Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилия мен Польша арасындағы футбол матчы 1938 жылы Францияда өткен ФИФА Әлем чемпионатында өтті және көптеген поляк жанкүйерлері үшін Польшаның ФИФА Әлем чемпионатындағы алғашқы матчы ретінде есте қалады. Бұл матч сонымен қатар Бразилияның ФИФА Әлем чемпионатындағы ең нәтижелі ойыны болып табылады. Бұл кездесу 1954 жылға дейін ең көп гол соғылған Әлем чемпионаты матчы ретінде рекордты сақтап тұрды, ол кезде Австрия Швейцарияны 7:5 есебімен жеңген болатын. ТОК
Brazil v Poland was a football match held during the 1938 FIFA World Cup in France and still remembered by many Polish fans as Poland's first ever FIFA World Cup match. It is also Brazil's highest scoring match in a FIFA World Cup tournament. The match held the record for highest scoring World Cup match until 1954, when Austria beat Switzerland 7–5. TOC
Бразилия
1930 жылдары Бразилия әлемнің үздік командасы деп есептелмеген. Команда алғашқы екі әлем чемпионатына қатысты, бірақ өте әсерлі емес ойын көрсетті, ал дайындықтар ішкі тартыстарға толы болды: 1930 жылы Сан-Паулу футбол федерациясы Бразилия Футбол Конфедерациясымен (КБФ) келіспей, ұлттық құрамаға өз ойыншыларын беруден бас тартты. Бразилия құрамасы тек Рио-де-Жанейро клубтарының ойыншыларынан құралды және Югославияға ұтылып, топтық кезеңнен шығарылды. 1934 жылы елдегі футбол кәсіби және әуесқой футболшылар арасындағы жікке бөлінді, КБФ әуесқойлар жағында болды. Соның салдарынан құрамаға тек Ботафого (әуесқой болып қалған жалғыз маңызды команда) ойыншылары мен КБФ-тың әлем чемпионатына қатысу үшін жалдаған кәсіби футболшылар енді. Команда тағы да бірінші кезеңде жеңіліске ұшырады, Испанияға 3:1 есебімен ұтылды. Дегенмен, 1938 жылға дайындық тыныш және ішкі дау-дамайсыз өтті, ал команда қарсыласы Аргентина іріктеуден бас тартқаннан кейін турнирге автоматты түрде қатысты. Осылайша, Бразилия бірінші рет толық құрамымен келді, және олардың өте жақсы, жоғары сапалы команда екеніне сендірілді. Бразилиялықтар бұл туралы кейін Швецияны (4:2) жеңіп, 1938 жылғы турнирді 3-орында аяқтағаннан кейін дәлелдеді. Осы жетістік олардың беделін арттырып, Бразилияның жаңа футбол державасы ретінде басталуын белгіледі. Екі команданың формалары да ақ болғандықтан, Бразилия импровизациялық жаттығу формасын киді, онда тігілген белгілер болмады және шорттардан өзгеше көк түс болды. Бұл Бразилияның ресми матчта көк түспен ойнаған алғашқы матчы болды, және мұндай жағдай 1958 жылғы финалда ғана қайталанды.
By 1930s, Brazil was not yet regarded as the world's top team. The team had participated in the two first World Cups, but with lackluster performances and preparations marred by behind the scenes infighting: In 1930, the São Paulo football federation fell out with CBD and refused to provide any of its players to the national team, and the Brazilian team, composed solely of players from Rio de Janeiro clubs, was eliminated in the group stage after a loss to Yugoslavia. In 1934, the country's football was undergoing a schism between professionals and amateurs, with CBD on the amateurs' side, and as a result, the squad was composed of Botafogo (the only team of significance that remained amateur) players supplemented with players from professional teams hired by CBD to play on the World Cup. The team once again fell on the first stage, losing to Spain by 3 1. However, the preparation for 1938 had been calm and free of internal disputes, and the team had qualified to the tournament by default after its opponent, Argentina, withdrew from the qualification. so, Brazil, coming for the first time with maximum strength, was believed to be a very good, high quality team. The Brazilians later proved it after defeating Sweden (4 2) they finished the 1938 tournament in 3rd place. It was this performance that gained them their reputation and marked the beginning of Brazil as a new football power. As the shirts of both teams at the time were white, Brazil played with its improvised training uniform, without embroidered shields and in a different shade of blue than the shorts. It was the first time that Brazil wore blue in an official match, which would only be repeated in the 1958 final.
