Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Македониядағы Католик шіркеуінің шолуы
Overview of the Catholic Church in North Macedonia
Солтүстік Македониядағы Католик шіркеуі – Римдегі Папаның рухани жетекшілігімен әлемдік Католик шіркеуінің бір бөлігі және Солтүстік Македония Республикасы аумағындағы ірі діни қауымдастықтардың бірі. Солтүстік Македониядан шыққан католиктердің көп бөлігі албандар, македондықтар және хорваттарды құрайды, олар негізінен Скопье статистикалық аймағында және Солтүстік Македонияның Оңтүстік-Шығыс статистикалық аймағында шоғырланған. 2020 жылы елде 15 000 католик бар деген есеп болды, бұл жалпы халықтың 1% - дан аспайды; 11 приходта 50 монах және дін қызметкері қызмет етіп келді.
The Catholic Church in North Macedonia is part of the worldwide Catholic Church, under the spiritual leadership of the Pope in Rome and is one of the major religious communities that exist on the territory of the Republic of North Macedonia. Catholic believers from North Macedonia mostly include Albanians, Macedonians and Croats and are most concentrated in the Skopje Statistical Region and the Southeastern Statistical Region of North Macedonia. In 2020, it was estimated that there are 15,000 Catholics in the country, less than 1% of the total population; there were 50 nuns and priests serving across 11 parishes.
Солтүстік Македониядағы мәсіхшіліктің басталуы
VI ғасырда император Юстиниан I (Таурезиумда туған, қазіргі Солтүстік Македониядағы Градиштеде) Шығыс Рим (Византия) империясы бойынша христиан дінінің мәртебесін арттырды және Шығыс Православ шіркеуі мен Рим-католик шіркеуі екеуінде де қадірленеді. Юстиниан I-ден кейін христиан дінінің таралуының келесі кезеңі 9 ғасырда басталды, Охридтік Климент және Әулие Наум Болгарияны христиан дініне өткізу кезінде Охрид әдеби мектебін құрды. Осы кезде Охрид архиепископтығымен үйлестірілген приходтар құрылды, оның автокефалиясы 1767 жылға дейін сақталды, содан кейін Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының ықпалымен түріктер оны тоқтатты.
In the 6th century, Emperor Justinian I (born in Tauresium, today's Gradište in North Macedonia) advanced the status of Christianity across the Eastern Roman (Byzantine) Empire, and is venerated in both the Eastern Orthodox Church and the Roman Catholic Church. After Justinian I, the next cycle in which Christianity began to spread began in the 9th century, when Clement of Ohrid and Saint Naum instituted the Ohrid Literary School during the Christianization of Bulgaria. At the time, there was a creation of parishes in alignment with the Archbishopric of Ohrid whose autocephaly was maintained until 1767, when the Turks, influenced by the Ecumenical Patriarchate of Constantinople, suspend it.
Скопье католик епископтары
Скопье епархиясы, Батыс немесе Рим обрядын ұстанатын жандардың қарауында, Балқандағы ең көне епархиялардың бірі және оның аумағы тарихи тұрғыдан толық зерттелмеген. Көптеген маңызды тарихи фактілер бүгінге дейін шешілмей келеді. Осы аймақтардағы шіркеу тарихын жақсырақ түсіну үшін, оны үш негізгі кезеңге бөлуге болады.
Diocese of Skopje, under whose jurisdiction are believers of the Western or Roman rite is one of the oldest dioceses in the Balkans and its territory historically is not enough investigated. Many important historical facts and unsolved today. To a better overview, church history in these areas could be divided into three main periods.
Екінші кезең
Екінші кезең қалыпты емес жағдайлармен және осы аймақтардың билігіне түрлі жаңа басшылардың келуімен сипатталады. Түріктердің келгенімен осы өңірдегі христиандар үшін ауыр кезең басталды. Бес ғасырлық Османдық құлдық епархия үшін ауыр салдарларға әкелді. Бірақ 1584 жылғы Римдегі хабарламада Скопье католик орталығы ретінде айтылады.
