Кіріспе

Донг Хой – Вьетнамның солтүстік-орталық жағалауындағы Куанг Бин провинциясының астанасы. Қаланың ауданы 2019 жылғы халық санауы бойынша 133 672 адамды құрайды. Батыс және оңтүстік жағынан Куанг Нин ауданымен, шығыс жағынан Оңтүстік Қытай теңізімен, ал солтүстік жағынан Бо Трэк ауданымен шектеседі. Бұл қала Фонг Нха-Ке Банг ұлттық паркіне, ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік табиғи мұрасының нысанына 50 км қашықтықта, солтүстікке қарай орналасқан.

Тарих

Бұл аймақтағы археологиялық қазбалар Тас дәуірінде қазіргі Куангбинь провинциясында адамдар өмір сүргенін дәлелдеді. Куангбиньнен керамикалық құмыралар, тас құралдар және қытай ыдыстары сияқты көптеген заттар табылды. 1926 жылы француз археологы Мадлен Колани Куангбиньнің батыс таулы аймақтарындағы үңгірлерде көптеген артефакттарды тауып, қазып шығарды. Ол осы аймақта Хоабинь мәдениеті болғанын қорытындылады. С14 сынағы арқылы артефакттардың жасы 10 509 (плюс-минус 950) жылға дейін соқты. Куйдат қалашығынан (Туанхоа ауданы) оңтүстік-батысқа қарай 150 метрде Хум үңгірінде ежелгі адамдардың көптеген тас құралдары мен жануарлардың бейнесі салынған тастар табылды. Куйдат қалашығының жанындағы Хай үңгірінде Дунсон мәдениетіне тән керамикалық бұйымдарды қоса алғанда, ұқсас артефакттар табылған. Сонымен қатар, Куангбинь аймағындағы үңгірлерде Тас дәуіріне жататын заттар қазылып алынды. Бұл заттардың иелері үңгірлерде тұрып, аң аулап күн көріскен. Тринь-Нгуен соғысы (1558–1775) кезінде Вьетнам екі мемлекетке бөлінді: Дангтронг (Оңтүстік) және Дангнгоай (Солтүстік), ал шекара Джань өзені арқылы жүргізілді. Донгхой Оңтүстік Нгуен әулетінің маңызды бекінісі болды. Донгхой қабырғасы (вьетнам тілінде Thành Đồng Hới) Нгуен әулетін Солтүстік Тринь әулетінің шабуылынан қорғайтын қоршау болып саналды. Бірінші Индокитай соғысы (1950 жылдары француз және Вьетминь арасындағы соғыс) кезінде Донгхой әуе базасын француздар Вьетминьге қарсы шабуылдар үшін, сондай-ақ Лаос Патет Лао әскеріне қарсы шабуылдар үшін пайдаланды. Вьетнам соғысы кезінде Донгхой 17-ші параллельге және Солтүстік және Оңтүстік Вьетнам арасындағы демилитаризацияланған аймаққа (DMZ) жақын болғандықтан АҚШ-тың B-52 бомбалаушыларының шабуылынан қирады. 1965 жылдың 11 ақпанындағы бомбалау қаланың көп бөлігін қиратты. Католик шіркеуі Тамтоа зардап шекті. Бүгінде қала орталығындағы шіркеудің қоңырау мұнарасы ескерткіш ретінде сақталған. 1972 жылдың 19 сәуірінде Солтүстік Вьетнамның ірі шабуылы кезінде төрт американдық кеме – Оклахома-Сити, Стеретт, Ллойд Томас және Хигби Вьетнам жағалауында жүзіп бара жатты. Олар Донгхой шайқасында Солтүстік Вьетнамның үш МиГ ұшағынан шабуылға ұшырады. МиГтер кемелерді жақындан шабуылдау үшін, «суға жуық ұшу» тактикасын қолданды. Ресми мәліметтерге қарамастан, олар кемелерді толығымен жасыра алмады, себебі кемелер оларды ұзаққа дейін анықтап, оққа дайын тұрды. Оклахома-Сити және Стеретт кемелерінде әуе шабуылына қарсы зымырандар болды, ал Хигби және Ллойд Томас екі мақсатта қолданылатын қарулармен жабдықталған. Барлық кемелер шайқасқа дайын күйде болды. Бұл қала Вьетнамның ең тар жері болып табылады (шығыстан батысқа қарай шамамен 40 км). 1975 жылдың 30 сәуірінде Сайгон құлағаннан кейін Куангбинь провинциясы Биньтритьен провинциясына қосылды (Биньтритьен – Куангбинь, Куангтри және Тхыатхиен провинцияларының аббревиатурасы). 1990 жылы Биньтритьен қайтадан үш провинцияға бөлінді. Содан кейін Донгхой Куангбинь провинциясының астанасы болды.

