Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
ЮНЕСКО-ның жойылып бара жатқан тілдер туралы жарияланым – ЮНЕСКО-ның әлемдегі жойылып бара жатқан тілдер атласы, әлемдегі қауіп төмендегі тілдердің толық тізімін қамтитын онлайн-жарияланым болды. Бұл атлас қысқа мерзімді баспа түріндегі «Қызыл кітап» атты жарияланымды алмастырды, содан кейін ғана толығымен онлайн форматқа көшті.
UNESCO publication of endangered languages
The UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger was an online publication containing a comprehensive list of the world's endangered languages. It originally replaced the Red Book of Endangered Languages as a title in print after a brief period of overlap before being transferred to an online only publication.
Тарих
1992 жылы Канадада өткен Халықаралық тіл білімі конгресінде (CIPL) жойылып бара жатқан тілдер тақырыбы талқыланды, нәтижесінде Жойылып бара жатқан тілдер комитеті құрылды. Осы комитет 1992 жылы Парижде халықаралық кездесу ұйымдастырып, мәселені әлемге жария етіп, іс-қимылға түсуді бастады. Кездесудің маңыздылығы ЮНЕСКО-ның қарауына кіруіне жеткілікті болды. Стивен Вурмның ұсынысымен комитет Халықаралық жойылып бара жатқан тілдер жөніндегі ақпараттық орталықты (ICHEL) құруға және жинаған деректері негізінде ЮНЕСКО-ның Жойылып бара жатқан тілдердің қызыл кітабын жариялауға шешім қабылдады. Кітаптың атауы Жойылып бара жатқан түрлердің қызыл кітабынан алынған. Шигеру Цучида осы зерттеу орталығын ашуға жауапты болды. Орталық 1994 жылы Токио университетінде Тасака Цунода басшылығымен жұмысын бастады. Алғашқы есептер жойылып бара жатқан тілдер туралы 1993 жылы өңірлік сарапшылар тарапынан ЮНЕСКО-ға ұсынылды. Бұл есептер кейін ICHEL-ге берілді, ол веб-сайт құрып, ақпаратты үнемі жаңартуды қамтамасыз етті. 2009 жылдың ақпан айында ЮНЕСКО Жойылып бара жатқан тілдер атласының онлайн нұсқасын іске қосты, ол бүкіл әлемді қамтиды, бұрынғы басылымдарға қарағанда көбірек ақпаратты ұсынады және пайдаланушыларға жаңартуларға байланысты онлайн пікір білдіру мүмкіндігін береді.
In 1992, the International Congress of Linguists (CIPL) meeting in Canada discussed the topic of endangered languages, as a result of which it formed the Endangered Languages Committee. It held an international meeting also in 1992 in Paris to place the topic before the world and initiate action. The meeting was considered important enough to come under the authority of UNESCO. At the instigation of Stephen Wurm the committee resolved to create a research center, the International Clearing House for Endangered Languages (ICHEL) and to publish the UNESCO Red Book of Endangered Languages based on the data it collected, the title being derived from that of the Red Book of Endangered Species. Shigeru Tsuchida was to start the research center. It began in 1994 at the University of Tokyo with Tasaka Tsunoda as its director. Meanwhile, the initial reports on endangered languages had already been collected and submitted to UNESCO by regional experts in 1993. These have since been turned over to ICHEL, which created a website to enable regularly updates to be made available promptly. In February 2009, UNESCO launched an online edition of the Atlas of Endangered Languages which covers the whole world, contains much more information than previous printed editions and offers the possibility to users to provide online feedback, in view of its constant updating.