Польша
Польша құрамасы өз кезегінде Югославияға қарсы ілеспе ойындарын өткізді. Варшавада 4:0 есебімен жеңіске жеткеннен кейін, олар Белградта 1:0 есебімен жеңіліп, гол айырмасымен келесі сатыға өтті. Қызығы, Польша құрамасы ойынға бір апта ғана қалғанда жиналды. Бұл Польша футбол лигасының ойындарына байланысты болды – командалардың бапкерлері өздерінің ең жақсы ойыншыларын ертерек жібергісі келмеді, себебі 1930 жылдары, сол кездегі көптеген әлем спортшылары сияқты, көптеген поляк спортшылары да әуесқойлар болды және күнделікті жұмыс істеуге міндетті болды. Осылайша, Вангровецтегі (Познань қаласына жақын) жаттығу лагері бір апта ғана созылды – кейбір ойыншылар бір-бірімен танысуға жеткілікті уақыт болды. Ойынға бірнеше күн қалғанда поляктар пойызға отырып, Страсбургке бет бұрды. Кубокқа шақырылған құрам ілеспе ойындарда ойнаған құрамнан көбінесе бірдей болды, тек қақпашы Адольф Крик пен шабуылшы Джерзи Восталь соңғы тізімге енбеді. 1936 жылғы Олимпиадада төртінші орын алған құрамнан бұл кезде небары бірнеше ойыншы ғана қалған еді. Осы жағдайларға байланысты, бұрын мұндай деңгейге жетпеген Польша құрамасы Оңтүстік Америка командасына қарсы ойында жеңіліске ұшырайды деп күтілді. Сондықтан жеңіліс сенсация болған жоқ. Алайда, барлық жанкүйерлер поляктардың турнирдегі жалғыз ойынды ойнаған стиліне таң қалды – ақ-қызылдар қосымша уақытқа дейін жетті, содан кейін ғана 5:6 есебімен жеңілді. Бастапқыда ойын Францияның оңтүстігіндегі Тулуза қаласында өтеді деп жоспарланған еді. Алайда, Польша шенеуліктері, ыстық ауа райы бразилиялықтарға, олар мұндай ауа-райына үйренгендіктен, көмектеседі деп мәлімдеп, наразылық білдірді. Ойынның орны Страсбургке ауыстырылды, бірақ бұл шағымдардың нәтижесі емес. Турнирдің алдында көптеген соңғы түзетулер енгізілді. Бұл Австрияның Аншлюстен кейін Германияға қосылуынан кейін туған қиындықтарға байланысты болды.
The Polish team, on its end, had played its qualification matches against Yugoslavia. After winning by 4 0 in Warsaw, they lost the return match in Belgrade by 1 0 and advanced on goal difference. Interesting is the fact that the Polish team was gathered together just a week before the game. This was due to the Polish Football League games coaches of the teams did not want their best players to leave their sides earlier because in the 1930s, like majority of world's athletes then, most Polish athletes were amateurs they had to work on a daily basis. Thus, the training camp in Wągrowiec (near Poznań) lasted for a week only just enough for some players to get acquainted with each other. A few days before the game, the Poles got into the train and went to Strasbourg. The team that was called up to the Cup was largely the same as the one that had played in the qualification, with only keeper Adolf Krzyk and striker Jerzy Wostal absent from the final list. by then, relatively few players still remained from the team that had reached fourth place in the 1936 Olympics. Under these circumstances, the Polish team, which had never before advanced to such a level, was expected to lose the game against the South Americans. Thus, the defeat was not a sensation. However, all fans were surprised at the style with which the Poles played its lone game of the tournament white reds got to the extra time, only then losing 5 6. Originally, the game was supposed to take place in Toulouse, in southern France. Polish officials, however, issued a complaint stating that the sweltering heat there would be helpful for the Brazilians, who are used to such weather. The game's location was moved to Strasbourg, but not because of the complaint. There were numerous, last moment corrections before the whole tournament. This was due to complications after the withdrawal of Austria, which after the Anschluss was incorporated into Germany.
