Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гаити революциясы (1791–1804) және Гаитидің тәуелсіз мемлекет ретінде азаттыққа қол жеткізуі АҚШ-та әртүрлі реакция тудырды. Көптеген ақ американдықтардың арасында бұл алаңдаушылыққа әкеліп, өздерінің аумағында нәсілдік тұрақсыздық және екі ел арасындағы сыртқы қатынастар мен саудадағы ықтимал проблемалар туралы қорқыныш тудырды. Құлдыққа түскен афроамерикандықтар арасында Америка революциясының принциптері өздерінің бостандықтарын іске асыруға мүмкіндік береді деген үміт оянды. Гаити революциясы Джордж Вашингтон мен Джон Адамс президенттік кезінде жүріп өтті, оған Федералистік партияның мүшелері, соның ішінде Александр Гамильтон, Туссен Лувертюрді және оның революциясын қолдады. Джон Адамс Эдвард Стивенсті екі елдің қарым-қатынасын жақындату және Лувертюр үкіметіне АҚШ қолдауын білдіру үшін Гаитидегі АҚШ бас консулы етіп тағайындады. Александр Гамильтон Гаити конституциясын жазуға көмектесті және Гаити мен АҚШ арасындағы дипломатиялық және экономикалық қарым-қатынасты нығайтуды жақтады. Томас Джефферсон президенттігі кезінде АҚШ Гаитиге қатысты дипломатиялық қатынастарын азайта бастады. Томас Джефферсон революцияның АҚШ-та құлдыққа қарсы көтеріліске, құлдар ғана емес, сонымен қатар ақ нәсілді құлдықты жоюшылардың да ықпалымен әкелуі мүмкін екенін мойындады. Оңтүстік штаттарының құл иелері көтерілістің Испаниола аралынан өздерінің плантацияларына таралуы мүмкін деп қорқып, алаңдады. Осы жағдайлар мен Гаитиде әлеуметтік тәртіпті сақтау мақсатымен АҚШ 1862 жылға дейін Гаитидің тәуелсіздігін мойындаудан бас тартты. АҚШ жаңа мемлекетпен саудаға да эмбарго салды. Америка саудагерлері 18 ғасыр бойы Испаниола аралындағы плантациялармен айтарлықтай сауда жасады, француз билігіндегі аумақ барлық қант пен кофемен қамтамасыз етілді. Бірақ Гаити құлдары өздерін азат еткеннен кейін, АҚШ француздықтарды ренжітуден және оңтүстік штаттарының құл иелерін ашудан қорқып, сауданы жалғастыруға құлшынбады. Дегенмен, солтүстік қалаларында құлдыққа қарсы шығушылар болды, олар Америка революциясының принциптері – өмір, бостандық және барлығына теңдік – АҚШ-тың Гаити халқын қолдауын талап етеді деп сенді. Гаити революциясының АҚШ үшін бір салдары Луизиананы сатып алу болды. Кариб теңізіндегі жерлерін жоғалтқаннан кейін Наполеон Луизиананы одан әрі пайдалану қажеттігін сезбеді. АҚШ-ты тек Жаңа Орлеан аймағы қызықтырды, бірақ революция Миссисипи өзенінің батысындағы барлық аумақты шамамен 15 миллион долларға сатуға мүмкіндік берді. Бұл сатып алу АҚШ аумағын екі еседен астамға ұлғайтты. Туссен Лувертюрдің рухы, оның таза абыройы, жалған үміттер елінің гүлденуіне себепкер болды. Африка тегінен шыққан адамдар одан да қатыгез күшпен бетпе-бет кездеседі. Америка Құрама Штаттары мен Гаити революциясы тарихқа сенімнің шекараларын қайта құруды енгізді.
The Haitian Revolution (1791 1804) and the subsequent emancipation of Haiti as an independent state provoked mixed reactions in the United States. Among many white Americans, this led to uneasiness, instilling fears of racial instability on its own soil and possible problems with foreign relations and trade between the two countries. Among enslaved black Americans, it fueled hope that the principles of the recent American Revolution might be realized in their own liberation. While the Haitian Revolution was occurring during the presidencies of George Washington and John Adams, members of the Federalist Party including Alexander Hamilton supported Toussaint Louverture and his revolution. John Adams appointed Edward Stevens as US consul general to Haiti to forge a closer relationship between the two nations and express US support for Louverture's government. Alexander Hamilton assisted in drafting the constitution of Haiti and he advocated for closer diplomatic and economic relations between Haiti and the United States. The U. S. started to become less diplomatic to Haiti under the presidency of Thomas Jefferson. Thomas Jefferson recognized that the revolution had the potential to cause an upheaval against slavery in the US not only by slaves, but by white abolitionists as well. Southern slaveholders feared the revolt might spread from the island of Hispaniola to their own plantations. Against this background and with the declared primary goal of maintaining social order in Haiti, the US, refused acknowledgement of Haitian independence until 1862. The US also embargoed trade with the nascent state. American merchants had conducted a substantial trade with the plantations on Hispaniola throughout the 18th century, the French ruled territory providing nearly all of its sugar and coffee. However, once the Haitian slave population emancipated itself, the US was reluctant to continue trade for fear of upsetting the evicted French on one hand and its Southern slaveholders on the other. Despite this, there were anti slavery advocates in northern cities who believed that consistency with the principles of the American Revolution — life, liberty and equality for all — demanded that the US support the Haitian people. One outcome of the Haitian Revolution for the United States of America was the Louisiana Purchase. Having lost his control of the Caribbean landholding, Napoleon saw no further use for Louisiana. The US was only interested in the New Orleans area; however, the revolution enabled the sale of the entire territory west of the Mississippi River for around $15 million. This purchase more than doubled US territory. The pure honor of the inspiration behind Toussaint Louverture, led to a nation of false hope thrive. Individuals of African Descent would cross path with more determined power. The United States and Haitian Revolution made history rebuild boundaries of trust.
