Кіріспе

Гертфордширдегі қамал, Англия.

Гертфорд қамалы Англияның Гертфордшир графтығының орталығы – Гертфорд қаласында, Лия өзенінің жанында Норман дәуірінде салынған. Қамалдың ішкі ғимараттарының көп бөлігі бұзылып қалған. Сақталған негізгі бөлігі – I санаттағы ескерткіш болып табылатын Тюдор қақпасы. Қамалдың шығыс жағындағы қоршау қабырғаларының да бір бөлігі әлі де тұр және ол II* санаттағы ескерткіш.

Ортағасырлық тарих

Гертфорд қамалы алғаш 913 жылы Эдуард Ескінің бекінісімен салынған. 1066 жылғы Норман шапқыншылығы кезінде осы жерде мот және бейли орналасқан, олардың айналына ор қазылған. Вильгельм Жеңімпаз қамалды Эссекс және Гертфордширдің жоғары шерифі Питер де Валоньеге тапсырды. Генрих II қамалға және оның мүмкіндіктеріне үлкен қызығушылық танытты, және ол 1170-1174 жылдар аралығында жаңадан салынды. Бұл құрылысқа кремний тас қабырғалар, көтергіш көпірлер және қақпа үйлері кірді. Ричард I патшалық құрған кезеңде қамал оның регенті Уильям Лонгшамп тарапынан нығайтылды. Осы кезде қамал Роберт де Валонь 1184 жылы ұлдары болмай қайтыс болғаннан кейін Корольдік билікке бағынды. Алайда, Роберт де Валоньнің күйеу баласы Роберт Фицвальтер оған талас жасады. Эдуардтың әйелі, Францияның Изабелласы және олардың ұлы Эдуард III осы қамалда көп уақыт өткізді, ал Изабелла 1358 жылы осы қамал ішінде қайтыс болды. Жүз жылдық соғыс кезінде қамал корольдік және ақсүйек тұтқындарын қамау үшін пайдаланылды. Олардың ішінде Шотландияның королі Давид II және 1359 жылы Францияның королі Иоанн II болды. Келесі жылы қамал Эдуардтың үшінші ұлы Джон Гонтка берілді, ол көп уақытын осы жерде өткізіп, шетелдегі жорықтарынан басқа уақытта оны өзінің басты елдік үйі ретінде пайдаланды. Қамал Корольдік қолда болды және 1418 жылы Генрих V оны өзінің жаңа әйелі, Франция ханшайымы Катеринаға сыйлады, олар көп уақытты бірге өткізді. Оның ұлы Генрих VIII қамалды азаматтық сарайға айналдыруға көп қаражат жұмсады, соның ішінде әлі күнге дейін тұрған қақпа үйін де салды. Кейіннен Эдуард VI қамалды Мэри ханшайымына тапсырды. Оның билік кезінде қамал протестант шейіттерін қамау үшін қолданылды. Елизавета I Гертфордқа жиі келіп тұратын.

Қазіргі тарих

Джеймс I билегеннен бастап қамал патшалық резиденция болмай қалды және құлдырап кетті. Карл I таққа отырғаннан кейін, қамал Уильям Сесилге, 2-ші Солсбери графына берілді. Қамалдың көп бөлігі қазір қираған күйде, Тюдор дәуірінен бері пайдаланылмаған. Қамал Гертингфордбери паркіне қарасты сэр Уильям Харрингтонға жалға берілді, ол ғимараттарды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. Содан кейін ол өз жалдауын Лондон портындағы кеден инспекторы сэр Уильям Кауперге тапсырды. Осы уақыттан бастап қамал Сесил отбасының меншігінде болды, олар оны жалға берді, олардың көптегені Уильям Каупердің ізбасарлары болды. Шамамен 1790 жылы қақпа ғимаратына оңтүстік қанат қосылды. Қақпаның барлық терезелері қайта жаңартылып, кірпішпен қоршалған парапет салынды. 1800 жыл шамасында Дауншир маркизі жаңа қақпа және қарауыл үйі салдырды. 1805-1809 жылдар аралығында қамал Шығыс Үндістан компаниясы колледжіне айналды. 1822 жылы қаладағы қайырымдылық жұмыстарын ұйымдастырушы, пастор Томас Ллойд қамал ішінде жалпы емхана ашты. 1911 жылы Гертфорд қалалық әкімшілігі қамалдың қақпа ғимаратын (сол кезде қалған жалғыз бөлігі) Солсбери маркизінен өз әкімшілігін орналастыру үшін жалға алды. Қамалдың аумағы қоғамдық баққа айналды. 1930 жылдары қақпаға солтүстік қанат қосылды, ал 20 ғасырдың соңында Солсбери лорды қамалдың қалған бөлігін қалаға сыйлады.