Кіріспе

Людвик Сучек (17 мамыр 1926 – 26 желтоқсан 1978) – чех жазушысы, ғылыми фантастика жанрында еңбек еткен.

Өмірбаян

Прагада туған ол 1951 жылы Прагадағы Карл университетінің медицина факультетін бітіріп, тіс дәрігері мамандығын алды және кәсіби өмірін тіс дәрігері клиникасында ассистент ретінде бастады. Кейін ол әскери қызметке қабылданып, офицер болды. 1954-1955 жылдары Кореяда Корея соғысынан кейін Чехословакияның бейбітшілік миссиясының құрамында екі жыл қызмет етті. Содан кейін Прагадағы Орталық әскери ауруханада (1955-1964), одан кейін Чехословакияның Ұлттық қорғаныс министрлігінде (1964-1968) жұмыс істеді. Ол қысқа уақыт бойы КСЧ (Чехословакия Коммунистік партиясы) Орталық Комитетінде жұмыс істеді (1968). Сол жылы ол Чехословакия теледидарының әскери редакциясында редактор (1969-1971) және кейіннен "Альбатрос" баспасында (1971-1976) жұмыс істеді. 1976 жылы ауыр сырқаттан кейін мүгедектік зейнетақысына шықты. Ол өмірінің соңына дейін КСЧ (Чехословакия Коммунистік партиясы) мүшесі болды және идеология оның әдеби шығармашылығына терең ықпал етті. Коммунистік нанымына қарамастан, Сучек чех ғылыми-фантастикасының ең танымал және кең таралған авторы болып саналады. Сучектің шығармаларында ғылыми емес әдебиет маңызды орын алады. Сучек, іс жүзінде, "чехиялық Эрих фон Дэникен" ретінде танымал. Оның "Портенттер" (Tušení souvislosti, 1974, Tušení stínu, 1978) кітаптары – адамзат тарихынан алынған, таңғажайып, қызықты, жасырын немесе әлі толық түсіндірілмеген фактілер туралы Дэникен стилінде жазылған ғылыми емес эсселер жинағы. Бұл фактілерді қазіргі ғылыми білім немесе ежегіткен өркениеттердің ғылыми-техникалық деңгейі тұрғысынан түсіндіру қиын, тіпті мүмкін емес. Алдыңғысы Дэникен сияқты, Сучек мәдени және сәулеттік құбылыстарды (мысалы, Баалбектің мегалиттері), кейбір табиғи апаттарды (мысалы, Тунгуска құбылысы), мифологияларды және библиялық оқиғаларды (мысалы, Содом мен Гоморраның жойылуын) шетелдік, жер бетінен тыс араласу арқылы түсіндіруге болады деп санайды. Бірақ Дэникеннен айырмашылығы, Сучек шетелдік араласу идеясын тым жарылылыспен ұсынбайды, ол баламалы түсіндірмелерге кең орын береді және бұл "олардың" ісі болуы керек деп ешқашан нақты айтпайды. Сучектің эсселері де жоғары ғылыми деңгейде жазылған және тиісті жарияланған көздерді жан-жақты талқылайды. "Көр соқыр құстар" ғылыми-фантастикалық трилогиясы (Cesta slepých ptáků 1964, Runa rider 1967, Sluneční jezero 1968) күшті ғылыми емес элементтерді қамтиды және чех ғылыми-фантастикасының ең жақсы дәстүрінің жалғасы ретінде қарастырылуы керек. Сучектің "Көр соқыр құстар" шығармасы Карел Чапектің "Соғыс с треутами, 1937" (Válka s mloky, 1936 аудармасы) әдісі мен композициясын қайталайды. Чапек пен Сучек екеуі де сюжетті қазіргі заманға терең байланыстырып бастайды (Чапек – 1930-шы жылдар, Сучек – 1960-шы жылдар) және екеуі де қазіргі әлеуметтік және саяси шындықты қатты сынап бағалайды. Сучек ғылыми фактілер мен Францияда, Исландияда, Бразилияда және Марста жасалған ойдан шығарылған археологиялық жаңалықтардың үйлесімді қоспасын құрайды. Чапек пен Сучек екеуі де фантастикалық элементті өте баяу дамытады, өте реалистік 1-ші кітаптан бастап, 2-ші кітапта қарқындылатып, 3-ші кітапта нағыз ғылыми-фантастикалық туындыға айналдырады: "Ньюттардың жеңісі және адамзаттың жоғалуы" (Чапек); халықаралық (батыс және коммунистік державалардың ынтымақтастығымен) Марсқа іздеу-құтқару миссиясы (Сучек).