The second period is characterized by turbulent conditions and switch to the ends of these arms in the hands of various new rulers. With the arrival of the Turks a hard time for Christians in these areas arose. Five centuries of Ottoman slavery occasionated severe consequences in the diocese. But in a report in Rome dating from 1584, Skopje is mentioned as Catholic Center.
Үшінші кезең
Бұл кезең 1622 жылы "Пропаганда Фиде" қауымының құрылуымен сәйкес келеді. Осы кезеңде католик шіркеуі осы аймақтарға көбірек назар бөлді. Қазіргі Косовода туған албан Андреа Богданиден (1651-1656) бастап бүгінгі күнге дейін Скопье католик архиепископтарының апостолдық тізбегі үздіксіз жалғасуда. Жалпы алғанда, Скопьедегі барлық тұрақты католик епископтары тұрақты болып табылады, бірақ түріктердің бұзық істерінен көп рет тұрғылықты жерлерін өзгертуге мәжбүр болды, қол жетімсіз жерлерде жасырынып отырды. 1914 жылға дейін Скопье епископтары "архиепископтар" деп аталды. Бірақ Киелі Тақ пен Сербия Корольдігі арасындағы конкордатта архиепископ атағы Шкодер-Пулт архиепископиясының епискобына берілді. Соңғы архиепископ 1921 жылы Шкодер-Пулт архиепископы болып тағайындалған Лазер Мьеда (ол да албан) болды. 1924 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан архиепископтық епархияға дейін төмендетілді және Врхбосна архиепископиясына бағынды. 2000 жылы Папа Иоанн Павел II Скопьеді Призрен апостолдық әкімшілігінен бөлді және бүгінде оның құзыреті Солтүстік Македонияның барлық аумағына таралады.
This period coincides with the founding of the Congregation de Propaganda Fide in 1622. In this period, the Catholic Church devoted more attention to these areas. The apostolic succession of the Catholic Archbishops of Skopje since Andrea Bogdani, an Albanian born in modern day Kosova (1651 1656) until today is continuous. Generally all residential Catholic bishops of Skopje are residential, although many times were forced, because of the Turkish mischief, to change their place of residence, concealing in inaccessible places. Until 1914 Skopje bishops were titled "archbishops". But in a Concordat between Holy See and the Kingdom of Serbia the title of Archbishop was transferred to the bishop of the Archdiocese of Shkodër Pult. Its last Archbishop was Lazër Mjeda (also an Albanian) in 1921 when was appointed Archbishop of the Archdiocese of Shkodër Pult. In 1924, after the devastation of World War I, the archdiocese was downgraded to a diocese, and became a suffragan to the Archdiocese of Vrhbosna. In 2000 Pope John Paul II divided Skopje from Apostolic Administration of Prizren and today its jurisdiction extends throughout the territory of North Macedonia.
Македонияның Апостолдық Викариат
Солтүстік Македонияда Византиялық қалыптағы католиктер бар, олар Македониялық апостольдық викариаттың қарауында.
In North Macedonia there are Catholics of Byzantine Catholic rite that fall under the jurisdiction of the Macedonian Apostolic Vicariate.
Болгарияның Македониялық Апостольдық Викариат
Бостандық пен тәуелсіздік қозғалысы 19 ғасырдың ортасында, бүкіл Еуропа ұлттық санаға оянған кезде күш ала бастады. Бұл қозғалыс Солтүстік Македонияны қамтыды. Грек ықпалынан діни бостандық үшін күресте македон халқының ұлттық рухы оянды және Константинополь патриархатынан тәуелсіздікке ұмтылыс пайда болды. Содан кейін, Константинополь патриархының билігінен босануға тырысқан, бірақ сәтсіз аяқталған әртүрлі тәуелсіз шіркеулердің өтініштері 1859 жылы жергілікті болгарлардың католик шіркеуімен бірігуге әкелді. Бұл қозғалыстың орталығы Килкис қаласы болды, ол "Кукуш одағы" деп белгілі. 1861 жылы Осман империясының еуропалық провинцияларында, соның ішінде Македония аймағында Византия дәстүріндегі шығыс католик болгарлары үшін Константинопольдің болгар католик апостолдық викариаты құрылды. 1883 жылы Салоникада орналасқан болгарлардың Македониялық апостолдық викариаты құрылды. Оның алғашқы апостолдық викарі Лазар Младенов тағайындалды.
