Джеймc Жершом Джезreel және оның ғимаратының тарихы
Jezreel's tower
Жизрель мұнарасы: Англиядағы Гилленхэмде 1880-ж. салынған, Джеймс Жершом Жизрель құрған діни сектаның ғимараты. 1961-ж. бұзылды. Тарихы мен құрылуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жезрель мұнарасы (сонымен қатар Жезрель ғибадатханасы деп те аталады) 1880 жылдары Джеймс Джершом Жезрель құрған діни секта Англияның Кент графтығындағы Гиллингхэм қаласында салынды. 1961 жылы бұзылып жатыр.
Jezreel's Tower (also known as Jezreel's Temple) was built in Gillingham, Kent, England, by a religious sect founded by James Jershom Jezreel in the 1880s. It was demolished in 1961.
Джеймс Ершом Езрел
Джеймс Роланд Уайт, кейіннен Джеймс Джершом Йезреил деп аталды, шамамен 1851 жылы дүниеге келді. Қайда туғаны белгісіз, бірақ ол 1881 жылы неке куәлігінде саудагердің дін қызметкері, қойма бастығының ұлы және отбасы құрмаған адам екенін мәлімдеді. 1875 жылдың 27 шілдесінде Уайт британдық армияға қабылданып, бірнеше күннен кейін Кент қаласындағы Чатемде орналасқан 16-шы жаяу әскер полкіне қосылды. Ұзақ өтпей ол Джоанна Сауткотттың (1750–1814) үйретулеріне қызығушылық танытты. Сауткотттың ізбасарлары оны пайғамбар деп есептеді және оның мөрленген жазбалары әлемдік мәселелерге жауап береді деп сенді. Оның соңғы болжамы – екінші Мәсіхтің (Шилоның) жақын арада келуі, ал ол 65 жасында оның анасы болуы керек еді. Ол 1814 жылы баласыз қайтыс болды, содан кейін Жоанна Сауткотттың қорабы деп белгілі болған, пайғамдықтармен толтырылған құлыпталған ағаш қорап қалдырды. Осы қорапты ұлттық дағдарыс кезінде ғана, және тек Англия шіркеуінің барлық 24 епископының қатысуымен ашу керектігі айтылды. Алайда, секта жалғасты және Ричард Бразерс, Джордж Тернер, Уильям Шоу және Джон Вро сияқты басқа да «пайғамбарлар» оны одан әрі дамытты. Бразерс пен Тернер психиатриялық емханаларға жатқызылды, бірақ Вро Лайнның Аштонында (қазіргі Үлкен Манчестерде) көптеген жақтастар жинады. Чатемді қоса, оңтүстікте де қолдаушылардың топтары пайда болды. 15 қазанда Уайт Чатемдегі Сауткотттың христиандық израильдік сектасының шағын бөлімшесіне, Мистер және Миссис Хед басқаратын, «Жаңа Израиль үйі» деп аталатын бөлімшеге қосылды. Ұзақ өтпей ол «Ұшқан орамал» деп белгілі болатын қолжазбаның нұсқасын жазып, шіркеуді өз басқаруына алды. Уайт Джеймс Джершом Йезреил есімін қабылдап, құдайға табынушыларды өзі Иеміздің елшісі екеніне көндірді.
James Roland White, later known as James Jershom Jezreel, was born about 1851. It is not known where but he declared on a marriage certificate in 1881 that he was a merchant's cleric, son of a warehouse superintendent and a bachelor. On 27 July 1875, White enlisted in the British army and a few days later joined the 16th Regiment of Foot, based in Chatham, Kent. Soon afterwards, he became interested in the teachings of Joanna Southcott (1750–1814). Southcott's followers claimed she was a prophet and her sealed writings purported to reveal answers to world problems. Her ultimate prediction was the imminent coming of a second Christ (Shiloh) of whom she, aged 65, was to be the mother. She died, childless, in 1814, leaving a sealed wooden box of prophecies, known as Joanna Southcott's Box, with the instruction that it be opened only at a time of national crisis, and then only in the presence of all 24 bishops of the Church of England. The sect, however, continued and was expanded upon by other "prophets", including Richard Brothers, George Turner, William Shaw and John Wroe. Brothers and Turner were committed to asylums but Wroe attracted a strong following in Ashton under Lyne (now in Greater Manchester). Groups of supporters appeared in the south, including Chatham. On 15 October, White joined a small branch of a Southcottian sect of Christian Israelites at Chatham, led by a Mr and Mrs Head and calling itself the New House of Israel. Shortly afterwards he wrote a version of the manuscript to become known as the "Flying Roll" and took over the church. White adopted the name of James Jershom Jezreel and persuaded worshippers that he was the Messenger of the Lord.
