Атлон қаласының қоршауы және шайқасы (1689-1691)

Кіріспе

Аттлон Ирландиядағы Уильям соғысы барысында екі рет қоршауға алынды (1689–91). Қала Ирландияның орталығында, Шаннон өзенінің жағасында орналасқан және Якобиттер бақылауындағы Коннахт провинциясына өтетін өзен арқылы салыныған көпірді бақылап тұрды. Осы себепті, ол маңызды стратегиялық нысан болды.

Өмірбаян

Вильгельм III әскері алғаш рет Атлонды 1690 жылы, Бойн шайқасындағы негізгі якобит әскерін жеңгеннен кейін көп ұзамай қоршады. Джеймс Дуглас шамамен 7500 сарбазымен қаланы басып алуға тырысты, бірақ якобит гарнизонының қолбасшысы, полковник Ричард Грейс, берілуден бас тартты. Дуглас қамауға алуға қажетті артиллерияға ие болмағандықтан, бір аптадан кейін шегінуге мәжбүр болды. Келесі жылдың жазында голландтық генерал Годарт де Гинкельдің басшылығымен Муллингарда қайта жиналған Вильгельм әскері Баллимор арқылы Атлонды екінші рет басып алуға аттанды. Якобит қолбасшысы, Сент-Рут графы, қыстамадан Лимериктен өзінің негізгі әскерін қауіпке қарсы аттандырды. Ол күштерін қаланың батысына жинады; ал қалған якобит әскерлері Атлонның шығыс жартысындағы «Ағылшын қалашығының» қираған жерлерінде және батыс жағалаудағы «Ирландия қалашығында» гарнизонмен бірге қорғанысқа орналасты. Бұл әрекет якобиттерге ұзаққа созылған шайқас жүргізуге мүмкіндік беруді көздеді, бірақ Шаннонның Лайнстер жағалауындағы биік орналасқан жерлер және сол жылы өзеннің су деңгейінің тым төмендеуі бұл артықшылықты азайтты. Тирконнелл якобит әскерінің көп бөлігі оған қосылатынын болжаса да, әскерді бөлудің орнына Лимерикке баруды жөн көрді. Француз офицері д'Уссон гарнизон командирі болған полковник Грейс сол күні көпірдің батыс жағындағы бомбалау кезінде қаза тапты. Шотландтық католик генерал-майор Томас Максвелл басқарған Атлонның батыс жартысындағы якобит күштері бастапқыда Вильгельм шабуылын тойтарды; Шаннон өзені арқылы созылған көпір маңында қызу шайқас болды. Вильгельм әскері жартылай қираған көпірге тақтайлар төсеуге тырысты, бірақ ирландтық якобит әскерлері қарсы атыс жасап, оларды жоя білді. Максвеллдің драгун полкінен еріктілердің шағын тобы, саржант Кустум немесе Кости басшылығымен жасаған мұндай шабуылдың барлығы қаза тапты, кейіннен олардың ерлігі ирланд халық ауыз әдебиетіне енді. Вильгельм әскерінің көпірге шабуыл жасауға бірнеше рет тырысқандары ауыр шығынға ұшырады. Вильгельм әскері қаланың батыс, Коннахт бөлігін қарқынды түрде бомбалады, қалаға 12000-нан астам оқ-дәрі және 600 бомба немесе миномет атылды. Ұлы Приор полкінде қызмет еткен Джон Стивенс: «Оқ-дәрілер мен бомбалар соншалықты көп болғандықтан, бұл жерде тозақ болғандай еді» деп жазды. Он күндік бомбалау кезінде 32 ауыр зеңбірек пен миномет әр минут сайын бір рет атып тұрды: Атлон сол уақытқа дейін Ұлыбритания мен Ирландиядағы қалалардың ішіндегі ең ауыр бомбалаудан зардап шекті. Гинкель көпірге шабуыл жоспарын жасап жатқанда, оңтүстікке қарай өтетін тағы бір мүмкін жерді анықтады. Өтуді сынау үшін 29 маусым күні таңертең ол даттық квартирмейстер мен екі сарбазды, қорқыныштан өлім жазасына кесілгендерін, өзеннен өтуге бұйырды, ал әскерлер олардың үстінен атып, олардың дезертирлік жасағанын көрсетуге тырысты. Үшеуі де батыс жағалауға жүзіп өтіп, аман-есен қайтып келді, содан кейін Гинкель 2000 гранадерден тұратын күшті сол жерге жіберіп, якобит позицияларына арт жағынан шабуыл жасады. Сент-Рут пен гарнизон командирі д'Уссон арасындағы даудан кейін, қаланың батыс жағындағы бекіністер Тирконнелл бірнеше күн бұрын ұсынғандай тегістелмеді. Сент-Рут 29 маусымға дейін оларды бұзуға бұйрық бермеді, өйткені қаланы жақын маңайдағы күштермен алу мүмкін емес деп санайды.