Бірінші жартысы
Дәл сағат 17:00-де швед төрешісі Иван Эклинд алғаш рет сыбызғысын соқты. Страсбургтегі «Стад де ла Мено» стадионы шамамен 15 000 жанкүйерге толы болды, оның ішінде бірнеше мың поляктар, көбінесе иммигранттар, солтүстік Франциядағы көмір шахталарында жұмыс істеді. Бразилиялық жанкүйерлер көп емес еді, ал француз жанкүйерлері көбінесе Оңтүстік Америкадан келген экзотикалық команданы қолдады. Сол кезде командалар көбінесе шабуылға баса назар аударатын. Сондықтан Калужаның құрамында бес шабуылшы (Пиец, Вилимовски, Водарц, Пьонтек және Шерфке) болғаны таңқаларлық емес. Орталық шепте Гора, Ныч және Дытко, ал қорғау шебінде – Шчепаняк (капитан) және Галецки өнерді. Қақпада Мадейски тұрды. Бразилия да осындай схемамен ойнады: қақпада Бататаис, қорғау шебінде Домингос да Гия мен Машадо, орталық шепте Зезе Прокопио, Мартим және Афонсиньо, ал шабуыл шебінде Лопес, Ромеу, Леонидас, Перасио және Геркулес. 1938 жылы футбол ережелері ойыншыларды алмастыруға рұқсат бермейтінін атап өткен жөн. Польша Бразилияға қарсы ойында (5:6) жеңіліске ұшырады, бұл олардың үйге қайтуын білдірді. Осы себепті, жоғарыда аталған 11 ғана ойыншы алаңға шығу мүмкіндігіне ие болды. Бразилия құрамасына шақырылған 22 ойыншының ішінде тек Нигиньо ғана келесі матчтарда ойнауға мүмкіндік алмады. Бразилиялық Леонидас (сонымен қатар «Қара Алмаз» немесе «Диаманта Негро» деп те аталады) 18-ші минутта соққан алғашқы гол туралы көп мәлімет жоқ. Бұл гол туралы польша баспасөзінде ешқандай ақпарат болған жоқ, ал ойынға қатысқан польшалық ойыншылар да оны есіне алмады. Дегенмен, бес минуттан кейін Эрнст Вилимовски үш қорғаушыны және бразилиялық қақпашы Бататаисты асып өтті. Соңғысы поляқты жерге итеріп жіберді, нәтижесінде пенальти тағайындалды; 23-ші минутта Шерфке пенальтиді голға айналдырып, допты қақпаның оң бұрышына бағыттады. Бұл Польша құрамасының ФИФА Әлем Чемпионатындағы алғашқы, тарихи голы болды.
At exactly 17:00, Swedish referee Ivan Eklind blew his whistle for the first time. Strasbourg's Stade de la Meinau was filled with some 15,000 fans, including a several thousand group of Poles mostly immigrants, who worked in coal mines in northern France. Brazilian fans were not numerous, and the French were mostly rooting for exotic team from South America. Back in those days, teams were mainly concentrated on attack. So it is not surprising that in Kałuża's lineup there were as many as five forwards (Piec, Wilimowski, Wodarz, Piątek and Scherfke). Midfielders were Góra, Nyc and Dytko, and the defenders only Szczepaniak (captain) and Gałecki. In the goal there was Madejski. Brazil also played with the same scheme, with Batatais on the goal, Domingos da Guia and Machado on the defence, Zezé Procópio, Martim and Affonsinho as midfielders, and as forwards, Lopes, Romeu, Leônidas, Perácio and Hércules. It must be mentioned that in 1938, football regulations did not allow any replacements. As Poland lost the game vs. Brazil (5–6), which meant going back home, only the 11 players mentioned above were given the chance to appear on the field. Out of the 22 Brazilian players called up, only Niginho wouldn't have the opportunity to play on the following matches. Little is known about the first goal, which Brazil's Leônidas (also known as Black Diamond Diamante Negro) scored in 18th minute. There was no description of it in Polish press, Polish participants of the game did not remember it, either. However, it was reported that five minutes later, Ernst Wilimowski dribbled past three defenders and Brazilian keeper Batatais. The latter managed to push the Pole to the ground, which meant a penalty kick; it was scored in the 23rd minute by Scherfke, who aimed at the right corner of the goal. This was the first, historical goal of the Poland national team at a FIFA World Cup.
Екінші жартысы
Бірінші таймнан кейін бразилиялықтар 3:1 есебімен жеңіске жетті (Леонидас, Ромеу және Перасио гол соқты) және поляктар көбінесе қорғанысқа көшті. Таймның соңы шешуші болды. Бірінші кезекте Калужа ойыншыларын қатты сөккеннен кейін, жаңбыр жауа бастады. Оңтүстік америкалықтар ылғалды, сырғаққа айналған алаңда қиындыққа тап болды, ал Вилимовски өзінің керемет ойынын бастады. 53-ші, содан кейін 59-шы минутта Польшаның үздік мергені екі рет Бататайсты жеңіп, жеке тәжірибесімен көзге түсті, бұл прессада «цирк сияқты» деп сипатталды. Осылайша, 59-шы минутта есеп 3:3 болды. Біраз уақыттан кейін жаңбыр тоқтады. Бұл бразилиялықтарға демеу болды, олар 71-ші минутта гол соқты (Перасио авторы). Дегенмен, ойын аяқталуға бір минут қалғанда Вилимовски үшінші голын соқты, нәтижесінде қосымша уақыт белгіленді.