Жаңа штаб
Уайт 1881 жылы әскери қызметін аяқтап, шіркеуі үшін бас кеңсе салуға кірісті. Ол жер – Chatham Hill төбесіндегі және аймақтағы ең биік нүкте – Құдайдан болған аяннан кейін таңдалды, деді Jezreel. Ол Аян кітабының 21-тарауы, 16-аятындағы сипаттамаға негізделген ғимаратты көздеді: «Қала төртбұрышты, ұзындығы енімен тең, ені мен биіктігі де бірдей». Бұл жаңа және соңғы Израиль үйінің киелі орыны, жиналыс залы және бас кеңсесі болуы тиіс еді, себебі шіркеу енді осылай аталатын. Сыртқы периметрінде дүкендер, сондай-ақ Израильдің халықаралық колледжіне арналған жатақтар орналасатын еді – ол бұл мектепті Woodlands Road, Gillingham-дағы үйінде бұрыннан құрған болатын. Chatham қаласында оның ізбасарларынан құралған, Jezreelites деп аталатын қауым өсіп, олардың көптегені Luton High Street маңында шоғырланған. Jezreelites-тің көптегені қолөнершілер еді және ақшаларын осы мақсатқа жұмсағандықтан, күнкөріс табуға міндетті болды: жаңа бас кеңсе төңірегіндегі дүкендер осы үшін арналған. Қауым неміс нан пісіретін пеш, шай сату дүкені, көкөніс дүкені, ағаш шеберханасы, сүт дүкені, зергерлік шеберханасы, аяқ киім жөндеушісі, баспахана және ұстахананы басқарды. Jezreel өзінің ізбасарларының ішімдік ішпеуін қатаң талап етті, бірақ бұл ереже басшыға қатысты емес, ол көбінесе мас күйде көрінетін. Jezreel жаңа бас кеңсесінің әр қабырғасы 144 футтық кемелді куб болуын қалады. Алайда, сәулетшілер бұл жобаның практикалық емес екенін оған көндірді және ол әр қабырғасы 124 фут, ал әр бұрышы 120 фут биіктіктегі өзгертілген нұсқаға келісті. Ол темір және бетоннан салынды, сары кірпіш қабырғаларымен және сегіз мұнарасымен. Сыртқы қабырғаларына керней мен ұшып бара жатқан шиыршық, рухтың қиылысқан қылыштары және Пренц Уэльс қауырсыны (Үш бірлікті білдіретін) бейнеленді. Біріншіден, сақтау, лифт машиналары, жылыту жүйесі және, ең бастысы, Flying Roll және сектаның басқа да қажетті әдебиеттерін басып шығаруға арналған баспа машиналары үшін үлкен жертөле салынды. Дөңгелек жиналыс залы 5000-ға дейін адам сыйымдылығы бар алып амфитеатр болды. Шатырында диаметрі 94 фут болатын шыны күмбез орналастырылған. Жиналыс залының ортасындағы дөңгелек платформа гидравликалық қысыммен 30 фут биіктікке көтерілуге арналған. Онда хор мен уағызшылар ақырындап айналатын еді. 12 болат қабырғалармен сүйенген күмбез еденнен 100 фут биіктікке көтеріліп, диаметрі 45 фут болатын электр шаммен жарықтандырылатын, бөлмеде терезе болмағандықтан, жарықтың жалғыз көзі болатын. Ғимарат жанбайтын материалдардан салынды, соңғы дабыл естіліп, қалған әлемге от жауғанда Jezreelites-ті қорғау үшін. Сыртта Jezreel жақын маңайдағы көшелерден бау-бақшалар мен кең дастарқандар жасап, осы аймақтың орталық нүктесіне айналдыруды жоспарлады. Бұл жоспарларға жұмсалатын қаражат 25 000 фунт стерлинг шамасында бағаланды және 1885 жылдың 1 қаңтарында аяқталуы күтілді.