Топография және геология

Қаланың әр түрлі топографиялық және геологиялық ерекшеліктері бар, оның ішінде төбелі, таулы, жартылай таулы, жағалау жазықтары және жағалау құмды төбелері бар. Таулы аймақ батыста, солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатыр (Донг Сон, Тхуан Дук коммуналарының бір бөліктерінде) орташа биіктігі 12–15 м, жалпы ауданы 64,93 км², қаланың жалпы ауданының 41,7%. Бұл жердегі тұрғындар ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және фермерлікпен айналысады. Бұл аймақтағы топырақ қоректік заттарға кедей, құнарсыз және 7-10% еңістігіне байланысты үнемі эрозияға ұшырайды. Жартылай төбелі аймақ 10 м орташа биіктіктегі жазықты қоршап тұр, солтүстік-шығыстан солтүстікке, содан кейін оңтүстік-батысқа және оңтүстік-оңтүстік-шығысқа дейін. Бұл аймақ Bắc Lý, Nam Lý, Nghĩa Ninh, Bắc Nghĩa, Đức Ninh, Đức Ninh Đông, Lộc Ninh және Phú Hải коммуналары мен аудандарын қамтиды, жалпы ауданы 62,87 км², немесе қаланың жалпы ауданының 40,2% құрайды. Бұл жердегі тұрғындар өнеркәсіптік, қолөнер, сауда және шағын бөлігі фермерлікпен айналысады. Бұл аймақ аса құнарлы емес, алюминийге бейім. Алайда, өзендердің, көлдердің, тоғандардың көп таралуының арқасында, бұл таулы аймаққа қарағанда ауыл шаруашылығы үшін жақсырақ. Жазық, орташа биіктігі 2,1 м, аз еңісті, қала аумағының 0,2% құрайды (5,76 км²). Қаланың сауда, әкімшілік және негізгі көшелерінің көп бөлігі осы тар аймақта шоғырланған. Жағалау құмды төбелерінің ауданы қаланың шығысында орналасқан, ауданы 21,98 км², бұл жалпы аумақтың 14,3% құрайды.

Әкімшілік

Донг Хой 16 бөлімшеге бөлінеді: 10 қалалық аудан (phường) және 6 ауылдық коммуна (xã). № Атауы Халық саны 2009 Ауданы (км²) Ішкі аудандар (Аудан): 1. Бақ Ли 18 158 10,19 2. Бақ Ньия 6 981 7,76 3. Дьон Ми 2 757 0,58 4. Дьон Фу 8 646 3,81 5. Дьон Сон 9 127 19,65 6. Дьон Нинь Дон 5 031 3,13 7. Хай Дин 3 878 8,82 8. Хай Тхань 4 774 2,45 9. Нам Ли 16 412 3,91 10. Фу Хай 3 581 3,06 Ішкі аудандардың жалпы саны 10 Аудан 71 620 55,47 Сыртқы коммуналар (Коммуна): 11. Бао Нинь 8 906 16,31 12. Дьонг Нинь 7 526 5,21 13. Лұқ Нинь 8 647 13,41 14. Нья Нинь 4 642 16,22 15. Куан Фу 3 178 3,23 16. Thuận Đức 3 788 45,28 Сыртқы коммуналардың жалпы саны 6 Коммуна 36 906 100,24 10 аудан, 6 коммуна 108 526 155,71

