Игбо халқының дәстүрлі мманву маскарады – Нигерияның оңтүстік-шығысындағы ежелгі рәсім. Бабалар рухын шақыру, мифтерді сомдау, ойын-сауық мақсатында өткізіледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигерия Игбо халқының дәстүрлі маскарадасы Мманву /audio=LL Q33578 (ibo) Igboanude mmanwu.wav/ – Нигерияның оңтүстік-шығысындағы Игбо халқының дәстүрлі маскарадасы. Оны тек ер адамдар ғана құпия қоғамдардың ішінде орындайды және оларға әсем, түрлі-түсті костюмдер қолданылады, олардың мақсаты – ата-бабалар рухын шақыру. Маскарадтық дәстүрлердің мақсаттары алуан түрлі: қоғамдық космология мен халық ауыз әдебиетіне негізделген эпикалық драма элементтерін сахналаудан бастап, жаңа айлар мен маусымдарды қарсы алу, тотемдер мен ата-бабалар рухын құрметтеу, мақал-мәтелдер мен мифтерді ойнау, сондай-ақ ойын-сауық пен қоғамдық бірлік құру. Бұрын маскарадтар сот функцияларын, әлеуметтік реттеуді және тіпті полициялық өкілеттіктерді де атқарған, бірақ қазіргі заманда бұл функциялардың маңызы азайды.
Traditional masquerade of the Igbo people of Nigeria
Mmanwu /audio=LL Q33578 (ibo) Igboanude mmanwu. wav/ is a traditional masquerade of the Igbo people of Southeastern Nigeria. They are performed only by males in exclusive secret societies and involve the use of elaborate, colorful costumes that are meant to invoke ancestral spirits. Masquerade traditions have a varied range of purposes that span from performing elements of epic drama derived from community cosmology and lore, ushering in new months and seasons, honoring totems and ancestral spirits, enactments of parables or myths, with entertainment and community building serving as a consistent commonality. In the past masquerades also bore judicial, social regulatory, and even policing powers, however though these functions have decreased in modern times.
Этимология
Игбо тіліндегі "Мманву" сөзі "өлгендердің рухтары" дегенді білдіреді. Бұл, Мманву мақсатының – маскаларды безендіру арқылы рухтар мен ата-бабалардың физикалық бейнелерін жасаумен байланысты.
The word "Mmanwu" in Igbo means "spirits of the dead". This refers to the purpose behind Mmanwu which is to create physical representations of spirits and ancestors through the adornment of the masks.
Көрінбейтін маскарадтар
Көрінбейтін маскарадтар түнде болады. Олар үшін дыбыс – басты құрал. Маскарадтаушы өз дауысын ауылдың бәріне естілсін деп айқайлайды. Қолданылатын маскалар көбінесе қатыгез болып келеді, ал олардың мағынасын тек қоғам мүшелері ғана толық түсінеді. Бұл көрінбейтін маскарадтар тыныш ауылды қоздырып, қоғамға кірмегендердің жүрегіне үрей саладі. Көрінбейтін маскарадтар үш топқа бөлінеді: ачикву оча/оджи, агу ммуно және оғбағу.
The invisible masquerades take place at night. Sound is the main tool for them. The masquerader uses his voice to scream so it may be heard throughout the village. The masks used are usually fierce looking and their interpretation is only fully understood by the society members. These invisible masquerades call upon a silent village to strike fear in the hearts of those not initiated into their society. The invisible masquerades can be broken down into three groups, achikwu ocha/ojii, agu mmuno, and ogbagu.
Achikwu Ocha/Oji (регуляциялық Mmanwu)
Ахику оча (ақ) маскарады ауылды бақылау қызметін атқарады. "Көңіл көтеру" шаралары "әндету, әзілдесу және билеу" (Ойенеке 22) ішінде. Ачикуу оджии (қара) – ахику оча маскарадының екінші жағы. Бұл ауылды қорғау үшін ғана емес, сонымен қатар қылмыскерді жазалау немесе өлім жазасын орындау кезінде де көрсетіледі.
