Джером Райт Клинтон: Ирандық әдебиетті зерттеуші және «Шахнама» шебері
Jerry Clinton
Ж. Райт Клинтон (1937-2003) – Принстон университетіндегі парсы тілі мен әдебиетінің белгілі ғалымы, Фардаусиді зерттеуші. Өмірбаяны, білімі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жером (Джерри) Райт Клинтон (1937 – 7 қараша 2003 ж.) – Фердоуси ғалымы және Принстон университетінің парсы тілі мен әдебиеті профессоры. Клинтон Калифорния штатының Сан-Хосе қаласында дүниеге келген. Стэнфорд университетінің түлегі, Джерри Пенсильвания университетінде ағылшын және американ әдебиеті бойынша магистр дәрежесін алды, Ирандағы Бейбітшілік корпусында екі жыл қызмет етті және филология ғылымдарының докторы дәрежесін Мичиган университетінде парсы және араб әдебиеттерінен алды. 1970 жылы Иранға оралып, диссертациялық зерттеулерін жүргізді, 1972 жылы бітірді. Миннесота университетінде сабақ беріп, Иран зерттеулері американдық институтының Тегеран орталығын басқарғаннан кейін, 1974 жылы Принстон университетінде парсы тілі профессоры болып тағайындалды. Ол 2002 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін 28 жыл бойы Таяу Шығыс зерттеулер кафедрасында сабақ берді. Оның классикалық парсы әдебиеті туралы көптеген мақалалары жеке шығармалар мен жалпы сипаттамаларды зерттеудің маңызды бөлігі болып табылады. Олардың ішінде Хақанидің Мада'ен Касидасы туралы екі очерк бар: "Xaqani's Mada'en Qaside (I)", (1976) және "Xaqani's Mada'en Qaside (II)", (1977). Сондай-ақ, оның "Эстетиканың импликациясы: қолөнер метафоралары парсы қасидасының бірлігі туралы не айтады" (1979) және "1001 түндегі ақымақтық пен ем: Шахрияр мен Шахризадтың әңгімесі" (1985) еңбектері де назарға лайық. Клинтон парсы эпосы "Шахнама" (Патшалар кітабы) зерттеушісі және аудармашысы болды. Оның осы еңбектің түрлі аспектілері бойынша жұмыстары екі онжылдықтан астам уақыт бойы "Шахнама" зерттеулері саласын анықтауға көмектесті, ал оның эпизодтарын аудару университет сыныптарының негізгі бөлігі болды. Оның 1986 жылы жазған "Сохраб пен Ростам трагедиясы" кейінірек "The Norton Anthology of World Masterpieces" антологиясында жарияланды. 2002 жылы "Есфендияр" эпизодын "Аждаһаның тырнақтарында" деген атпен жариялаған аудармасы Лоис Роттың парсы тіліне аударма сыйлығын жеңіп алды. Соңғы жылдары Джерри "Патшалар кітабының" суреттелген қолжазбаларындағы мәтін мен суреттердің арасындағы байланысты зерттеді. Көптеген адамдар үшінші Иран зерттеулері конференциясындағы оның "Ақ див қандай түсті?" деген сұрақпен басталған ойлы баяндамасын есінде сақтайды. Клинтон 7 қараша 2003 жылы, 66 жасында өткір өт қанайнасының салдарынан қайтыс болды. Клинтонның некрологында оның әріптесі және жақын досы Ахмад Карими Хаккак былай деп жазады:
Jerome (Jerry) Wright Clinton (1937 – November 7, 2003) was a Ferdowsi scholar and professor of Persian language and literature at Princeton University. Clinton was born in San Jose, California. A graduate of Stanford University, Jerry received his MA in English and American literature at the University of Pennsylvania, spent two years in the Peace Corps in Iran, and received his Ph. D. at the University of Michigan in Persian and Arabic literature. He returned to Iran in 1970, where he did his dissertation research, completing his degree in 1972. After teaching at the University of Minnesota and directing the Tehran Center of the American Institute of Iranian Studies, he was appointed professor of Persian at Princeton University in 1974. He taught there for twenty eight years in the Department of Near Eastern Studies until his retirement in 2002. His many articles on classical Persian literature remain landmark studies of individual works or generic characteristics. Chief among these are two essays on the Mada'en Qasida of Khaqani, "Xaqani's Mada'en Qaside (I)", (1976), and "Xaqani's Mada'en Qaside (II)", (1977). Also notable are his "Esthetics by Implication: What Metaphors of Craft Tell us About the Unity of the Persian Qasida", (1979), and "Madness and Cure in the 1001 Nights: the Tale of Shahriyar and Shahrizad", (1985). Clinton was a scholar and translator of the Persian epic, the Shahnama (Book of Kings). His work on various aspects of that work have helped define the field of Shahnama studies for over two decades and his translations of episodes from it have been a staple of university classrooms. Most notably, his 1986 "Tragedy of Sohrab and Rostam" was later published in The Norton Anthology of World Masterpieces. In 2002 his rendition of the episode of Esfandiyar, published under the title of "In the Dragon's Claws", won the Lois Roth Persian Translation Prize. In recent years, Jerry's research was focused on the relation between text and illustration in illustrated manuscripts of The Book of Kings. Many of us may still remember his perceptive presentation in the Third Biennial Conference on Iranian Studies, provocatively titled, "What Color Is the White Div?" Clinton died on Friday November 7, 2003, of biliary cancera, at the age of 66. In an obituary for Clinton, his colleague and close friend, Ahmad Karimi Hakkak, writes:
Джерри – мінсіз адалдығы мен үлкен әдептілігі бар, парсы әдебиетін мұқият зерттеген және болашақты көре білген ғалым. Оның кәсіби қызығушылықтары әдебиет теориясы мен сынға, аударма мен аударма теориясына, соңғы жылдары сөз бен бейне арасындағы қатынастардың эстетикасына қатысты. Ол 1969 жылы, компьютерлік анықтама тізімдері пайда болғанға дейін он жыл бұрын, "Ирандық зерттеулер журналында" "Ирандық зерттеулердің автоматтандырылған библиографиясының мүмкіндігі туралы" атты мақала жазды. Джерридің білімділігі әсерлі болғанымен, оның адамгершілігі, достарына деген терең адалдығы және "шекастех насиф" (өзін-өзі кемсіту) әдетімен салыстырғанда, ол америкалық өзін-өзі жоюмен үйлесім тапқан. Аурудың соңғы күндерінде де ол менің отбасым мен маған ұлымның ауруын жеңуде үлкен көмек көрсетті.
Jerry, a man of impeccable integrity and great decency, was a meticulous and impressively forward looking scholar of Persian literature whose professional interests spanned literary theory and criticism, translation and translation theory, and in recent years, the esthetics of word image relations. As early as 1969, decades before the idea of computer generated reference lists would gain currency, he wrote an article in The Journal of Iranian Studies titled "On the Feasibility of an Automated Bibliography of Iranian Studies." Impressive as Jerry's scholarship was, it tends to pale before his vast humanity, his profound loyalty to his friends, and his ever present habit of 'shekasteh nafsi' (the breaking of the self), which he had so well combined with American self effacement. Even in the throes of the illness that eventually took him, he was a tremendous help to my family and me as we struggled to come to terms with my son's illness.