1636 жылғы Виттшток шайқасы: Жыйырма жылдық соғыста швед-шотланд әскері императорлық саксон әскерін жеңіп, үлкен табысқа жетті. Банер мен Лесли басшылық етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1636 жылы Отыз жылдық соғыстың шайқасы
1636 battle of the Thirty Years' War
Виттсток шайқасы Отыз жылдық соғыс (1618–1648) кезінде өтті. Шайқас 1636 жылдың 24 қыркүйегінде (Юлиан күнтізбесі) немесе 4 қазанында (Грегориан күнтізбесі) болды. Йохан Банер мен Александр Леслидің бірлескен басшылығындағы швед одақтас әскері граф Мелхиор фон Хатцфельд пен саксондық курфюрст Иоганн Георг I басқарған біріккен императорлық-саксон әскерін шешуші түрде жеңді.
The Battle of Wittstock took place during the Thirty Years' War (1618–1648). It was fought on 24 September (Julian calendar) or 4 October (Gregorian calendar) 1636. A Swedish allied army commanded jointly by Johan Banér and Alexander Leslie decisively defeated a combined Imperial Saxon army, led by Count Melchior von Hatzfeld and the Saxon Elector John George I.
Лесли мен Банер екі бөлек әскерге басшылық етті: Банер шведтік бас армияға (huvudarmén) басшылық етті, ал Лесли – Везер армиясына. Олардың бағынышты офицерлері швед графы және генерал-майор Леннарт Торстенсон, генерал-лейтенант Джеймс Кинг (кейіннен Эйтин лорды) және генерал-майор Джон Рутвен болды. Соңғысы кейде оның інісі Патрик Рутвенмен жаңылыстырылады, ол да швед әскерінде генерал-лейтенант болған, бірақ Виттсток шайқасына қатыспаған.
Leslie and Banér commanded two distinct armies: Banér commanded the Swedish main army (huvudarmén), and Leslie commanded the Army of the Weser. Their subordinate officers included the Swedish Count and Major General Lennart Torstenson, Lieutenant General James King (later first Lord Eythin), and Major General John Ruthven. The latter is sometimes erroneously conflated with his uncle Patrick Ruthven who was also a Lieutenant General in the Swedish army, but not present at Wittstock.
Контекст
Киелі Рим императоры, саксондық және рим-католик одақтастарымен бірге, Габсбургтардың гегемониясына қарсы тұратын шведтер мен протестант князьдер одағына қарсы Солтүстік Германияны бақылау үшін күресіп жатты. Шведтер француздермен де одақтас болды, бірақ соңғылары шайқасқа қатыспады. Императорлық бас әскер Эльбаның артында швед әскерін тексеріп тұрды, ал генерал Клицинг басқаратын кішігірім әскер Бранденбургті басып алды. Бас швед әскеріне фельдмаршал Йохан Банер басшылық етті, оған неміс, шотланд және (кем дегенде бір) ағылшын полктерінен құралған Везер армиясына фельдмаршал Александр Лесли қосылды. Олар Эльбаны күтпеген шабуылмен кесіп өтіп, Виттштоктың оңтүстігіндегі орманды төбелі жерде қарсыластарымен кездесті. Императорлық әскер швед әскерінен санда басым болды, бірақ оның кем дегенде үштен бір бөлігі сапасы күмәнді саксондық бөлімдерден тұрды. Швед артиллериясы айтарлықтай күшті болғандықтан, императорлық қолбасшылар төбелерде қорғаныс позициясын ұстауға мәжбүр болды.
The Holy Roman Emperor, with his Saxon and Roman Catholic allies, was fighting for the control of northern Germany against the Swedes and an alliance of Protestant princes opposed to Habsburg hegemony. The Swedes were also allied to the French, but the latter played no part in the battle. The Imperial main army was screening the Swedish army behind the Elbe while a smaller army under General Klitzing was overrunning Brandenburg. Field Marshal Johan Banér commanding the main Swedish army was joined by Field Marshal Alexander Leslie commanding the Army of the Weser which comprised German, Scottish and (at least one) English regiments. Together they crossed the Elbe with a surprise march and met their opponents in the forested hilly landscape slightly south of Wittstock. The Imperial army was larger in strength than the Swedish army, but at least one third of it was composed of Saxon units of questionable quality. The Swedish artillery was considerably stronger, leading the Imperial commanders to maintain a largely defensive position on the hill tops.
