеонора патшайымның туысы, Савой графы Питерге сыйлады және оны Ричмонд құрметінің феодал бароны етіп тағайындады. Савой графының салған үйі кейін Ланкастер графы Эдмундқа тиесілі болды, ал оның ұрпақтары – Ланкастер герцогтары келесі ғасыр бойы сонда тұрды. 14 ғасырда, Strand Савойға дейін төселген кезде, ол король Эдуард III-нің кіші ұлы Джон Гонттың үлкен өзен жағасындағы Лондон резиденциясы болды. Ол Ланкастер герцогтарының атағы мен жерін неке арқылы мұраға алған елдің ықпалды тұлғасы және өз заманында патшадан кейінгі ең бай адам еді. Савой Англиядағы ең сәнді аристократтар үйі саналды. Ол иесінің көркем кілемдерімен, әшекей тастармен және басқа да сәндік заттарымен әйгілі болды. Джеффри Чосер Савой сарайында кеңсе қызметкері болып жұмыс істеген кезде «Кентерберийлік әңгімелерді» жазуды бастады.

Жою

1381 жылы Уот Тайлер басқарған шаруалар көтерілісі кезінде, көтеріліске себеп болған жеке салықты енгізуде Джон Гонтты кінәлаған көтерілісшілер Савойды және оның ішіндегі барлық нәрсені жүйелі түрде қиратты. Бұзуға немесе өртеуге болмаған заттар өзенге тасталды. Әшекейлер балғамен ұнтақталды, ал бір көтерілісші күміс кесе сақтап қалғаны үшін өздерінен табылған соң өлтірілгені айтылады. Осыған қарамастан, Савой атауы сол жерге қатысты сақталды.

Савой казармалары

Аурухана кешені 18 ғасырдың көп бөлігінде казарма ретінде пайдаланылды. 1776 жылы өрт шығып, құрылыстың көп бөлігі қирады; сол кезде онда әскери лазарет, түрме және жалдама әскерлерді жинау орталығы орналасқан еді. 1775 жылдың өзінде сэр Уильям Чемберске (бұрыннан-ақ жақын орналасқан Сомерсет Хаусты қайта құруға жауапты болған) аурухана ғимараттарын жаңадан салынған, гвардиялық әскерге арналған казармамен (3000 сарбазға сыйымды) ауыстыру жоспарларын жасау тапсырылды. Ол өзенге қарай ашық, жоғары орналасқан өзен террасасының артында (Сомерсет Хаустағыдай) үш жақты төртбұрышты, алты қабатты ғимараттардан тұратын жоспар жасады: төрт бұрышты павильондардағы пирамида тәрізді шатырлар, солтүстік қанаттың ортасындағы үлкен екі күмбезді құрылыс (қасибағана ретінде пайдаланылуы тиіс еді) және тұтқындар жаттығу жасауға арналған, негізгі парад алаңының астындағы жер асты галереясы. Оның жобасы үшін 1795 жылы ақы төленді, бірақ жоспар ешқашан іске аспады және 1804 жылы тоқтатылды. 1816–20 жылдары қалған аурухана ғимараттарының көбі жаңа Ватерлоо көпіріне келетін жол салу үшін бұзылды.