Кіріспе
1183–1794 жылдардағы Киелі Рим империясының солтүстік-батыс мемлекеті
1183 жылы Киелі Рим империясының Брабант герцогтігі құрылды. Ол 1085–1183 жылдардағы Брабант ландграфтығынан пайда болды және тарихи Төмен елдердің орталық бөлігін құрады. Герцогтік 1430 жылдан бастап Бургундиялық Нидерландының, ал 1482 жылдан бастап Габсбург Нидерландының бір бөлігі болды, 1566–1648 жылдардағы голланд революциясынан кейін бөлінгенше. 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шарты қазіргі Солтүстік Брабантты (Noord-Brabant) Голландия Республикасының басқаруына берді, ал қысқартылған герцогтік француз революциялық әскерлері 1794 жылы жаулап алғанға дейін Габсбург Нидерландының бір бөлігі болып қалды – бұл өзгеріс 1797 жылғы Кампо Формио шартында мойындалды. Бүгінде герцогтіктің бұрынғы барлық аумақтары, анклавтарды қоспағанда, Голландияның Солтүстік Брабант провинциясынан басқа, Бельгияда орналасқан.
География
Брабант герцогтігі (ағылш. Duchy of Brabant) тарихи жағынан төрт бөлікке бөлінген, әрқайсысының өз астанасы болған. Төрт астана – Лювен, Брюссель, Антверпен және Гертогенбош. Гертогенбош қаласы құрылғанға дейін Тьенен төртінші астана болды. Оның аумағы негізінен қазіргі Бельгияның Фламанд Брабанты, Валония Брабанты және Антверпен провинцияларынан, Брюссель астанасы аймағынан және қазіргі Нидерландтың Солтүстік Брабант провинциясының көп бөлігінен тұрды. Оның төрт маңызды қаласы – Брюссель, Антверпен, Лёвен және Гертогенбош болды.
Брабантиялық арыстан
Бельгияның қазіргі заманғы туы өзінің түстерін Брабанттың гербінен алады: қара фонда алтын арыстан, қызыл тырнақтары мен тілі бар (сабла, арыстан или, қарулы және жауыз гульдер). Бұл арыстанды алғаш рет 1003–1015 жылдары билеген Луван графы Ламберт I қолданған болуы мүмкін. 1306 жылы Керпен қаласының мөрінде Лимбургтың қызыл арыстанымен бірге осы арыстан бейнеленген. Күні бүгінге дейін Брабант арыстаны Фламанд және Валония Брабантының, сондай-ақ Голландияның Солтүстік Брабант провинциясының гербтеріндегі басты геральдикалық элемент ретінде қолданылады.
Тарих
Аймақтың атауы алғаш рет Каролингтер аймағы ретінде, Бракбатенсис деп тіркелген, ол Шелда және Дийль өзендерінің арасында орналасқан, "braec" – "батылған, құлаң" және "bant" – "аймақ" сөздерінен шыққан. 843 жылғы Верден шарты бойынша ол қысқа ғасырлық Орта Франк мемлекетінің құрамындағы Лотарингияның бөлігі болды, ал 880 жылғы Рибемон шартымен Шығыс Франк мемлекетіне берілді. Ерте Рим дәуірінде осы аймақта бельгиялық Нервий тайпасы тұрған. Олар Рим провинциясы Бельгияның құрамына енді және кельт және германдық мәдени байланыстарға ие болған деп есептеледі. Рим дәуірінің соңында аймақ германдық франктар тарапынан басып алынды.
