Кіріспе

Адамның толық немесе ішінара соқырлығын тудыратын көз ауруы.

Коутс ауруы – сирек кездесетін, туа біткен, тұқым қуалайтын емес көз ауруы, толық немесе ішінара соқырлыққа себеп болады. Бұл ауру тор қабықтың артындағы қан тамырларының қалыптан тыс дамуымен сипатталады. Коутс ауруы глаукоманың бір түрі болып саналады және ретинобластомамен ұқсас белгілермен көрініс беруі мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Көрініс кезінде ең көп кездесетін белгі – лейкокория (торлық қабықтың қалыптан тыс ақ рефлексі). Коутс ауруы көру қабілетінің біртіндеп жоғалуына әкеледі. Қан аномальды қантамырлардан көздің артқы бөлігіне ағып, холестерин шөгінділерін қалдырып, торлық қабықты зақымдайды. Коутс ауруы әдетте жайлап дамиды. Аурудың асқынған сатыларында торлық қабықтың жарылуы мүмкін. Коутс ауруының салдарынан глаукома, атрофия және катаракта дамуы мүмкін. Кейбір жағдайларда көзді жою қажет болуы мүмкін (энуклеация). Коутс ауруы – фациоскапулогумеральды бұлшықет дистрофиясының (ФСГД) сирек кездесетін бұлшықеттік емес көрінісі. Бір ғана зерттеуде ФСГД-мен ауыратын пациенттердің 1 пайызында, әсіресе үлкен D4Z4 жойылған 1-типті ФСГД (ФСГД1) бар адамдарда кездесетіні хабарланды.

Патогенез

Коутс ауруы эндотелий жасушаларындағы қан-торлы ретиналық бөгетінің бұзылуынан туындайды деп саналады, нәтижесінде холестерин кристалдары мен липидтерге толы макрофагтарды қамтитын қан өнімдері ретинаға және ретина асты кеңістігіне сіңіп өтеді. Уақыт өте келе, осы ақуызды экссудаттың жиналуы ретинаны қалыңдатады, соның салдарынан кең ауқымды, экссудативті ретинаның қабығынан айырылуына (көру қабілетінің жоғалуына) алып келеді.

Диагностика

Фундускопиялық көзді тексеру кезінде Коат ауруының ерте сатысындағы торайна тамырлары бұрылып, кеңейгендей көрінеді, көбінесе торайнаның шеткі және уақтық бөліктерімен шектеледі.

Бейнелеу нәтижелері

Суреттеу зерттеулері, мысалы ультрадыбыс (ҰД), компьютерлік томография (КТ) және магниттік-резонанстық томография (МРТ) диагноз қоюға көмектеседі. Ультрадыбыста Коут ауруы артқы шыны тәрізді денеде жоғары эхогенді масса ретінде көрінеді, артқы акустикалық көлеңке болмайды; шыны тәрізді денеде және торлы қабат астындағы қан кету жиі кездеседі. КТ-де, глобус ақуызды экссудаттың салдарынан қалыпты шыны тәрізді денемен салыстырғанда тығыз болып көрінеді, бұл аурудың прогрессивті кезеңдерінде шыны тәрізді кеңістіктің жойылуына әкелуі мүмкін. Торлы қабат астындағы экссудаттың алдыңғы жиегі контрастпен күшейеді. Торлы қабат артқы жағында оптикалық дискке бекітілгендіктен, бұл күшею V тәрізді пішінге ие болады.

Патологиялық зерттеулер

Жалпы алғанда, көкжатырдың қалысқалуы және холестерин кристалдарын қамтитын сары түсті субретинальды сіңірлер жиі кездеседі. Микроскопиялық деңгейде, кейбір жағдайларда торлы қабық тамырларының қабырғасы қалыңдауы мүмкін, ал басқа жағдайларда люменнің біркелкі емес кеңеюімен қабырға жұқаруы мүмкін. Субретинальды сіңір холестерин кристалдарынан, холестерин мен пигменттерге толы макрофагтардан, эритроциттер мен гемосидеринден тұрады. Сіңірдің әсерінен гранулематоздық реакция көкжатырда байқалуы мүмкін. Көкжатырдың кейбір бөліктері жарақатқа жауап ретінде глиоз дамытуы мүмкін.

Емдеу

Алғашқы кезеңдерде емдеудің бірнеше нұсқасы бар. Лазерлік хирургия немесе криотерапия (мұздату) арқылы аномальды қан тамырларын жоюға болады, осылайша аурудың прогрессиясын тоқтатуға болады. Дегенмен, егер қан тамырлары көз нервінің маңында шоғырланған болса, бұл емді қолдану ұсынылмайды, себебі нервке кездейсоқ зақым келтіру тұрақты соқырлыққа алып келуі мүмкін. Коутс ауруы көру қабілетінің жоғалуына бейім болғанымен, ол уақытша немесе толықтай дерлік өздігінен тоқтауы мүмкін. Кейбір жағдайларда аурудың кері дамуы да тіркелген. Алайда, толық торша қабығының ажырауы болған жағдайда, көру қабілетінің жоғалуы көбінесе қайтымсыз болады. Егер ауырсыну немесе қосымша асқынулар туындаса, көзді алып тастау (энуклеация) қарастырылады.

Тарих

Коутс ауруы Джордж Коутс есімімен аталады.