The movement for liberation and independence gets his swing in mid 19th century, when the whole of Europe is waking to a national consciousness. This movement takes North Macedonia. In the struggle for religious freedom from the Hellenic influence a national spirit in the Macedonian people are waking up and the spirit of ecclesiastical independence from Constantinople Patriarchate arose. Then, a failed request allegiance in various independent churches, trying to free from the jurisdiction of the Patriarch of Constantinople ends in a compound of the local Bulgarians with the Catholic Church in 1859. The center of this movement was the town of Kilkis, what is known as "Union of Kukush". In 1861, Bulgarian Catholic Apostolic Vicariate of Constantinople was created for the Eastern Catholic Bulgarians of the Byzantine Rite in European provinces of the Ottoman Empire, including the then region of Macedonia. In 1883 as its off shoot was created a Macedonian Apostolic Vicariate of the Bulgarians based in Thessaloniki. Its first appointed Apostolic Vicar was Lazar Mladenov.
Пасторалды орынбасарлық
Солтүстік Македониядағы болгарлардың апостолдық викариатын құру арқылы Солтүстік Македониядағы Византия дәстүріндегі католик шіркеуінің заңды құрылымы орнатылды. Епископ Младенов Шығыс қатарындағы католик шіркеуінің дамуына нақты бағыт көрсетті. Бірақ, өкінішке орай, бұл аймаққа Илинден көтерілісі, Балқан соғыстары және Бірінші дүниежүзілік соғыс сияқты қайғылы оқиғалар жағымсыз әсер етті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Шығыс қатарындағы католиктер Вардар Македониясы және Струмица аймағында кездесті, ал Папа Рим оларды сол кездегі Скопье католик архиепископының қамқорлығына алды. 1923 жылғы 19 қазанда Ватиканның шешімімен олар Крижевци епархиясының құрамына енді және 2001 жылға дейін осылай болды.
With the creation of the Apostolic Vicariate of the Bulgarians in North Macedonia, a legal structure of the Catholic Church of the Byzantine rite in North Macedonia was established. Bishop Mladenov indicates a clear direction for the development of the Catholic Church of Eastern Rite. But unfortunate circumstances affected this region: the Ilinden Uprising, the Balkan Wars and World War I reflects negatively to Catholics. After the First World War the Eastern rite Catholics were found in Vardar Macedonia and Strumica region, and the Pope place them under the care of the then Catholic Archbishop of Skopje. On October 19, 1923 with the provision of the Vatican they became an integral part of Eparchy of Križevci and remain as such until 2001.
Апостолдық экзархат
Папа Иоанн Павел II 2001 жылғы 11 қаңтарда Ватиканда Солтүстік Македониядағы шығыс обрядындағы католиктер үшін апостольдық экзархты құру туралы декретке қол қойды. Алғашқы апостольдық экзарх болып Скопье епархиясының епископы Иоаким Гербут тағайындалды. Экзархаттың тұрағы Струмица қаласы, ал осы қаладағы Ассампция шіркеуі собор мәртебесіне ие.
Pope John Paul II on January 11, 2001 in Vatican signed a decree to establish an Apostolic Exarch for Catholics of the Eastern rite in North Macedonia. The first Apostolic Exarch appointed was Monsignor Joakim Herbut, bishop of the Diocese of Skopje. The seat of the exarchate is the city of Strumica, and the Assumption Church in this city holds the title of Cathedral.
Епархия
Папа Франциск 2018 жылдың 31 мамырында Апостольдық экзархатты Струмица-Скопьедегі Қасиетті Марияның көтерілуі католиктік епархиясы ретінде епархия дәрежесіне көтерді. Солтүстік Македониядағы екі католиктік институттың да басшысы – Киро Стоянов, және бұл әлемдегі сирек кездесетін жағдай.
Pope Francis on May 31, 2018 elevated the Apostolic Exarchate to the rank of an Eparchy as the Macedonian Catholic Eparchy of the Assumption of the Blessed Virgin Mary in Strumica Skopje. Both Catholic institutions in North Macedonia are under the leadership of one person, Kiro Stojanov, perhaps the only case in the world.