Кіріспе

Ашық соғысқа өту (ТТҚ) – Солтүстік Атлантика келісім ұйымының (НАТО) әскери термині, халықаралық шиеленіс кезеңінде үкімет пен қоғам ашық (бірақ міндетті түрде жарияланбаған) соғыс жағдайына көшуді білдіреді. Осыдан кейінгі кезең соғыс деп есептеледі, ол конвенциялық немесе басқа да түрде болуы мүмкін. Алайда, ТТҚ терминінің пайда болуы Суық соғыстың қалыптасу кезеңімен және DEFCON статусының трипвайрлық эскалациясы аясындағы НАТО-ның маңызды түсінігі ретінде байланысты. Бұл бейбіт уақыттағы қызметтерді тоқтатуды, әскери көліктерден басқа барлық көліктер үшін тас жолдарды жабуды, сондай-ақ айыптаусыз немесе сотсыз жазалау лагерлеріне қамауды қамтиды. Федералдық Төтенше жағдайларды басқару агенттігі осы кезеңді «Күшейтілген дайындық» деп жариялайды, азаматтық қорғаныс оқуларын жеделдету және азаматтық билікті ядролық шабуылға дайындау мақсатында, және шамалы дәрежеде Ашық соғысқа өтумен ұқсас.

Төтенше заңнама

Соғысқа өтуді жеңілдететін заңнама 1930 жылдардан бері қолданыста болып келеді, онда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде соғысты тиімді жүргізу үшін белгілі бір заңдарды қабылдау қажет болды. Бұл негізінен 1939 жылғы Төтенше жағдайлар (қорғаныс) туралы заң мен дау тудырған Қорғаныс ережесінің 18-бабын қамтыды, ол айыптаусыз немесе сотсыз тергеусіз адамдарды ұстауға мүмкіндік берді. Осы төтенше жағдайлардың бірқатар ережелері 1950 жылдардың ортасына дейін сақталды және 1954 жылы рационирование тоқтатылғаннан кейін жойылды. Алайда, Суық соғыс Кеңес Одағымен соғыс қаупін тудырды, бұл НАТО елдеріне өздерін тиімді қорғауға мүмкіндік беретін ұқсас заңнаманы қажет етті. Сондықтан Ұлыбританиядағы өмірдің барлық саласын қамтитын, алдын ала дайындалған заңдар жасалды, оларға Төтенше жағдайлар (қорғаныс) туралы заң жобасы, Қорғаныс (Үкіметтік құрылым) ережелері және басқа да заңдар кірді. Басқа ережелер:

Қорғаныс (Халық қауіпсіздігі) ережелері, олар маңызды қызметтерге араласудың алдын алу және газеттер мен басқа да коммуникация құралдарын бақылау сияқты шараларға мүмкіндік берді. Бұл пошта мен баспасөз цензурасын қамтуы мүмкін. Қорғаныс (Негізгі жабдықтама, жұмыстар және қызметтер) ережелері, ол барлық жер мен мүлікті, өнеркәсіпті және көлікті бақылауға билік берді. Бұл әскери көліктерден басқа барлық көліктер үшін автожолдарды жабуды, маңызды қызметкерлердің жұмынан кетуін шектеуді, ғимараттарды, British Airways әуекомпаниясын тәркілеуді және т.б. қамтуы мүмкін. Қорғаныс (Халық қауіпсіздігі мен тәртібі) ережелері, олар қоғамдық паналау, жарық пен дыбысты бақылау және халыққа электр энергиясын жеткізуді шектеу сияқты мәселелермен айналысты. Электр энергиясын жарнамалық және көрмелік мақсаттар үшін шектеуге, қараңғыландыру ережелерін енгізуге, BBC, ITV және тәуелсіз жергілікті радионы күшейтілген бақылауға алуға және қоғамдық тамақтандыру орталықтары немесе тіпті ұстау лагерьлері үшін үйлер мен мектептерді иеленуге болады. Саботажға жол бермеу үшін, бұрынғы заңдар қайта қолданылуы немесе қатаң түрде сақталуы мүмкін. Қорғаныс (Тууыштар, некелер және қайтыстар) ережелері. Қорғаныс (Ақша) ережелері, олар банктер мен жинақ-қаржы мекемелерінен бір уақытта алынатын ақша сомасын шектеуге бағытталған, бұл валюталық дағдарыстың алдын алу және ақша айналымын қамтамасыз етуді көздеді. Күнделікті өмірде қолданылатын басқа да заңнама ұлттық төтенше жағдай кезінде арнайы шараларды енгізуге мүмкіндік береді. Мысалы, 1976 жылғы Энергия туралы заң Мемлекеттік хатшыға дағдарыс кезінде көмір, бензин, дизель, газ, биоотын және электр энергиясын өндіру, тарату және пайдалануды реттейтін ережелерді жасауға мүмкіндік береді. Мысалы, ол рационирование, белгілі бір аймақтарда қуатты өшіру, маңызды объектілердің жанында қараңғыландыру, азаматтық көліктерді пайдалануды шектеу және т.б. шараларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. 1980 жылғы Хабар тарату туралы заң үкіметке ұлттық төтенше жағдай кезінде BBC, ITV, тәуелсіз жергілікті радио және тәуелсіз ұлттық радионың редакциялық саясатын бақылауға мүмкіндік береді. 1976 жылғы Теміржол туралы заңда Ұлыбритания теміржол жүйесіне қатысты ұқсас ережелер бар. Министр немесе Мемлекеттік хатшы соғыс жағдайында теміржолдарды, соның ішінде Ла-Манш туннелін де бақылауға ала алады.