Вашингтон мен Адамс тұсында
1791 жылдың тамызында Сент-Домингуде (ағылшын тілінде – Saint Domingue) құлдар көтерілісі туралы хабар Вашингтон президентке жеткенде, ол дереу сол жердегі ақ үкіметке көмек жіберді. Сол кездегі АҚШ-тың қазына министрі Александр Гамильтон және басқа да федералистер Гаитиде Францияға қарсы Туссен Лувертюр бастаған төңкерісті қолдады, ол құлдар көтерілісінен бастау алған болатын. Гамильтонның ұсыныстары Гаити конституциясын жасауға көмектесті. 1804 жылы Гаити Батыс жарты шардағы халықтың көп бөлігі қара нәсілді бірінші тәуелсіз мемлекет болғанда, Гамильтон экономикалық және дипломатиялық байланыстарды нығайтуға шақырды. Бірақ төңкеріс аяқталып, эмбарго туралы пікірталас күшейген кезде Джефферсонның көзқарасы мәселені толыққанды оқшаулауға қарай өзгере бастады. Джефферсон Гаитиді еуропалық державалардан оқшаулау үшін келісімге келуді қалаған, бірақ Ұлыбританияның ұсынылған келісімге қатысуға ниет танытпауына байланысты бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Франция Американың Гаитимен саудасын тоқтатуды талап етті, себебі олар мұны өз колониясындағы бүлікшілерге көмектесу деп есептеді. Джефферсон қару-жарақ саудасын тоқтатуға келісті, бірақ контрабанда емес тауарлар саудасынан бас тартпады. Ал қару-жарақ саудасын тоқтату туралы келісімге қатысты пікір білдірген Мэдисон: «Барлық елдердің мүддесінде осындай жамандыққа қолдануға болатын қару-жарақтарды олардан аулақ ұстау керек» деді. Гаитиге эмбарго салу туралы пікірталас Конгресс пен қоғамдық кеңістікте қызып кетті, бірақ бұл мәселеде біржақты пікір болған жоқ. Федералистік «Columbian Centinel» газеті Гаити төңкерісі мен еуропалық державадан тәуелсіздік алу үшін күресті американдықтардың өз тәуелсіздік төңкерісімен салыстырды. Алайда, Конгресте эмбаргоны қолдаушылар басымдыққа ие болды. Оңтүстіктегі көптеген ақ адамдар Джефферсонның бейтараптығы тым алысқа барып, Гаитимен толыққанды қарым-қатынасқа тең деп ойлады. Олар құл саудасындағы африкалықтарға жасалған зұлымдықтарды, қанаушылықты және зорлық-зомбылықты елемегенмен (соның ішінде Гаити мен АҚШ-тағы ақ құл иелерінің жасаған зұлымдықтарын да елемеген, тіпті олардың ішінде осындай әрекеттерге қатысқан), ақ нәсілді әйелдер мен балаларға қарсы зұлымдық жасаған адамдармен келісімге келуге қарсы болды. Джордж Логан француз бақылауында емес, Сент-Домингудегі барлық сауданы тоқтату туралы заң жобасын ұсынғанда, бұл қатаң ұстанымдарға бет бұруды білдірді. Қарулар тек кемеде өздерін қорғау үшін болуы мүмкін, ал эмбаргоны бұзғандар жүгін де, кемесін де жоғалтатын болды. Джордж Логан ұсынған эмбарго туралы заң жобасы 1806 жылдың ақпан айында қабылданды, содан кейін келесі жылы қайта жаңартылды, бірақ 1808 жылдың сәуірінде оның мерзімі аяқталды. 1807 жылы тағы бір эмбарго қабылданды, ол 1810 жылға дейін сақталды, бірақ сауда 1820 жылдарға дейін қайтадан жандана қоймады. Осыған қарамастан, ресми тану 1862 жылға дейін, оңтүстік штаттар АҚШ-тан бөлініп шыққаннан кейін ғана болды.
