Діни ордендер – қасиеттілікке берілгендіктен құралған ұйымдар. Буддизм, католицизм сияқты әртүрлі діндерде кездеседі. Тарихы, негіздері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Діни бағыштауға негізделген топтар, Рим-католик қауымдастықтары.
Groups based on religious devotion
the Roman Catholic communities
Діни орден – белгілі бір діни бағыттануға сәйкес, қоғамнан белгілі бір дәрежеде оқшауланған адамдардың қауымдастықтары мен ұйымдарының тізбегі. Ол әдетте негізін қалаушының діни практика қағидаларымен сипатталады. Оның құрамына көбінесе дінге жақын емес адамдар және кейбір ордендерде дін қызметкерлері кіреді. Мұндай ордендер әлемнің көптеген діндерінде кездеседі.
A religious order is a lineage of communities and organizations of people who live in some way set apart from society in accordance with their specific religious devotion, usually characterized by the principles of its founder's religious practice. It is usually composed of laypeople and, in some orders, clergy. Such orders exist in many of the world's religions.
Буддизм
Буддистік қоғамдарда діни орден – монахтар мен қарындастардың көптеген монастырлық ордендерінің бірі болып табылады, олардың көпшілігі белгілі бір оқу мектебін ұстанады, мысалы, Таиландтың Дхаммайутика ордені – Моңкут патшасы (Рама IV) құрған монастырлық орден. Белгілі бір қытай буддалық ордені – Чань (Дзен) буддизміндегі ежелгі Шаолин ордені, ал қазіргі заманда Хсу Юн ордені.
In Buddhist societies, a religious order is one of the number of monastic orders of monks and nuns, many of which follow a certain school of teaching—such as Thailand's Dhammayuttika order, a monastic order founded by King Mongkut (Rama IV). A well known Chinese Buddhist order is the ancient Shaolin order in Ch'an (Zen) Buddhism; and in modern times, the Order of Hsu Yun.
Католик дәстүрі
Католиктік діни институт – мүшелері ("діндарлар" деп аталады) католик шіркеуінің атынан жоғарғы басшы қабылдаған ант беретін, діни киім киетін және бірлесіп бауырлар немесе әйелдер ретінде өмір сүретін қоғам. Католиктік діни ордендер мен конгрегациялар – олардың екі тарихи санаты. Діни институттар, құлшылыққа берілген өмірдің тағы бір түрі – зайырлы институттардан және шіркеудің миряндарынан ерекшеленеді. Католик шіркеуінде діни институттардың мүшелері, егер олар діни қызметте диякон немесе священник болмаса, дін қызметкерлері емес, миряндар болып табылады. Құдайға арналған өмірдің мәртебесі діни қызметкерлер мен миряндар емес, институттардың өзі біріне немесе екіншісіне жатады, ал діни қызметкерлер институты – "құрылтайшының мақсатына немесе жоспарына сәйкес немесе заңды дәстүр бойынша дін қызметкерлерінің басшылығымен, қасиетті қызметтерді атқаруды қабылдап, шіркеу билігімен осылай танылған" институт. Белгілі Рим-католик діни институттары, олардың барлығы "ордендер" емес, "конгрегациялар" деп жіктелмеген, Августиндер, Василиандықтар, Бенедиктиндер, Бейтлехемдіктер, Бриджиттер, Камальдолездер, Кармелиттер, Картузиандықтар, Цистерциандықтар, Концепционисттер, Крозиерлер, Доминикандықтар, Францискандықтар, Иеронимдіктер, Иезуиттер, Минимдер, Пиаристтер, Салезиандықтар, Оливетандықтар, Театиндықтар, Трапписттер және Визитандиндерді қамтиды. Крест жорықтары кезінде бірнеше діни ордендер әскери миссияны "діни-әскери ордендер" ретінде қосу үшін дамыды, мысалы, Иерусалимнің Киелі Иоанн орденінің рыцарьлары, Храм орденінің рыцарьлары және Киелі қабір орденінің рыцарьлары. Монастырь емес діни институттарда әдетте бас үй немесе бас кеңсе болады, ол кез келген саны тәуелді діни қауымдарға билік етеді, олардың мүшелерін жоғары тұрған басшы институттың қажеттіліктеріне сәйкес басқа қауымдарға ауыстыра алады. Әйгілі Святой Бенедикт ережесіндегі тәуелсіз қауымдар тұжырымына сәйкес, бенедиктиндердің автономды аббаттықтары бар ("тәуелсіз үйлер" деп аталады). Олардың мүшелері діни ант берген аббаттықтарға "тұрақтылық" білдіреді; сондықтан олардың аббаттары немесе аббатиссалары оларды басқа аббаттықтарға көшіре алмайды. "Тәуелді үй" кейде Римнен тәуелсіздік алғанға дейін "тәуелді үй" ("приорлық") болып қалатын жаңа негіз құра алады. Әр үйдің дербестігі оның конгрегацияға қосылуына кедергі келтірмейді – ұлттық немесе басқа ортақ ерекшеліктерге негізделген – және олар өз кезегінде ұлттық Бенедиктин конфедерациясын құрайды.
