Кіріспе

1881 жылы Техас штатының Эль-Пасо қаласының көшелерінде атыс болды.

"Бес секундта төрт өлім" атыс шайқасы 1881 жылдың 14 сәуірінде Техас штатының Эль-Пасо қаласындағы Эль-Пасо көшесінде болды. Куәгерлердің көпшілігі оқиғаның алғашқы оқ атылғаннан кейін бес секундтан аспайтынына келісті, бірақ кейбіреулері он секундқа дейін созғанын айтты. Маршал Даллас Стоуденмайр өзінің екі .44 калибрлі Smith & Wesson револьверімен төрт қазаның үшеуіне жауапты болды.

Өмірбаян

1881 жылдың 14 сәуірінде 75-ке жуық қаруланған мексикалықтар тобы Мексикадан ұрланған 30 бас ірі қараны іздеп жүрген Санчес және Хуарике есімді екі жоғалған вакероны іздеу үшін Техас штатының Эль-Пасо қаласына келді. Эль-Пасо мэрі Соломон Шутс мексикалықтарға қала шегіне қару-жарақтарымен кіруге рұқсат берді. Эль-Пасо округінің констеблі Гас Кремпау, осы топты жергілікті ранчо иесі және ірі қара ұрлығына күдікталған Джонни Хейлдің ранчосына сүйемелдеп барды. Хейлдің ранчосы Эль-Пасоның солтүстік-батысында 21 шақырым (13 миль) қашықтықта, Жоғарғы Аңғарда орналасқан еді. Екі жоғалған адамның денесі Хейлдің ранчосының жанынан табылып, Эль-Пасоға қайтарылды. Эль-Пасодағы сот өлімдерге қатысты тергеу жүргізді, ал испан тілін жақсы білетін констебль Кремпау аудармашылық қызметін атқарды. Тергеу барысында Санчес пен Хуарике ұрланған ірі қараны іздеу үшін Хейлдің ранчосының аймағында болғандары анықталды. Сот шешімі бойынша, Хейл сияқты американдық ірі қара ұрлаушылары, ер адамдар малды тауып алып, үлкен, қарулы мексикалық күшпен қайта оралады деп қорқыпты. Санчес пен Хуарикеге қатысты қылмыстың қозғалуына Перви мен Фредерикс есімді екі американдық ірі қара ұрлаушының кінәсі бар екені анықталды. Олар 13 сәуір күні түні немесе 14 сәуірдің таңында Хейлдің ранчосына мал айдап келген кезде екі ковбойді өлтіргендері туралы мақтанып айтқандары естілді. Осы уақытта Эль-Пасода үлкен адамдар жиналды, олардың арасында Джон Хейл және оның досы, бұрынғы қалалық маршалы Джордж Кэмпбелл де болды. Американдықтардың арасында алаңдаушылық болды, олар мексикалықтардың ашуы, толқуы және қарулы болуы салдарынан, өлтірілген серіктері үшін әділдік талап ету кезінде зорлық-зомбылыққа баратынынан қорқады. Тергеу кезінде Перви мен Фредерикске ресми айып тағылып, дереу тұтқындалды. Сот отырысы жабылып, жиналған халық таратылды. Тұтқындалғандардың ісі кейінірек сотқа берілмек. Бұрынғы шиеленісті жағдайды бажайлап, мексикалықтар екі мәйітті Мексикаға алып кетіп, лайықты жерлеу рәсімін өткізді.

Қарулы қақтығыс

11 сәуірде ғана қалалық шериф болып тағайындалған атақты мерген маршал Далас Стоуденмайр сот залында болды. Сот отырысы аяқталғаннан кейін ол кешкі асқа көшеден өтті. Констебль Кремпкау өзінің мылтығы мен тапаншасын алу үшін көрші салонға барды. Сол жерде Джордж Кэмпбеллмен Кремпкаудың аудармалары және мексикалықтармен достығы туралы айтқан сөздеріне байланысты жанжал туды. Джон Хейл, қарусыз және мас күйде болған, сондай-ақ Кремпкаудың бұл мәселеге араласуына ашуланған еді. Хейл Кэмпбеллдің екі тапаншасының бірін ұстап алып: "Джордж, сені бағындырдым!" - деп айқайлады. Содан кейін ол Кремпкауға оқ атты, ол кері домалап құлады. Салон есігіне сүйеніп, Кремпкау өзінің тапаншасын тартып алды. Маршал Стоуденмайр оқ дыбысын естіп, "Глоб" мейрамханасындағы асханадағы орындығынан секіріп тұрып, тапаншаларын алып, көшеге жүгірді. Жүгіріп бара жатқанда Стоуденмайр атып, жасырынып жүрген бейкүнә мексикалық Очоаны өлтірді. Бірінші оқ атылғанда Джон Хейл қалың кірпіштен жасалған тіреудің артына секіріп кірді. Ол тіреудің сыртынан қарағанда, Стоуденмайр атып, оның көзінің арасына тигізіп, дереу өлтірді. Кэмпбелл жасырынып, Хейлдің өлі жатқанын көрді де, Стоуденмайрға бұл оның шайқасы емес деп айқайлады. Бірақ констебль Кремпкау, Кэмпбелл оны атқан деп қате түсініп, қан жоғалтудан есінен танып, Кэмпбеллге екі рет тапаншамен оқ атты. Кремпкаудың бірінші оқы Кэмпбеллдің тапаншасына тиіп, оның оң білегін сындырды, ал екіншісі аяғына тиді. Кэмпбелл ауырсынудан айқайлап, сол қолымен жерден тапаншасын жинады. Стоуденмайр Хейлден бұрылып, бірден Кэмпбеллге оқ атты, ол тағы да тапаншасын тастап, ішін ұстап, жерге құлады. Стоуденмайр Кэмпбеллге қарай баяу жүріп, оған тік қарады. Азап шегіп, Кэмпбелл: "Сен, ит ұлы! Сен мені өлтірдің!" - деп айғайлады. Стоуденмайр ештеңе демеді. Кэмпбелл де, Кремпкау да бірнеше минут ішінде қайтыс болды. Бірнеше секундтан кейін төрт адам өлі немесе өліп жатты. Жақын жерде үш Техас рейнджері тұрды, бірақ араласпады, кейіннен Стоуденмайр жағдайды толық бақылауда ұстағанын айтты.

Салдары

Өрлескеннен үш күн өткен соң, 1881 жылғы 17 сәуірде Хейл мен Кэмпбеллдің досы Джеймс Мэннинг бұрынғы орынбасар Билл Джонсонды Стоуденмайрды өлтіруге көндірді. Стоуденмайр Джонсонды бірнеше күн бұрын көпшілік алдында қорлаған еді. 17 сәуірдің түнінде мас Джонсон кірпіштің тірегінің артына тығылған, бірақ оның діңгек аяқтары сырғып, кері қарай құлап, екі ұңғылы мылтығының екі еселі тетігін қысып, Стоуденмайрді мүжілдіре берді. Стоуденмайр дереу пистолеттерін тартып, Джонсонға сегіз оқ атты, оның мүшелерін жаралады. Джонсон қансырап тез қайтыс болды. Осыдан бастап Стоуденмайр мен Мэннинг және оның бауырлары Джордж пен Фрэнк арасындағы алауыздық басталды. Соңында Стоуденмайрдің жеңістігі Стэнли "Док" Каммингс, ал кейіннен Стоуденмайрдің өзі Мэннингтердің қолынан қаза тапты. Мэннингтер екі сотта ақталды, онда қазылар алқасы олардың достарынан құралған еді.