Левен графтары
959 жылы Шығыс франк патшасы Германияның Отто I Юлих графы Годфриді Төменгі Лотарингия герцогы дәрежесіне көтерді. 962 жылы герцогтік Киелі Рим империясының ажырамас бөлігіне айналды, онда Годфридің герцогтік Арден-Верден әулетінің мұрагерлері Брабант аймағын да басқарды. Осы жерде Лёвен графтары билікке келді, шамамен 1000 жылы граф Ламберт I Сақалды Гербергаға, Төменгі Лотарингия герцогы Карлдың қызына үйленді және Брюссель графтығын алды. 1024 жылы оңтүстік Брабант Монс графы Реджинар V (Берген, кейін Хенау) иелігіне түсті, ал батыстағы Шельда өзеніне дейінгі императорлық жерлер 1059 жылы Фландрияның француз графтары Бальдуин V билігіне өтті. 1085 жылы Лотарингияның граф-палатині Герман II қайтыс болғаннан кейін император Генрих IV өзінің Дендер мен Зенна өзендері арасындағы феодалын Ландгравиат Брабант ретінде Лёвен және Брюссель графы Генрих III-ке берді. Шамамен жүз жыл өткен соң, 1183/1184 жылдары император Фредерик I Барбаросса Брабант герцогтігін ресми түрде құрды және Лёвен графы Годфри III-нің ұлы Генрих I Брабант герцогының пайдасына Брабант герцогының мұрагерлік атағын орнатты. Бастапқы графтық әлі де өте кішкентай болып, Брюссельдің батысындағы Дендер мен Зенна өзендері арасындағы аумақпен шектелгенімен, 13-шы ғасырдан бастап оның атауы герцогтар бақылауындағы барлық аумаққа қатысты қолданыла бастады. 1190 жылы Годфри III қайтыс болғаннан кейін Генрих I Төменгі Лотарингия герцогы да болды. Ол кезде бұл атақ өзінің аумақтық билігінің көп бөлігін жоғалтқан еді. Протокол бойынша, оның барлық мұрагерлері одан кейін Брабант және Төменгі Лотарингия герцогтары деп аталды (көбінесе Лотье герцогы деп аталды). 1288 жылы Ворринген шайқасынан кейін Брабант герцогтары Лимбург герцогтігін және Овермаас жерлерін (Мейзден арғы жағын) иеленді. 1354 жылы Брабант герцогы Иоанн III Брабант халқына Қуанышты Кіруді (бостандық хартасын) сыйлады.
Бургундия және Габсбург Нидерландысы
1430 жылы Төменгі Лотарингия, Брабант және Лимбург герцогтіктері Бургундияның Филипп Жақсысына мұра болып өтті және Бургундиялық Нидерландтардың құрамына кірді. 1477 жылы Брабант герцогтігі Бургундияның Марияның құдайының бір бөлігі ретінде Габсбургтер әулетіне қосылды. Ол кезде герцогтік Нивельдің оңтүстігіндегі Луттрден Гертогенбошқа дейін созылып, астанасы Лёвен қаласы болды. Брабанттың кейінгі тарихы Габсбургтердің он жеті провинциясы тарихының бір бөлігі болып табылады.
Сегіз жүз жылдық соғыс және Брабант жерін бөлу
Сегіз жылдық соғыс (1568–1648) солтүстік аймақтарды (негізінен қазіргі Нидерландтың Солтүстік Брабант провинциясы) солтүстік көтерілісшілердің әскери бақылауына енгізді. 1648 жылғы Вестфалия шартынан кейін Біріккен провинциялардың тәуелсіздігі расталды және Солтүстік Брабант ресми түрде Біріккен провинцияларға Штаатс-Брабант ретінде берілді, ол федералды басқарылатын аумақ және Нидерланд Республикасының бір бөлігі болды. Оңтүстік бөлігі Оңтүстік Нидерландының құрамында испандық Габсбургтардың қол астында қалды. 1714 жылы ол Габсбург монархиясының австриялық тармағына өткізілді. Брабант танылмаған Бельгия Біріккен Штаттарының құрамына кірді, ол 1790 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында император Иосип II-ге қарсы болған қысқа мерзімді көтеріліс кезінде болды, императорлық әскерлер оның інісінің орнына келген Леопольд II үшін Австриялық Нидерландыны қайтарып алғанға дейін. 1794 жылы Франция революциясы кезінде аймақ басылып алынып, 1795 жылы Францияға ресми түрде қосылды. Брабант герцогтігі таратылды және аумақ Deux Nèthes (қазіргі Антверпен провинциясы) және Dyle (кейінірек Брабант провинциясы) департаменттеріне қайта ұйымдастырылды. 1815 жылы Бонапарттың жеңілісінен кейін Вена конгресінде Нидерланд Біріккен Корольдігі құрылды. Үш ескі провинция – Солтүстік Брабант, Антверпен және Оңтүстік Брабант – қайта жаңартылды. Соңғы екеуі 1830 жылы құрылған қазіргі Бельгияның бір бөлігіне айналды, ал Оңтүстік Брабант жай ғана Брабант провинциясы болды.
