Питтсбург диалектісі: Американдық ағылшын тілінің батыс Пенсильваниядағы ерекше түрі, "Yinzers" деп аталатын сөйлеушілер, сөздік қоры және географиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ағылшын тілінің диалектісі – Батыс Пенсильвания ағылшын тілі, тарынырақ мағынада Питтсбург ағылшын тілі немесе халық арасында Питтсбургше деп белгілі, американдық ағылшын тілінің диалектісі. Ол негізінен Пенсильвания штатының батыс жартысында, Питтсбург қаласы төңірегінде таралған, бірақ кейбір сөйлейтіндерде Эри округіне дейін, батысқа қарай Огайо штатының Янгстаун қаласына және оңтүстікке қарай Батыс Вирджиния штатының Кларксбург қаласына дейін кездеседі. Бұл диалект көбінесе Питтсбургтің жұмысшы табымен байланысты, ал оны қолданушылар халық арасында "Йинзерлер" деп аталады. Мэриленд штатының Ханкок қаласында да осы диалектті естуге болады.
Dialect of American English
Western Pennsylvania English, known more narrowly as Pittsburgh English or popularly as Pittsburghese, is a dialect of American English native primarily to the western half of Pennsylvania, centered on the city of Pittsburgh, but potentially appearing in some speakers as far north as Erie County, as far west as Youngstown, Ohio, and as far south as Clarksburg, West Virginia. Commonly associated with the working class of Pittsburgh, users of the dialect are colloquially known as "Yinzers". The dialect is even heard in the town of Hancock, Maryland.
Шолу
Шотландтық-ирландтықтар, Пенсильвания голландтары, поляктар, украиндер және хорват иммигранттары осы аймаққа қоныстанғандардың барлығы диалектке белгілі бір қарыз сөздер сыйлаған (төмендегі "Сөздік" бөлімін қараңыз). Диалектте кездесетін көптеген дыбыстар мен сөздер Питтсбургке тән деп жиі айтылады, бірақ бұл жаңылыс пікір, себебі диалект Пенсильванияның батыс бөлігінің көп бөлігінде және оны қоршаған аймақтарда кең таралған. Қазіргі уақытта бірнеше диалект аймақтарының тоғысқан жері болып табылатын Орталық Пенсильванияны 1949 жылы Ханс Курат Батыс және Шығыс Пенсильвания арасындағы қосалқы аймақ ретінде анықтады, бірақ кейбір ғалымдар оны соңғы кезде Батыс Пенсильвания диалект аймағының құрамында қарастырады. Кураттың зерттеуінен бері Батыс Пенсильванияның ерекше белгісі – «cot–caught» бірігуі Орталық Пенсильванияға таралып, шығысқа қарай жылжуда, бірақ Харрисбургте тоқтады. Бәлкім, таралуы Питтсбургтің өзіне ғана шектелген жалғыз ерекшелік – монофтонгизация, яғни үй, төмен, табылған және қымыз сияқты сөздер кейде "ow" дыбысының орнына "ah" дыбысымен айтылады, нәтижесінде "hahs", "dahn", "fahnd" және "sahrkraht" сияқты жазулар пайда болады. Питтсбург ағылшын тілінде сөйлейтіндерді олардың "yinz" есімді екінші жақ көпше түрін қолдануына байланысты кейде "Yinzers" деп атайды. "Yinzer" сөзі кейде жағымсыз мағынада қолданылып, білімсіздікке нұсқайды, бірақ қазір бұл термин әртүрлі мағыналарда қолданылады. Егде жастағы ерлер әйелдерге қарағанда акцентті жиірек қолданады, "мүмкін, жергілікті өзін-өзі тануға деген ықыласы жоғары болғандықтан".