Туризм

Донг Хой табиғатпен сыйланған, құмы жұқа, суы таза, әдемі жағажайларға ие. Да Нхай және Ли Хоа жағажайлары (қаладан солтүстікке қарай 60 км) танымал туристік орындар болып табылады. Банг СПА-сы (жылы минералды су) спа-процедураларын ұнататындар үшін өте ыңғайлы. Қала әлемдік мұраға енген Фонг Нха Ке Банг ұлттық паркіне оңтүстікке қарай 50 км қашықтықта орналасқан, ол үңгірлерді және қуыстарды зерттеуге, сондай-ақ биологиялық зерттеулер жүргізуге өте қолайлы (негізінен Фонг Нха үңгірі және 2010 жылдың қыркүйегінен бастап Тьен Дыонг үңгірі мен Сон Дунг үңгірі саяхатшыларға ашық). Донг Хой бұрынғы шайқас алаңдарына арналған турларға кіреді, онда саяхатшылар Аннамит таулары мен Хо Ши Мин жолы бойындағы бұрынғы қауіпті аймақтарды көре алады. Донг Хойға автомобиль жолымен (Ұлттық 1-жол (Вьетнам), Азия тас жолы 1, Хо Ши Мин тас жолы), Ханой – Хо Ши Мин қаласы темір жолындағы Донг Хой темір жол станциясы арқылы немесе Ханой немесе Хо Ши Мин қаласынан Донг Хой әуежайына әуемен жетуге болады. Донг Хой әуежайы 2008 жылдың 18 мамырында пайдалануға берілді, ал алғашқы коммерциялық рейс Ханойдың Ной Бай халықаралық әуежайынан, ал 2009 жылдың 1 шілдесінен бастап Хо Ши Мин қаласының Тан Сон Ньет халықаралық әуежайымен әуе байланысы орнатылды. Қала туристерге 98 қонақ үй мен мейманхана ұсынады, олар 1 жұлдыздан 3 жұлдызға дейін, Cosevco қонақ үйі (жабық және брондау мүмкін емес), Saigon Quảng Bình қонақ үйі, Nam Long қонақ үйі және Nam Long Plus қонақ үйі (барлығы бірнеше сайттар арқылы онлайн брондауға болады) және 4 жұлдызды Sun Spa Resort курорты. Ас мәзірінде теңіз өнімдері, дәстүрлі "қазан", вьетнамдық және еуропалық тағамдары бар. 2005 жылы қалаға шамамен 300 000 келуші келді. 1 ақпанда Flagstick компания Quang Binh провинциясында FLC Dong Hoi Golf Links деген жаңа жобаның құрылысын бастады. Донг Хой және Куанг Нинь аудандары, Ле Тхуй ауданының теңіз жағалауында 10 бір-бірімен жалғасқан гольф алаңдары, үш клуб үйі, 1000-нан астам вилла, ірі курорттық қонақ үй, сауда орталығы және конгресс-орталықтан тұратын кешен салынуда. Бірінші кезеңнің құрылысын 2016 жылдың қарашасына дейін аяқтау жоспарлануда, ал 2017 жылдың көктемі ойынға ашылу күні ретінде белгіленген.

Экономика

Хон Ла шығанағы 4 км² аумақты алып жатыр, тереңдігі 15 метрге дейін жетеді, бұл терең су теңіз портын салуға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта (2006 жылғы мәлімет бойынша) Донг Хой қаласының солтүстігінде порт құрылысы жүріп жатыр. Құрылысы аяқталғаннан кейін 32 гектар жерде 50 000 тоннаға дейін жүк көтеретін кемелерді қабылдай алады, жылына 10-12 миллион тонна жүк тиеуге қабілетті болады және Куанг Бинь облысының өнеркәсіптік және экономикалық аймақтарында бизнес жүргізуге көмектеседі деп күтілуде. Екі өнеркәсіптік парк (Солтүстік-Батыс Донг Хой өнеркәсіптік паркі және Хон Ла өнеркәсіптік паркі) салынып жатыр және инвесторларға ішінара қолжетімді. Қала 2010-2013 жылдар аралығында орташа есеппен 12,32% экономикалық өсімді көрсетті. 2013 жылғы экономикалық үлес салмағы: өнеркәсіп және құрылыс – 35,5%, қызмет көрсету саласы – 50,9%, ауыл шаруашылығы, орман және балық шаруашылығы – 13,6%. 2015 жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ 3871,3 долларды құрады.

Білім

Доң Хойда көп салалы Қуан Бин университеті орналасқан. Мұнда бірнеше мектеп бар, олардың ішінде ерекше атақты Võ Nguyên Giáp дарынды орта мектебі және Đào Duy Từ орта мектебі бар.