A Catholic religious institute is a society whose members (referred to as "religious") pronounce vows that are accepted by a superior in the name of the Catholic Church, who wear a religious habit and who live a life of brothers or sisters in common. Catholic religious orders and congregations are their two historical categories. Religious institutes are distinct from secular institutes, another kind of institute of consecrated life, and from lay ecclesial movements. In the Catholic Church, members of religious institutes, unless they are also deacons or priests in Holy Orders, are not clergy but belong to the laity. While the state of consecrated life is neither clerical nor lay, institutes themselves are classified as one or the other, a clerical institute being one that "by reason of the purpose or design intended by the founder or by virtue of legitimate tradition, is under the direction of clerics, assumes the exercise of sacred orders, and is recognized as such by the authority of the Church". Well known Roman Catholic religious institutes, not all of which were classified as "orders" rather than "congregations", include Augustinians, Basilians, Benedictines, Bethlehemites, Bridgettines, Camaldolese, Carmelites, Carthusians, Cistercians, Conceptionists, Crosiers, Dominicans, Franciscans, Hieronymites, Jesuits, Minims, Piarists, Salesians, Olivetans, Theatines, Trappists and the Visitandines. Several religious orders evolved during the Crusades to incorporate a military mission becoming "religious military orders", such as the Knights of the Order of Saint John of Jerusalem, the Knights of the Order of the Temple and the Knights of the Holy Sepulchre. Non monastic religious institutes typically have a motherhouse or generalate with jurisdiction over any number of dependent religious communities, whose members may be moved by their superior general to its other communities as the institute's needs require. In accordance with the concept of independent communities in the Rule of Saint Benedict, the Benedictines have autonomous abbeys (so called "independent houses"). Their members profess "stability" to the abbeys where they make their religious vows; hence their abbots or abbesses may not move them to other abbeys. An "independent house" may occasionally make a new foundation which remains a "dependent house" (identified by the name "priory") until it is granted independence by Rome and itself becomes an abbey. Each house's autonomy does not prevent it being affiliated into a congregation—whether national or based on some other joint characteristic—and these, in turn, form the supra national Benedictine Confederation.
Православ дәстүрі
Шығыс православие шіркеуінде монахтықтың бір ғана түрі бар. Монахтардың қабылдануы tonsure (қызмет барысында монахтың шашын кесу рәсімі) деп аталады және монахтар оны қасиетті құпия (сакрамент) деп есептейді. Tonsure рәсімі, басқа қасиетті құпиялар мен қажеттілікке қарай орындалатын қызметтер сияқты, Euchologion (Шіркеу славяндық: Trebnik) кітабында жазылған.
In the Eastern Orthodox Church, there is only one type of monasticism. The profession of monastics is known as tonsure (referring to the ritual cutting of the monastic's hair which takes place during the service) and is considered by monks to be a Sacred Mystery (Sacrament). The Rite of Tonsure is printed in the Euchologion (Church Slavonic: Trebnik), the same book as the other Sacred Mysteries and services performed according to need.