Брабант қалалары
Брабантта қоршалған қалалар мен қоршалмаған қалалар болған. Қоршалмаған қалалардың қабырға салуға құқығы болмаған. Сауда қоршалған аймақтарда рұқсат етілген, және әдетте осы құқық халықтың көбеюіне, ірі ауылдардың, кейін қалалардың дамуына себеп болған. Қоршалмаған қалаларда да базарлар өткізуге құқық болған, олар оларды үлкен базар алаңдарында өткізген. Бұл оларды базар өткізуге рұқсат етілмеген және базар алаңы жоқ көршілес ауылдардан ерекшелендірді. Қоршалмағандықтан, осы жерлердің кейбіреулері соғыстарда және Голландия төңкерісі кезінде ауыр қасіреттерге ұшыраған.
Қабырғалы қалалар
Лёвен: Брабанттың кеңейген түпкілікті аймағының астанасы. 1425 жылдан бері университет қаласы болып табылады. Тиен: Лёвеннің шығысында орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, Лиер және Дист қалаларымен бірге төрт аймақтық астанадан кейінгі ең ірі қалалардың бірі болды. Zoutleeuw: Тиенненнің шығысында. Брабант шекарасына жақын жатыр. Бұл қала сол кезде бай сауда орталығы болған. Сондай-ақ, Лиж шекарасына жақын ең үлкен гарнизондық бекініс болды. Зутлевті Льежден батпақ ажыратады. Ланден: Зутлиудің оңтүстік-шығысында; шағын гарнизондық қала. Алайда, оның оңтүстік-батысында көптеген белгілі тұлғалар өмір сүрді: Ландендік Пипин, оның әйелі Метцтік Итта (немесе Ида) және олардың қызы Нивельдік Гертруда, сондай-ақ, Баво және Бегга. Ханнут: Ланденнің оңтүстігінде. Ланден сияқты, бұл да шағын гарнизондық қала болды. Aarschot: Лёвеннің солтүстік-шығысында. Бұрын Ааршот герцогтығының астанасы болған. Шіркеулері мен басқа да маңызды ғимараттарында қолданылатын жергілікті қызыл тас түрімен ерекшеленетін "Демер" готика стиліндегі әдемі сәулетімен танымал. Scherpenheuvel: Ааршоттың шығысында. Бұл Төмен елдердегі жалғыз барокко стиліндегі қала. Осы себепті, ол әлі де маңызды қажылық орыны болып саналады. Зихем: Шерпенхевелден солтүстікке қарай. Голланд көтерілісі кезінде қирап, содан бері "ауылдық, дамылмаған сипатқа" ие болды. Зихемнің өткенінен қалған әсерлі ғимараттар – шіркеу және Магденторен (Бейбикен мұнарасы) жергілікті қызыл тастан салынған. Зихем бұрын Дист барониясының құрамында болған. Дист: Шерпенхевельдің шығысында. Төрт астанадан кейін Брабанттың ең ірі қалаларының бірі болды және маңызды сыра қайнату орталығы еді. Қаланың көптеген ескерткіштері бүгінде қызығушылық тудыратын орындар саналады. Зихем мен Бреда сияқты, бұл да Нассау қаласы. Дист сонымен қатар Дист барониясы мен оның жерлерінің астанасы болды. Хален: Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Күміс дулығалар шайқасының" болған шағын гарнизондық қала: Бельгияның патшалық кавалериясының жеңісі. Жодойн: Тьенненнен оңтүстікке қарай. Қала мен айналасы ақ таспен әйгілі, ол бүкіл аймаққа көркемдік көрініс береді. Бұл аймақта және Валлон Брабантының басқа бөліктерінде көптеген шайқастар болған. Гемблукс: Жодойннен оңтүстік-батысқа қарай. Гемблукс аббаттығының әдемі ғимараттарымен танымал.
Қабырғасыз қалалар
nl: Zoutleeuw-дің оңтүстігінде орналасқан. Қала құқығы болғанымен, ол толыққанды қала болып қалыптаспаған және ауыл санатында қарастырылуы мүмкін.
Қабырғалы қалалар
Брюссель: Брабанттың осы бөлігінің астанасы. Бұрынғыда Он жеті провинцияның және Он жеті провинцияның оңтүстік бөлігінің астанасы болған; қазір Бельгия Корольдігінің астанасы. Бұл қала бір кезде патша сарайының орналасқан жері болғандықтан "асылдар қаласы" деп аталған. Вильворде: Брюссельдің солтүстігінде орналасқан. 1779 жылы Австриялық Нидерландыдағы алғашқы заманауи, мақсатты түрме ашылды. Нивель: Брюссельдің оңтүстігінде. Шіркеуімен және Брюссель мен аймақтың ерте тарихында маңызды рөл атқарған Нивель қасиетті Гертруданың туған жері ретінде белгілі.