The achikwu ocha (white) masquerade acts as village surveillance. The "entertainment" activities include "singing, joking, and dancing" (Oyeneke 22). Achikwu ojii (black) is the other side of the achikwu ocha masquerade. This is performed not only to protect the village, but also when there is going to be a punishment or execution of a criminal
Мманву – игбо халқының өз қоғамының мүшелерін реттеу және тәртіпке келтіру тәсілі. Мманву игбо қауымының саяси жиналысымен бірге жұмыс істейді, көбінесе саяси жиналыс белгілі бір мәселеде келісімге келмей қалғанда араласады. Олар бұрыннан белгіленген және ұзақ жылдар бойы қалыптасқан әлеуметтік нормаларды іске асыру үшін жұмыс істейді, көбінесе символдық хабарларды пайдаланады. Мысалы, Бесс Рид игбо әйелімен сұхбаттасқанда, әйел өзінің ағашынан манго ұрланғаны туралы қауымының белгілі мүшелеріне шағымданғаннан кейін, мманву түн бойы оның манго ағашына жаңа пальма жапырақтарымен белгі бергенін, содан кейін ұрлық қайталанбағанын айтты. Мманву – бейресми ұйымның айқын мысалы.
Mmanwu is a way for Igbo people to regulate and discipline members of their society. Mmanwu will work alongside the Igbo community's political assembly, often stepping into action when the political assembly has reached a stalemate in a certain issue. They work to execute pre determined and long standing social norms, often using symbolic messaging. One example of this comes from an interview Bess Reed held with an Igbo woman. The woman discusses how after she complained to prominent members of her community about stolen mangos from her tree, the Mmanwu marked her mango tree overnight with fresh palm leaves and no thievery occurred thereafter. The Mmanwu is a salient example of an informal organization.
Агу Муноно
Көрінбейтін маскарадтардың екінші тобы – агу мумуно (барыс рухы). Осы маскарадтарда үрей тудыру үшін қорқынышты дауыстар шығарылады.
The second group of invisible masquerades is agu mmuno (leopard spirit). In these masquerades, horrible screaming sounds are produced to create fear.
Огбагу
Бұл үшінші санат "қатаң түрде би өнерімен көңіл көтеру үшін ғана қолданылады" (Oyeneke 22).
This third category is "strictly used for dance entertainment" (Oyeneke 22).
Мманву бейнелеу үлгілері
Нкита Оку – өте ынталы және жанкешті жасөспірімді бейнелейді, ол өртті алып жүреді және адамдардың басына шам жарығынан от жағады. Аданма – Игбо әйелінің әсемдігі мен бойжеткендік идеясын көрсетеді. Ига – күндіз пайда болатын және әр нәрсенің жақсы екеніне көз жеткізетін маскарад.
Nkita Oku Represents an eager and stubborn teenager that carries fire and lights the fire from a torch light on people's heads. Adanma Represents the elegance of an Igbo woman and the idea of maidenhood. Iga represents a masquerade that appears in the daytime and makes sure all is good.
Мманвудағы гендерлік рөлдер
Мманву тәжірибесі тек ерлерге арналған және әр жыныстың маскарадпен қарым-қатынасына қатысты қатаң ережелер бар. Маскаларды жасауға, күтіміне және пайдалануға жауаптылықты тек ерлер ғана көтереді. Ерлер маска киюші болғандықтан, олардың рухтары отбасыларына жақын болуы үшін және уақыт-уақытпен жер бетіне оралып, рухани кеңес беруі мүмкін (Chiene 10). Керісінше, әйелдерге маскаға тиюге, тіпті оның рухани мағынасын түсінуге де рұхсат етілмейді. Әйелдер рәсімді тамашалай алады және көбі солай істейді, бірақ олар сақтықпен қашықтық сақтайды. Екі жыныстың өкілдері де рәсімнің құпиялылығын сақтауға тырысады, себебі маска жасаушылардың қауымдастығынан тыс жерде осы процестің ақпаратын таратуға тыйым салынған.
The Mmanwu practice is limited to male participants and there are strict rules governing how each gender interacts with the masquerade. Men are solely responsible for the creation, care, and use of the masks. Since men are masqueraders, they are buried within their homes so their spirits may be close to their families and return to the earthly world from time to time to offer spiritual advice (Chiene 10). Conversely, women are prohibited from touching the masks or even understanding the spiritual meaning behind the mask. Women are able to observe the ceremony and many do so, but they are careful to keep their distance. Both genders work to maintain the secrecy surrounding the ceremony, as it is forbidden to share the process outside of the mask making societies.