After the first half, the Brazilians were winning 3–1 (goals by Leonidas, Romeu and Peracio) and the Poles were mainly in defense. Halftime was the turning point. First of all, Kałuża yelled loudly at his players, then it started to rain. South Americans were having problems on wet, slippery turf, while Wilimowski started his show. In 53rd and then 59th minute, Poland's top scorer twice beat Batatais, after individual performances, which were described in the press as “circus like”. So, in 59th minute the score was 3–3. Soon afterwards, the rain stopped. It was a boost for the Brazilians, who in 71st minute scored (by Peracio). However, a minute before time Wilimowski scored his third goal, which meant extra time.
Қосымша уақыт
Қысқа үзілістен кейін бразилиялықтар поляк қақпасына шабуыл жасады. Леонидастың екі голы (93-ші және 104-ші минуттарда) ойынды толығымен шешті. Польшалықтар керемет Вилимовскийдің жетекшілігімен 118-ші минутта гол соқты. Соңғы минуттарда Бразилия нәтижені қорғауға бар күшін салды. Водарц бос соққыдан гол соғуға жақын болса да, ал Нычтың соққысы жоғалып кетті, бірақ Польша 5–6 есебімен жеңілді. Леонидастың 93-ші минуттағы голы оң аяқ киімсіз соғылды, себебі ол жыртылып, батпақты алаңға түсіп қалды. Дегенмен, гол есепке алынды, өйткені Бразилия командасы қара шұлықпен ойнады, сондай-ақ (бұрынғы жаңбырдан кейін алаңды жапқан лайдың салдарынан) судья аяқ киімнің жоқтығын байқамады.
After a short break, the Brazilians attacked the Polish goal. Two goals by Leonidas (in 93rd and 104th minutes) settled the game for good. Poles, led by amazing Wilimowski, fought back in the 118th minute he slotted the ball in. During the last minutes, Brazil was desperately defending the result. Even though Wodarz, on a free kick, was close, and then Nyc's shot hit a crossbar, Poland lost 5–6. Leonidas' goal at 93" was scored without him wearing the right boot, which tore and was left off his foot in the swampy pitch. The goal was given though, as Brazil played the match with black socks and thus (also due to all the mud which covered the pitch resulting of the rain beforehand), the lack of a boot went undetected by the referee.
Салдары
Бұл матч екі ел үшін де мәдени маңызы бар. Бразилия үшін олар жартылай финалда италиялықтарға ұтылып, үшінші орын үшін өткен матчта жеңіске жетті. Бразилияның үшінші орын алғаны сол кезде елдегі футболдың ең үлкен жетістігі деп есептелді және футболдың елдегі танымалдылығын арттыруға септігін тигізді. 1938 жылғы турнирде Бразилия футболдағы аса күшті елдердің қатарына енді, бірақ бірінші рет әлем чемпионатын жеңу үшін 20 жыл күтті. Қызығы, сол матчты Бразилия мен Польша арасындағы ойында төрелік еткен төрешінің туған елі болды. Бұл Польшаның соғыс аралық кезеңдегі тұңғыш және жалғыз әлем чемпионаты матчы еді. Бір жылдан кейін Польша нацистік Германия мен Кеңес Одағының шабуылына ұшырады, бұл футболды қоса алғанда, спорттық дамуына зор зиян келтірді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Сталиннің басшылығымен Польша Халық Республикасы құрылды. Сөйтіп, поляк футболы 1974 жылға дейін елеулі жетістікке жете алмады, сол жылы поляктар турнирдегі барлық көрермендерді таңдандырып, үшінші орын алды және соңғы матчта бразилиялықтардан кек алды. Сол кезде Польшаның алтын буыны қалыптасты. Бразилия мен Польша ФИФА Әлем чемпионатында тағы үш рет кездесті (1974 жылы 1:0 Польшаның пайдасына, 1978 жылы 3:1 Бразилияның пайдасына және 1986 жылы 4:0 Бразилияның пайдасына).
The match has some cultural significance in both countries. For Brazil, they went on to win the third place match, after losing to the Italians in the semi finals. The 3rd place occupation by Brazil was seen to be Brazil's greatest football achievement by the time, and helped boosting football's popularity in the country. It was the 1938 edition that Brazil started to rise to become a football superpower, although it took them 20 years to finally win their first World Cup, against the hosts, which was surprisingly the home country of the referee who officiated the match between Brazil and Poland in 1938. It was Poland's first and only World Cup match in the Interwar period. Poland was later invaded by Nazi Germany and Soviet Union a year later, and Poland suffered significant destruction of its sporting developments, including football. Following the end of World War II, the Polish People's Republic was established under Stalin's control. Thus, Polish football did not make any major impact until their return in 1974, where the Poles surprised the whole tournament by achieving third place, by taking vengeance on the Brazilians in their final match. Polish golden generation by then, was born. Brazil and Poland would meet each other three more times in the FIFA World Cup (1 0 for Poland in 1974, 3 1 to Brazil in 1978 and 4 0 for Brazil in 1986).