White completed his military service in 1881 and set about building a headquarters for his church. The site — at the top of Chatham Hill and the highest point in the area — was chosen, Jezreel said, after a revelation from God. He envisaged a building based on Revelation xxi, 16: "And the city lieth foursquare, and the length thereof is as great as the breadth the length and the breadth and the height thereof are equal." It was intended to be a sanctuary, assembly hall and headquarters of the New and Latter House of Israel, as the church was now called. Around the perimeter there would be shops plus accommodation for Israel's International College — a school he had already set up at his home in Woodlands Road, Gillingham. A community of his followers, known as Jezreelites, had already grown in Chatham, with many around Luton High Street. Many of the Jezreelites were tradespeople and, having given their money to the cause, had to make a living: the shops around the new HQ were for that purpose. The community ran a German bakery, a tea merchant's, a greengrocer's, a carpenter's, a dairy, a jeweller's, a cobbler's, a printing firm and a smithy. Jezreel insisted his followers were abstainers from drink, a rule that did not apply to the leader, who often appeared to be drunk. Jezreel wanted the new HQ to be a perfect cube, each side 144 ft long. The architects, however, persuaded him the design was impractical and he agreed to modified version — 124 ft on each side and 120 ft high at each corner. It was to be built of steel and concrete with yellow brick walls and eight castellated towers. The trumpet and flying roll, crossed swords of the spirit and the Prince of Wales feathers (signifying the Trinity), were to be engraved on the outer walls. First, an enormous cellar had to be constructed for storage, lift machinery, a heating system — and the all important printing presses to turn out thousands of copies of the Flying Roll and other literature essential to the sect. The circular assembly room was a vast amphitheatre, said to be capable of accommodating up to 5,000 people. In the roof would be a glass dome, 94 ft in diameter. A circular platform in the centre of the assembly room floor was designed to rise under hydraulic pressure to a height of 30 ft. On it, the choir and preachers would rotate slowly. The dome, supported by 12 steel ribs, would rise 100 ft above the floor, and be illuminated by an electric lantern 45 ft in diameter, the only source of light, for the room had no windows. The building was constructed of non combustible materials intended to protect the Jezreelites when the Last Trump was called and fire rained down upon the rest of existence. Outside, Jezreel planned gardens and stately avenues from adjoining streets, making it a focal point for the area. The estimate for these plans was £25,000 and completion was set for 1 January 1885.
Қабырға салу
1884 жылдың соңында ауыр ішіп, денсаулығы нашарлаған Жезрейл 1885 жылдың 2 наурызында қайтыс болды. Оның өліміне ешкім қайғырмады, себебі секта мүшелері оның тез арада қайта тірілуін күтіп, бұл сөздің мағынасы жоқ деп есептеді. Оның қабір тасына «Джеймс Джершом Жезрейл, 45 жас» деген қарапайым жазу жазылды. Ол Гилингемдегі үйіне жақын Гранж-роуд зиратында белгісіз қабірге жерленді. Сектаны оның әйелі Клариса (туған тегі Роджерс), одан 10 жас кіші, 1881 жылдың 17 желтоқсанында үйленген шәкірті басқарды. (Неке куәлігіне ол сол кезде Естер деп танылған есімін қосты.) Ол құрылыс жұмысының жалғасуын қамтамасыз етті. Іргетасы 1885 жылдың 19 қыркүйегінде салынды. Сәулетшілер – Чатэм қаласынан Маржеттс, ал құрылысшылар – Рочестерден Джеймс Гудж Нейлор. 1886 жылдың басына қарай мұнараның негізінің көп бөлігі салынып, кейбір шеткі ғимараттар пайдалануға берілді. Құрылыс құнының өсуіне байланысты Клариса жақтастарына қаражат жұмсауды қысқартты. Ол Жезрейлдіктерді тамақтандырудың қымбат екенін анықтады және секта вегетариандық болады, яғни нан мен картоппен ғана тамақтанады деп жариялады. Алайда, «Естер патшайым» (баспасөз оны осылай кемсітетін атаумен атады) көбінесе аймақта арбамен және жұп атпен жүріп, сәнді киім киген күйде көрінетін. Бұл сөзсіз наразылыққа әкелді және бір кезде 1400-ге жеткен жақтастардың саны азая бастады. Себебінің бірі – жақтастардың бірі барлық ақшасын осы мақсатқа жұмсағандықтан туған сот ісінен кейін, Жезрейлдіктердің саны 160-қа дейін азайды. 1888 жылдың шілде айында миссис Жезрейл перитониттен кенеттен қайтыс болды. Ол 28 жаста еді. Секта бөлініп, мұнараның құрылысы мәңгіге тоқтатылды.