Лютерандық дәстүр
Мартин Лютер Реформация кезінде монастырь өмірінің рухани құндылығына қатысты алаңдады. Лютеран шіркеулері негізделгеннен кейін, лютерандық жерлердегі кейбір монастырлар (мысалы, Негенборн қаласының жанындағы Амелунсборн аббаттығы және Рехбург-Локкумдағы Локкум аббаттығы) мен әйелдер монастырлары (мысалы, Уэльзен қаласына жақын Эбсторф аббаттығы және Бурсфельдедегі Бурсфельде аббаттығы) лютерандық христиандық дінді қабылдады. Лютерандық діни ордендердің басқа мысалдарының бірі – АҚШ-тағы «Лютерандық францискан ордені». Сонымен қатар, 1958 жылы Мичиган штатындағы Оксфорд қаласындағы Сент-Августин үйінде Әулие Бенедикт ережесін ұстанатын лютерандық діни орден, «Мәсіхтің қызметшілері қауымы» құрылды. Онда бірнеше адам әке Артур Крейнедерге қосылып, монастырь өмірін және дұға ғибадаттарын сақтады. Бұл орден Швециядағы (Östanbäck монастыры) және Германиядағы (Изге Вигберт монастыры) лютерандық бенедиктин ордендерімен тығыз байланыста.
Martin Luther had concerns with the spiritual value of monastic life at the time of the Reformation. After the foundation of the Lutheran Churches, some monasteries in Lutheran lands (such as Amelungsborn Abbey near Negenborn and Loccum Abbey in Rehburg Loccum) and convents (such as Ebstorf Abbey near the town of Uelzen and Bursfelde Abbey in Bursfelde) adopted the Lutheran Christian faith. Other examples of Lutheran religious orders include the "Order of Lutheran Franciscans" in the United States. Also, a Lutheran religious order following the Rule of St. Benedict, "The Congregation of the Servants of Christ", was established at St. Augustine's House in Oxford, Michigan, in 1958 when some other men joined Father Arthur Kreinheder in observing the monastic life and offices of prayer. This order has strong ties to Lutheran Benedictine orders in Sweden (Östanbäck Monastery) and in Germany (Priory of St. Wigbert).
Англикандық дәстүр
Англиядағы діни ордендер король Генрих VIII ағылшын шіркеуін Рим билігінен бөліп шығарған кезде таратылды. Үш жүз жыл бойы англикандықтарда ресми діни ордендер болған жоқ, бірақ Кішкентай Гидинг қауымы сияқты кейбір бейресми қауымдар кездейсоқ пайда болатын. XIX ғасырдың ортасында Англия шіркеуінде және бүкіл әлемдегі англикандықтарда Оксфорд қозғалысы пайда болған кезде бірнеше орден құрылды. 1841 жылы әйелдерге арналған алғашқы орден құрылды. Алғашқы ерлер ордені 25 жыл өткен соң құрылды. Англикандық діни қызметкерлер өздерін өмір бойына немесе белгілі бір мерзімге, өз мүлкін ортақ пайдалануға немесе сенімділікпен сақтауға; қауымда бойдақ өмір сүруге; және өздерінің ережелері мен Конституциясына бағынуға ерікті түрде міндеттейді. Қазіргі таңда ерлерге арналған он үш, әйелдерге арналған елу үш және аралас құрамды сегіз діни орден бар.
Religious orders in England were dissolved by King Henry VIII upon the separation of the English church from Roman primacy. For three hundred years, there were no formal religious orders in Anglicanism, although some informal communities – such as the Little Gidding community – occasionally sprang into being. With the advent of the Oxford Movement in the Church of England and worldwide Anglicanism in the middle of the 19th century, several orders appeared. In 1841, the first order for women was established. The first order for men was founded 25 years later. Anglican religious voluntarily commit themselves for life, or a term of years, to holding their possessions in common or in trust; to a celibate life in community; and obedience to their Rule and Constitution. There are presently thirteen active religious orders for men, fifty three for women, and eight mixed gender.
Методистік дәстүр
Ұлыбританияның методистік шіркеуі және оның алдыңғылары бірнеше диаконисса ордендерін құрды, олар қазір дін қызметкерлері ретінде қадағаланады және өздерінің пресвитер әріптестерімен бірдей дәрежеде Министрлер болып табылады. Методтық диакондық ордені (МДО) қазіргі уақытта ерлер мен әйелдерді де орденге қабылдайды және барлығы Диакон деп аталады. Диаконның қызметтері негізінен пастырлық болғандықтан, МДО-ны тұрақты дін қызметкерлерінің ордені деп санауға болады. Әйетті Лука ордені – Біріккен методистік шіркеудегі діни орден, ол қасиеттілік және литургиялық зерттеулерге, білім беруге және тәжірибеге арналған.