Шайқас
Император әскерлері шведтерді құмды төбелер қатарындағы Шарфенбергте күтуге шешім қабылдады. Император майданының бір бөлігі алты ормен және байланысқан арбалардың қабырғасымен қорғалды. Олардың қолбасшылары швед әскерлерінің ашық далада өздерінің алдында пайда болуын біраз уақыт күтті. Оның орнына швед армиясы императордың сол жақ қанатын айналып, бір-бірімен байланысқан төбелер қатарының артына жылжыды. Император әскерлері жаңа майдан құру үшін өздерінің қатарларын қайта орналастыруға мәжбүр болды. Шайқас таулы жерді бағындыруға жіберілген шағын күштермен басталды. Банер басшылығымен шведтер батпақты жер арқылы күшейтуді жеткізуде қиындықтарға тап болды, бірақ шайқас кең майдан бойында өтті. Банер мен Лесли армияның төрттен бір бөлігін генерал-лейтенант Джеймс Кинг пен генерал-майор Торстен Столхандскеге императордың оң жақ қанатын айналып өту үшін бөлді. Олар қиын және баяу жолмен жүрді, бұл Банердің әскерлерін ауыр жарақаттарға алып келді және кері шегінуге мәжбүр етті. Александр Лесли оған көмектесу үшін бес полкін жіберді, осы процесте шотланд және ағылшын полктері қатты зардап шекті. Дегенмен, олар Банерге Кингтің кавалериясы император әскерлерін толық жеңіске ұшыратып, қоршап алуына уақытында көмектесе алды. Резервте тұрған генерал-майор Витцтум императорлармен шайқасудан бас тартқандықтан, оның орнын генерал-майор Джон Рутвен (Леслидің күйеу баласы) атқарды, ол осындай төтенше жағдайға дайындықпен орналастырылған еді. Екі майданнан шабуылға ұшырап, резервтік бригадалар да шайқасқа тартылған император әскерлері барлық артиллериясын жоғалтып, қараңғыда толық жеңіліске ұшырады.
The Imperial forces decided to wait for the Swedes on a range of sandy hills, the Scharfenberg. A part of the Imperial front was further defended with six ditches and a wall of linked wagons. Their commanders waited for some time for the Swedish troops to appear on the open fields to their front. Instead, the Swedish army was turning the Imperial left flank, moving behind the cover of a series of linked hills. The Imperial troops were forced to redeploy their lines to set up a new front. The battle was begun by small forces detached in detail to secure the hills. The Swedes, under Banér had problems moving up reinforcements through marshy ground, but battle was eventually joined along a wide front. Banér and Leslie had detached one fourth of the army under Lieutenant General James King and Major General Torsten Stålhandske to take a long detour around the Imperial right flank. They found the traverse difficult and slow, leading Banér's troops to take heavy casualties and begin to retreat. Alexander Leslie moved five of his regiments to his relief taking heavy casualties in the process with the Scottish and English regiments being particularly badly mauled. Nonetheless they were able to relieve Banér in time for King's cavalry to finally outflank the Imperial troops causing a rout. With Major General Vitzthum in the reserve refusing to engage the Imperials, his role was taken by Major General John Ruthven (Leslie's son in law) who had been so deployed for just such an emergency. Now attacked on two fronts and with the reserve brigades engaged, the Imperial forces, having lost all their artillery, retreated under the cover of dusk in full rout.
Қорытынды
Швецияның Ұлттық мұрағатында сақталған шайқас туралы естеліктерде Йохан Банер жеңісті фельдмаршал Леслиге байланыстырады. Лесли швед канцлері Аксель Оксенстернаға жазған жеке хаттарында әскерінің ауыр шығындарына қатты алаңдағандығын білдіреді және шайқасқа дейін Банердің тактикасының дұрыстығы туралы пікір қақтығыстары болғанын айтады. Джеймс Кингтің үшінші баяндамасы Леслидің баяндамасына сәйкес келеді, бірақ сонымен қатар қосымша мәліметтер де қамтиды. Үшеуі де транскрипцияланып, ағылшын тіліне аударылып, жарияланды. Дегенмен, Виттсток швед әскері үшін керемет жеңіс болды және Империялық күштердің бұрынғы Нердлинген шайқасынан кейін әлсірегенін қателестік ойларын жойды.
In the accounts of the battle preserved in National Archives of Sweden, Johan Banér accredits the victory to Field Marshal Leslie. Leslie, in his personal correspondence to the Swedish Chancellor, Axel Oxenstierna, was clearly horrified at the losses sustained by his army and implies that there had been disagreement about the wisdom of Banér's tactics before the battle. A third report, by James King conforms with Leslie's, but also contains additional information. All three have been transcribed, translated and published in English. Nevertheless, Wittstock was a resounding victory for the Swedish forces and corrected any delusions harboured by the Imperials that they were a spent force after the earlier battle of Nördlingen.