Jezreel, by now a heavy drinker, fell ill towards the end of 1884 and died on 2 March 1885. Nobody mourned his death, for the word was without meaning in the sect, who expected his speedy resurrection. His coffin bore the simple inscription James Jershom Jezreel, aged 45 years, and was buried in an unmarked grave in the Grange Road cemetery near his home in Gillingham. The sect was taken over by his wife Clarissa (née Rogers), a follower 10 years his junior whom he had married on 17 December 1881. (On the marriage certificate she added the name Esther by which she was then known.) She ensured the building work continued. The foundation stone was laid on 19 September 1885. The architects were Margetts of Chatham, and the builders were James Gouge Naylor of Rochester. Much of the tower's foundations were in place by early 1886 and some of the peripheral buildings were occupied. As building costs soared, Clarissa made economies in the budget for keeping followers. She found the cost of feeding Jezreelites was particularly high and declared the sect would become vegetarian, living off a diet of bread and potatoes. "Queen Esther" (the derogatory name by which she was called in the press), however, was often to be seen in the area riding in a coach and pair and dressed in fashionable clothing. Inevitably, this led to dissent and the number of followers — at one point as high as 1,400 – began to dwindle. After a legal case involving one of the followers, who had given all his money to the cause, a mere 160 Jezreelites remained. In July, 1888, Mrs Jezreel died suddenly from peritonitis. She was 28. The sect fragmented and work on the tower was suspended forever.
Құлау және ыдырау
Мұнара мен шеткі ғимараттар 1897 жылы сатылымға шығарылды, бірақ бәсекелестік сұраныс бағасына жетпеді және сатып алушы табылғанға дейін алты жыл өтті. Осы кезде Йезрель қауымының саны шамамен 70 адамды құрады, ал сектаның бір бөлігі ғимараттың бөліктерін жалға алды. 1905 жылға қарай Йезрельдіктер жалдамалы төлемдерін уақтылы төлемей қалды, нәтижесінде мұнараның иелері ғимаратты қайтарып алды. Бірақ содан кейін мердігерлер банкротқа ұшырады. Мұнара 1960 және 1961 жылдар аралығында он үш айға созылған толық бұзуға дейін құлай бастады. Жердің бір бөлігі электрокапталдау жұмыстарына арналған цехқа айналды және 1967 жылы L Robinson & Co (Gillingham) Ltd компаниясы сатып алғанға дейін Smiths Signs компаниясына тиесілі болды. Бұл 1968 жылдың 31 шілдесінде тіркелген L Robinson & Co. (Plating) Ltd компаниясының кеңсесіне айналды. Мұнара немесе ғибадатхана бар болған кезеңде ерекше орын болды. Ол көптеген бейнекарталардың нысаны болды, сонымен қатар 1937 жылы Тристрем Хиллиер Royal Dutch Shell компаниясы үшін плакаттар сериясының бөлігі ретінде суреттеді. Оның бір көшірмесі Лондонның Тейт-Британия мұражайында сақтаулы. Йезрель мұнарасымен байланысты Гиллингхем қаласындағы Кентербери көшесінің жоғарғы бөлігіндегі қалған ғимараттар 2008 жылдың соңында бұзылды.
The tower and peripheral buildings were put up for sale in 1897 but the bidding failed to reach the asking price and it was six years before a buyer was found. The flock of Jezreelites was by then barely 70 and some of the sect rented parts of the building. By 1905, the Jezreelites fell behind with their rent and the tower's owners repossessed the building. But then the contractors were bankrupt. The tower remained derelict until its complete demolition which took thirteen months between 1960 and 1961. Part of the site became an electro plating works and was owned by Smiths Signs, until it was bought by L Robinson & Co (Gillingham) Ltd in 1967 68 as part of their group known for their product, Jubilee Clips. This became the home of L Robinson & Co. (Plating) Ltd, incorporated on 31 July 1968. Throughout its existence, the tower or temple was a dramatic landmark. As well being the subject of numerous postcards, it was painted by Tristram Hillier in 1937 as part of a series of posters for Royal Dutch Shell. A copy is held in Tate Britain, London. The remaining buildings associated with Jezreel's Tower at the top of Canterbury Street, Gillingham, were demolished in late 2008.