The army of William III first besieged Athlone in 1690, shortly after their defeat of the main Jacobite army at the Battle of the Boyne. James Douglas and about 7,500 troops attempted to take the town, but the Jacobite garrison's commander, Colonel Richard Grace, refused to surrender. Lacking siege artillery, Douglas was forced to withdraw after a week. In the summer of the following year, the Williamite army, having regrouped at Mullingar under the command of Dutch general Godart de Ginkel, marched via Ballymore to make a second attempt on Athlone. The Jacobite commander, the Marquis de St Ruth, marched his main field army from its winter quarters in Limerick to meet the threat. He drew up his force to the west of the town; other Jacobite troops manned fortifications in the ruins of the "English Town", the eastern half of Athlone, along with a garrison in the "Irish Town" on the western bank. This arrangement was intended to allow the Jacobites to fight a staggered, drawn out defence, though the advantage was reduced by high ground on the Leinster bank of the Shannon and the fact that the river was running exceptionally low that year. Though Tyrconnell surmised that a large number of the best Jacobite troops would side with him, he chose to depart for Limerick rather than split the army. Colonel Grace, who had been superseded as garrison commander by the French officer d'Usson, was killed in a bombardment at the western end of the bridge on the same day. The Jacobite forces in the western half of Athlone, led by Major General Thomas Maxwell, a Scottish Catholic, initially held off the Williamite assault; there was fierce fighting centred on the bridge over the Shannon. The Williamites tried to lay planks over the partially wrecked structure, which the Irish Jacobite troops managed to destroy despite coming under intense fire. One such Jacobite sortie, by a small group of volunteers from Maxwell's dragoon regiment led by a Sergeant Custume or Costy, all of whom were killed, later passed into Irish folklore as an example of bravery. Several attempts by the Williamites to storm the bridge were repulsed with heavy losses. The Williamite bombardment of the western, Connacht, side of the town was intense, with over 12,000 cannonballs and 600 bombs or mortars fired into the town. John Stevens, serving in the Grand Prior's Regiment, recorded that "with the balls and bombs flying so thick, that spot was hell on earth". During the ten day bombardment, 32 heavy cannon and mortars fired one shot every minute: Athlone suffered the heaviest bombardment of any city in Britain and Ireland up until that point. While developing a plan to storm the bridge Ginkel identified another potential crossing point at a ford to the south. To test the crossing, on the morning of 29 June he ordered a Danish quartermaster and two privates, under sentence of death for cowardice, to ford the river while troops fired over their heads to give the impression they were deserting. All three forded to the western bank and returned safely, whereupon Ginkel sent a force of grenadiers, 2,000 strong, to cross there and attack the Jacobite positions from the rear. Following an argument between St Ruth and the garrison commander d'Usson, the fortifications on the western side of the city had not been levelled, as Tyrconnell had suggested some days earlier. St Ruth did not issue an order to demolish them until 29 June, apparently believing it impossible that a city could be taken with a relieving army so close by.

Салдары

Вильямдықтардың шабуылы Якобит гарнизонының қалдықтарын, олар Сент-Рут басқаратын Якобит әскерінен күшеуді күтіп отырғанда, Аттлон қаласындағы бекіністерін асығыс тастауға мәжбүр етті. Максвелл тұтқындалды; кейіннен оған сатқындық айыбы тағылды, өйткені ол Тирконнеллдің жақтасы болған. Сент-Рут Баллинасло арқылы Галвей округіне шегінді. Якобиттер Аттлон шайқасында шамамен 1000 адамын жоғалтты.

Гинкель Сент-Руттың орналасқан жерін білмей, Лимерикке қарай жорысын жалғастырды. 12 шілде күні таңертең Вильямдықтар Аугримде мықты қорғаныс позициясында тұрған Якобит әскерімен кездесті. Оугрим шайқасында Гинкель оларға ойсыратып жеңіліс сыйлады, бұл Ирландиядағы Якобиттардың қарсыласуын тиімді түрде тоқтатты.