Бұл заңдар қалай жүзеге асырылатын болады

Бұл заң жобаланғандықтан, оны Парламент актілері арқылы Парламентте асығалдырып қабылдауға немесе Корольдік жарлық арқылы жүзеге асыруға болады. Заң жобалары үш кезеңмен қабылданады. Бірінші кезең – министрлер мен мемлекеттік қызметкерлердің ғана жүргізетін, не істеу керектігі және не қайта қарастыру керектігін жасырын түрде тексеру. Екінші кезеңі ашық болады, онда мемлекеттік ведомстволар тәулік бойы жұмыс істейді, адамдар соғыс уақытындағы міндеттері туралы хабардар етіледі, дабылдар мен басқа да байланыс жүйелері сыналып, полицияның демалысы тоқтатылып, қарулы күштер (резервтегілерді қоса алғанда) жұмылдырылады. Үшінші және соңғы кезең – жергілікті кеңестердің босқындар орталықтарын құру сияқты соғыс шараларын іске асыру. Нақты заң жобалары, әзірленген заңнаманы іске асыруға бағытталған қабылдау актілері болар еді. Заң жобаларының мазмұны ұлттық қауіпсіздік аясында және сол кездегі үкімет үшін олардың қатаңдығын ескере отырып, саяси құлдырауға алып келуі мүмкін болғандықтан жарияланбады. Бұл конституцияға қайшы келер еді, өйткені бір парламент болашақ парламенттің ісін шешетін болар еді. Алайда, олар полицияға адамдарды тоқтатуға, тексеруге және қамауға, кемелер мен ұшақ экипаждарына шектеулер қоюға, сондай-ақ өтемақы төлеуге қосымша өкілеттіктер беретін Арнайы Өкілеттіктер Заңынан тұратын еді. Екіншісі – Дайындық Заңы, жеке меншікті (жер, ғимараттар, көлік құралдары, кемелер мен ұшақтарды қоса алғанда) мәжбүрлеп алуды, маңызды жұмыскерлердің жұмыстан кетуіне кедергі келтіруді, қарулы күштер мен өрт сөндіру бригадаларының рөлін кеңейтуді, Ұлттық денсаулық сақтау жүйесін қайта ұйымдастыруды, көлікті бақылауды, полицияның қосымша өкілеттіктерін, ақша айналымын реттеуді және валюталық бақылауды, сондай-ақ өтемақы төлеуді қамтиды. "Жалпы Заң" – Ұлыбританияны соғыс жағдайына дайындаудың үшінші және соңғы кезеңі болмақ. Бұл заң, басқа екеуіне негізделген, өңірлік үкіметке (ұлттық үкімет құлауы мүмкін) құқықтық базаны, соның ішінде өңірлік комиссардың өкілеттіктерін беретін еді. Сонымен қатар, Би-Би-Сиді (қазірдің өзінде бар) бақылауға алу, еңбек ресурстарын бақылау, тууды, өлімді және некелерді тіркеу, сот төрелігін жүргізу (қазылар алқасы сот процестерін тоқтата алады және мысалы, арнайы соттар құрылуы мүмкін. Сондай-ақ, мемлекетке қарсы саботаж жасаушылар полициямен қамауға алынып, айыптаусыз немесе сотсыз ұсталуы мүмкін) және өтемақы төлеуге құқық берілген еді. Бұл заңдарды әзірлеген кезде, Парламенттың екі палатасы – Төменгі палата мен Жоғарғы палата дағдарыс кезінде отырыста болады және заңдар бірнеше сағат немесе күн ішінде қабылданады деп есептелді. Бірақ егер Парламент демалыста болса, жағдай қиындар еді, себебі заңдарды қабылдауға көбірек уақыт кеткен болар еді. Жаңа заң екі күн ішінде жарияланып, басылып шығарылуы керек еді.

Салқын соғыстан кейінгі кезең

1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында салқын соғыс аяқталғаннан кейін, Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процестің басталуы және 1998 жылғы Адам құқықтары заңының қабылдануы осы төтенше жағдайларға қатысты өкілеттіктерді және оларды қолдаған заңнамалық базаны қолдануға келмейтін ескірген жағдайға жеткізді, оларды қайта қарау қажет болды. 2004 жылғы Азаматтық төтенше жағдайлар заңы төтенше жағдайлар енгізуге жаңа құқықтық негіз беру үшін қабылданды, бірақ Үкімет оны 1998 жылғы Адам құқықтары заңына өзгеріс енгізу үшін пайдалана алмайды.