Қабырғалы қалалар
Антверпен: осы аймақтың астанасы. Сонымен қатар, Бреда барониясы мен Берген-оп-Зум маркграфтығын қамтитын Брабанттың бұл бөлігі үшін епископтық орын. Бүгінде Антверпен – бизнес және сауда қаласы, ескі қалада әлі де көптеген әсем сауда сарайлары сақталған. Лиер: Антверпеннің оңтүстік-шығысында орналасқан. Бұл қала Киелі Рим императоры V Карлдың ата-анасының үйленген жері ретінде белгілі, бұл оқиға көптеген болашақ саяси өзгерістерге жол ашты. Херенталс: Лиердің шығысында. Орманды аймақта орналасқан қала. Зандвлийт: Антверпеннің солтүстігінде. Оңтүстік Нидерландыны қорғау үшін салынған гарнизондық қала. Берген-оп-Зум: Зандвлийттен солтүстікке қарай. Ескі бекінілген портовый қала. Стенберген: Берген-оп-Зумның солтүстігінде; сондай-ақ маңызды портовый қала. Бреда: Антверпеннің солтүстік-шығысында. Нассау сауда қалаларының бірі, бекінілген қала және маңызды әскери орталық (қазір де солай).
Қабырғасыз қалалар
Turnhout: Де-юре Turnhout қабырғалы қала болған, бірақ де-факто қала қабырғасыз болып қалады. Брабанттың қабырғасыз қалаларының ең ірісі. Гель: Герентальдың шығысында орналасқан. Ертеден келе жатқан және қазіргі денсаулық сақтау мекемелерімен мәшһүр. Hoogstraten: Антверпеннің солтүстік-шығысында. Хогстратен графтығының астанасы, кейін Салм князьдерінің герцогтығына айналды. Duffel: Антверпеннің оңтүстігінде. Бұрынғыдан гөрі қазір аз танымал. Кейінгі орта ғасырлардағы маңызды барондық, соғыстардың салдарынан көп бөлігі қирады. Атауы сақталған және қазір киім-кешек салмаққа арналған әскери сөмке атауы ретінде қолданылады. Walem: Duffel барониясының бір бөлігі; ешқашан ауылдан аспады. Arendonk: Turnhout-тың шығысында. Аң ауда үшін соқырлар мен бүркіттерді оқытуымен атақты. Ескерту: Mechelen қаласы Heist op den Berg және Gestel жерімен бірге тәуелсіз мемлекет құрды. Willemstad, Geertruidenberg және Klundert Голландия графтығының құрамына кірді.
Қабырғалы қалалар
Бойс-ле-Дюк (Гертогенбош): Брабанттың осы бөлігінің аймақтық астанасы және епископтық орын. Heusden: Гертогенбоштің солтүстік-батысында орналасқан. Әскери мағынада "жаулап алуға келмейтін қала" деп есептелген, және ол бұрынғы Голландия және Гелдерс округтерінің шекарасына жақын. Гельмонд: Гелдерс графтарына қарсы әскери барьер ретінде салынған. Тарихи маңызы бар мықты су қорғанысы бар. Равенштейн: Гертогенбоштің шығысында. Брабант герцогының вассалы құрған қала. 1397 жылы Клевес герцогтігінің құрамына кірді және 1795 жылға дейін жеке аумақ ретінде сақталды. Кейінірек Клевес герцогы өзінің қарындасы Аннаны Англияға Генрих VIII-нің екі тірі әйелінің бірі болу үшін жіберді. Мегем (қазіргі Меген): Равенштейннің солтүстік-батысында. Бастапқыда сол аттас округтің астанасы ретінде тәуелсіз болған, кейіннен Брабанттан жартылай тәуелділікке өткен шағын қала. 1357 жылы қала құқықтары берілді. Grave: Равенштейннің оңтүстік-шығысында: Брабанттың солтүстік-шығысындағы кішкентай гарнизондық қала және 'Land van Cuijk' астанасы. 1233 жылы қала құқықтары берілді. Grave иелері Брабант герцогтарының қарсыластары – Гелдерс герцогтарымен уақыт-уақытпен одақтастыққа түсті. 1648 жылы 'Staats Brabant' құрамына кірді. Эйндховен: 1232 жылы қала құқықтары берілді, ол Еуропадағы алғашқы 'жоспарланған' жаңа қалалардың бірі ретінде құрылғаннан кейін көп ұзамай болды. Оның әсем қабырғалары Сексен жылдық соғыста қиратылып, қайтадан салынбады.