The Methodist Church of Great Britain, and its ancestors, have established a number of orders of Deaconesses, who are now ordained as clergy and are Ministers in equal standing alongside their presbyteral colleagues. The Methodist Diaconal Order (MDO) currently admits both men and women to the Order and all are now known as Deacons. Since the functions of a deacon are primarily pastoral, the MDO may therefore be regarded as an order of Regular clerics. The Order of Saint Luke is a religious order in the United Methodist Church dedicated to sacramental and liturgical scholarship, education, and practice.
Анабаптистік дәстүр
Кейбір протестанттық діни ұйымдар анабаптистік теологиясын ұстанады. Бұларға хуттериттер мен Брудерхоф кіреді, олар барлық мүлікті ортақ пайдалану және бейбітшілік шіркеуі ретінде өмір сүреді.
Some Protestant religious orders follow Anabaptist theology. These would include the Hutterites and Bruderhof, who live in full community of goods and living as a peace church.
Ехоба куәгерлері
Ехоба куәгерлерінің арнайы толық уақытты қызметшілеріне қатысты мәселелермен Ехоба куәгерлерінің діни ұйымы айналысады. Белгілі бір филиалдарда саяхатшы бақылаушылар, арнайы уақытша қызметкерлер және филиал қызметкерлері Арнайы толық уақытты қызметшілер және Бетел отбасының мүшелері саналады. Жалпы әлемдік деңгейде олардың ұйымы Ехоба куәгерлерінің Әлемдік арнайы толық уақытты қызметшілер ұйымы деп аталады. Мұндай діни ұйымдардың ер және әйел мүшелері әдетте кедейлікке берілуге ресми уәде береді және көптеген үкіметтер оларға белгілі бір мәртебе мен жеңілдіктер береді. Ехоба куәгерлері өздерінің діни ұйымдарының мүшелерін басқа куәгерлерден бөлек діни қызметкерлер деп санамайды, олардың барлығы да тағайындалған пасторлар болып табылады, бірақ үкімет оларды әкімшілік мақсаттар үшін солай қарастыруы мүмкін екенін мойындайды. Ехоба куәгерлерінің жеке діни пасторлар класы жоқ, олардың жамағат мүшесінің білікті шомылуы оны пастор ретінде тағайындау болып есептеледі. Үкіметтер көбінесе Ехоба куәгерлерінің толық уақытты қызметкерлерінің жынысына немесе ақсақал немесе дьякон ("қызметші") лауазымына тағайындалғандығына қарамастан, пасторлар ретінде саналатынын мойындайды; ал дін өзі кейде "церковьтік құқық" деп аталатын құқықты тек тағайындалған ақсақалдарына ғана береді.
Among their corporations, the Religious Order of Jehovah's Witnesses cares for matters specific to Jehovah's Witnesses special full time servants. In a particular branch, traveling overseers, special pioneers, and branch staff are considered members of the Order of Special Full time Servants and the Bethel Family. Globally, their order is the Worldwide Order of Special Full Time Servants of Jehovah's Witnesses. Male and female members of such religious orders typically make a formal vow of poverty and are granted certain status and exemptions by many governments. While Jehovah's Witnesses do not consider members of their religious orders to be a clergy separate from other Witnesses, who are also ordained ministers, they do recognize that a government may consider them such for administrative purposes. Jehovah's Witnesses do not have a separate clergy class, but consider an adherent's qualified baptism to constitute his ordination as a minister. Governments have generally recognized that Jehovah's Witnesses' full time appointees qualify as ministers regardless of sex or appointment as an elder or deacon ("ministerial servant"); the religion itself asserts what is sometimes termed "ecclesiastical privilege" only for its appointed elders.