When the news of the August 1791 slave revolt in Saint Domingue (the name of the French colony which would become Haiti) reached then President Washington, he immediately sent aid to the white government there. Then US Secretary of the Treasury Alexander Hamilton and other Federalists supported Toussaint Louverture's revolution against France in Haiti, which had originated as a slave revolt. Hamilton's suggestions helped shape the Haitian constitution. In 1804 when Haiti became the Western Hemisphere's first independent state with a majority of the population being black, Hamilton urged closer economic and diplomatic ties. However, by the time that the revolution was coming to an end and the debate over an embargo began, Jefferson's attitude shifted to fully avoiding the issue. Jefferson had wanted to align with the European powers in an effort to isolate Haïti, but was unsuccessful due to Britain's lack of interest in joining the proposed accord. France pressured for the end of American trade with Haïti, which they saw as aiding a rogue element in their colony. Jefferson agreed to cease trade in arms, but would not give up trade for noncontraband goods. Madison, commenting on the agreement to discontinue the arms trade, said that "it is probably the interest of all nations that they should be kept out of hands likely to make so bad use of them." The debate on an embargo on Haïti heated up in Congress and civil society, but it was not all one sided. Federalist newspaper Columbian Centinel compared the Haitian revolution and the struggle for independence from a European power, with the Americans' own revolution for independence. However, in Congress, the proponents of an embargo had the clear advantage. Many white people in the South thought Jefferson's neutrality went too far and was equivalent to full scale relations with Haïti. While such white people ignored oppression, exploitation and atrocities against enslaved Africans by white slave traders, and by white slave owners in Haiti and the USA (and indeed, carried out such abuses themselves), they were adamantly against reaching an agreement with people who had committed atrocities against whites, including white women and children. When George Logan introduced a bill that would outlaw all trade with Saint Domingue that was not under French control, it signalled a shift to the side of the hard liners. Weapons could only be aboard ships for their own protection, and any violators of the embargo would lose their cargo as well as their ships. The embargo bill introduced by George Logan was adopted in February 1806, and then renewed again the next year, until it expired in April 1808. Another embargo had been adopted in 1807 and this one lasted until 1810, though trade did not again take place until the 1820s. Despite this, official recognition did not happen until 1862, after the southern states had seceded from the US.
Ақ түске тән оңтүстік тұрғындардың қорқынышы мен нәсілдік жеккөрушілігі
Оңтүстіктегі ақ землевластарушылар революцияны ірі масштабты құл көтерілісі деп қарады және Гаитидегі зорлық-зомбылық АҚШ-та осындай оқиғаларға ықпал етуі мүмкін деп қорқыды. Гаитиде жағаға келген кез келген қара нәсілді адамды азамат ретінде қабылдау ресми саясат ретінде қалыптасқан. АҚШ Гаитиге эмбарго салу керек пе, жоқ па деген пікірталаста Вирджиниядан Джон Тейлор оңтүстіктегі ақ адамдардың көпшілігінің сезімін білдірді. Оның пікірінше, Гаити революциясы "құлдық АҚШ-та мәңгілік болуы керек" деген идеяның куәсі болды. Ол құлдық революцияға себеп болды дегенге қарсы шығып, оның орнына "құлдыққа қарсы қозғалыс көтеріліске бастап келген" деп мәлімдеді. Тарихшы Тим Мэтьюсонның сөзіне сәйкес, Джон Тейлордың пікірлері оңтүстіктегі ақ адамдардың құлдықты қажеттілік ретінде теріс қабылдаудан, оны оңтүстік мәдениетінің және құл иелерінің плантаторлар класының негізгі бөлігі деп қарауға қарай көзқарасының өзгергенін көрсетеді. Уақыт өте келе Гаити оңтүстіктегі құлдықты қолдаушы топтар арасында жақтырудың үлкен нысанасына айналды. Бұл француз ақсүйектерін қырғынға салу және революциядан кейін орнаған авторитарлық үкімет "зорлық-зомбылықтың қара нәсілділер мінезінің ажырамас бөлігі" екенін дәлелдейтіндей болды.
In the South, white planters viewed the revolution as a large scale slave revolt and feared that violence in Haïti could inspire similar events in the US. Haiti had an official policy of accepting any black person who arrived on their shores as a citizen. In the debate over whether the US should embargo Haiti after it became independent, John Taylor of Virginia spoke for much of the popular sentiment of white people in the South. To him the Haitian revolution was evidence for the idea that "slavery should be permanent in the United States." He argued against the idea that slavery had caused the revolution, by instead suggesting that "the antislavery movement had provoked the revolt in the first place." According to historian Tim Matthewson, John Taylor's comments in the debate shows how white attitudes shifted in the south from one of reluctantly accepting slavery as a necessity, to one of seeing it as a fundamental aspect of southern culture and the slave owning planter class. As the years progressed Haiti only became a bigger target for scorn amongst the pro slavery factions in the south. It was taken as proof that "violence was an inherent part of the character of blacks" due to the slaughtering of French whites, and the authoritarian rule that followed the end of the revolution.