Суфилер
Тариқа – суфизмде діни орденді сипаттау тәсілі. Ол ерекше түрде осындай орденнің мистикалық ілімі мен рухани тәжірибесін, "хақиқа" – "соңғы шындық" іздеу мақсатында білдіреді. Мұндай тариқаларда көбінесе муршид (басшы) болады, ол көшбасшы немесе рухани жетекші рөлін атқарады. Тариқаның мүшелері мен ізбасарлары муридин (жекеше – мурид) деп аталады, яғни "тілек білдіруші", атап айтқанда, "Құдайды тану және Құдайға құштарлық" (сондай-ақ фақир деп те аталады). Тариқаларда сильсила (سلسلة) бар, ол – осы орденнің шейхтарының рухани тізбегі. Көбінесе барлық ордендер өздерінің сильсиласын ислам пайғамбары Мұхаммедке дейін жегізеді. Тариқалар мұсылман әлемінің барлық жерінде таралған.
A tariqah is how a religious order is described in Sufism. It especially refers to the mystical teaching and spiritual practices of such an order with the aim of seeking ḥaqīqah "ultimate truth". Such tariqas typically have a murshid (guide) who plays the role of leader or spiritual director. Members and followers of a tariqa are known as murīdīn (singular murīd), meaning "desirous", viz. "desiring the knowledge of knowing God and loving God" (also called a faqīr فقير). Tariqas have silsilas (سلسلة) which is the spiritual lineage of the Shaikhs of that order. Almost all orders trace their silsila back to the Islamic prophet Muhammad. Tariqas are spread all over the Muslim world.
Шииттер
Шииттердің арасында Нұрбақия Исламы – суфилік принциптерді шииттік доктринасымен үйлестіретін тәртіп. Ол өзінің тікелей рухани шежіресі мен тізбегін (силсиласын) ислам пайғамбары Мұхаммедке, шиит исламның бірінші имамы Әли арқылы жалғастыратынын айтады.
Among Shias, Noorbakshia Islam is an order that blends Sufi principles with Shia doctrine. It claims to trace its direct spiritual lineage and chain (silsilah) to the Islamic prophet Muhammad through Ali, the first imam of Shia Islam.
Салафи
Суфизмнің белгілі мектептері мен уахабизм және салафизмнің дамуы арасында осы діни ағымдардың тарихына байланысты белгілі бір тарихи байланыс бар. Ибн Абд әл-Ваххаб 14 ғасыр ғалымы және сонымен қатар суфи болған Ибн Таймиядан шабыттанды, бірақ ол көбінесе өз заманындағы суфизмнің кейбір мектептерінің артық әрекеттерін ашық сынаған ретінде танылады.
There is some historical connection between certain schools of Sufism and the development of Wahhabism and Salafism due to the history of these denominations. Ibn Abd al Wahhab was inspired by Ibn Taymiyyah, a 14th century scholar and dedicated Sufi, who is however remembered mainly as an outspoken critic of the excesses of certain schools of Sufism during his time.
Басқа дәстүрлер
Діннің бір түрі Африка мен Оңтүстік Американың көптеген тайпалары мен діндерінде де, бірақ кішкенірек көлемде, сондай-ақ Англияның кейбір аймақтарында да кездеседі. Осы шағын діни топтардың нашаңғарғандығына байланысты, ордендер басқа, жақсы ұйымдастырылған діндердегідей айқын емес. Саентология және "Монилер" сияқты культтар мен мәжбүрлеуші топтар көбінесе өз жандарын бағындыру және бақылауға алу үшін берілген діни ордендерге көп жүктеледі. Мысалы, Саентологияның "Sea Org" ұйымы бір миллиард жылдық келісімшартқа қол қоюға және ұйымдамашы Л. Рон Хаббардқа адал болуға міндетті, сондай-ақ Ұйымның жоғары басшылық қызметтерін атқаруға жауапты.
A form of ordered religious living is common also in many tribes and religions of Africa and South America, though on a smaller scale, and some parts of England. Due to the unorganized character of these small religious groups, orders are not as visible as in other well organised religions. Cults and coercive groups such as Scientology and Moonies often rely heavily on devout religious orders as a tactic to indoctrinate and control their followers. Scientology's Sea Org, for example, are required to sign a one billion year contract and pledge allegiance to founder L. Ron Hubbard and are responsible for senior management positions within the Organization.