Scots Irish, Pennsylvania Dutch, Polish, Ukrainian and Croatian immigrants to the area all provided certain loanwords to the dialect (see "Vocabulary" below). Many of the sounds and words found in the dialect are popularly thought to be unique to Pittsburgh, but that is a misconception since the dialect resides throughout the greater part of western Pennsylvania and the surrounding areas. Central Pennsylvania, currently an intersection of several dialect regions, was identified in 1949 by Hans Kurath as a subregion between western and eastern Pennsylvania, but some scholars have more recently identified it within the western Pennsylvania dialect region. Since Kurath's study, one of western Pennsylvania's defining features, the cot–caught merger, has expanded into central Pennsylvania, moving eastward until being blocked at Harrisburg. Perhaps the only feature whose distribution is restricted almost exclusively to the immediate vicinity of Pittsburgh is monophthongization in which words such as house, down, found, and sauerkraut are sometimes pronounced with an "ah" sound, instead of the more standard pronunciation of "ow", rendering eye spellings such as hahs, dahn, fahnd, and sahrkraht. Speakers of Pittsburgh English are sometimes called "Yinzers" in reference to their use of the second person plural pronoun "yinz." The word "yinzer" is sometimes heard as pejorative, indicating a lack of sophistication, but the term is now used in a variety of ways. Older men are more likely to use the accent than women "possibly because of a stronger interest in displaying local identity "
Грамматика
Барлығы жоғалды дегенді білдіреді: Пайдаланылатын заттарға қатысты болса, “барлық” сөзінің қосымша мағынасы бар: бәрі бітті. Мысалы, “майдың бәрі” деген тіркес “майдың бәрі таусылды” деп түсініледі. Бұл, әдетте, неміс тілінен келген. “Позитивті енді”: “Енді” сөзінің әдеттегі теріс мағынасына қоса, оны, АҚШ-тың Мидленд аймағының диалектіндегідей, “қазіргі заманда” немесе “бүгінде” деген мағынада оң мағынада қолдануға болады. Мысалы: “Мен бұл аяқ киімді енді жиі киемін”. Стандартты ағылшын тілінде “енді” сөзі теріс мағынада қолданылуы керек болса да, Питтсбургте және Мидленд аймағының барлық бөліктерінде бұл талап жоқ. Бұл Мидленд аймақтарында (Монтгомери, 1989) және Мэрилендтің солтүстігінде (Фредерик, Хагерстаун және Вестминстер) жиі кездеседі, бұл шотланд-ирландтық тегі болуы мүмкін. “Кету” және “рұхсат ету” сөздерінің кері қолданылуы: Мысалы, “Оны сыртқа жібер”, “Кітапты үстелде қалдыр”. Стандартты ағылшын тілінде “let” қолданылатын жағдайларда “leave” сөзі қолданылады, және керісінше. Оңтүстік-батыс Пенсильванияда және басқа жерлерде қолданылатын бұл тілдік ерекшелік пенсильваниялық голланд тіліне немесе шотланд-ирланд тіліне тән. Мысалы, “Машина жуылсын”, “Мысық сыланып, күтімді көруді қалайды”, “Сәбилерді құшақтағанды жақсы көреді”. Көбірек тараған конструкциялар: “Шөп кесілуі керек” немесе “Шөпті кесу керек”, “Сәбилер құшақталуды жақсы көреді” немесе “Сәбилерді құшақтау керек”; “Машина жуылсын” немесе “Машинаны жуу керек”; “Мысық сыланып, күтімді көруді қалайды” немесе “Мысыққа күтім жасау керек”. Бұл ерекшелік негізінен Солтүстік Мидленд аймағында, әсіресе Пенсильванияның оңтүстік-батысында жиі кездеседі. “Need + өткен шақ” конструкциясы ең көп таралған, одан кейін “want + өткен шақ”, содан кейін “like + өткен шақ”. Бұл конструкциялар бір-бірімен “негізгі байланыста” (Murray and Simon, 2002). Яғни, берілген жерде сирек кездесетін конструкцияның болуы, онда жиі кездесетін конструкциялардың да болуын білдіреді, бірақ керісінше емес. “like + өткен шақ” және “need + өткен шақ” конструкциялары шотланд-ирланд тіліне тән. Адамс “want + өткен шақ” шотланд-ирланд немесе неміс тілінен болуы мүмкін деп санайды, бірақ Мюррей мен Саймонның пікірінше, бұл конструкция шотланд-ирланд тілінен шыққан болуы мүмкін. “like” және “need + өткен шақ” шотланд-ирланд тіліне тән, барлық үш конструкцияның таралуы бір-бірімен байланысты, олар басым түрде кездесетін аймақ шотланд-ирланд тілінен күшті әсер алады, ал байланысты конструкция, “want + бағыттық үстеу” (мысалы, “Мысық сыртқа шығуды қалайды”), шотланд-ирланд тіліне тән. “Дәл уақытында”: “Whenever” сөзі көбінесе “сол уақытта” деген мағынада қолданылады. Мысалы: “Анашым, қашан қайтыс болса, пневмониясы болған”. Дәл уақытты көрсететін сөз “қайталанатын немесе шартты оқиға үшін емес, бір рет болатын сәттік оқиға” үшін қолданылады. Бұл шотланд-ирланд тіліндегі қолданылу Орта және Оңтүстік аймақтарда кездеседі.
All to mean all gone: When referring to consumable products, the word all has a secondary meaning: all gone. For example, the phrase the butter's all would be understood as "the butter is all gone." This likely derives from German. "Positive anymore": In addition to the normal negative use of anymore it can also, as in the greater Midland U. S. dialect, be used in a positive sense to mean "these days" or "nowadays". An example is "I wear these shoes a lot anymore". While in Standard English anymore must be used as a negative polarity item (NPI), some speakers in Pittsburgh and throughout the Midland area do not have this restriction. This is somewhat common in both the Midland regions (Montgomery 1989) and in northern Maryland (Frederick, Hagerstown, and Westminster), likely of Scots Irish origin. Reversed usage of leave and let: Examples of this include "Leave him go outside" and "Let the book on the table". Leave is used in some contexts in which, in standard English, let would be used; and vice versa. Used in Southwestern Pennsylvania and elsewhere, this is either Pennsylvania Dutch or Scots Irish. Examples of this include "The car needs washed", "The cat wants petted", and "Babies like cuddled". More common constructions are "The grass needs cutting" or "The grass needs to be cut" or "Babies like cuddling" or "Babies like to be cuddled"; "The car needs washing" or "The car needs to be washed"; and "The cat wants petting" or "The cat wants to be petted." Found predominantly in the North Midland region, this is especially common in southwestern Pennsylvania. Need + past participle is the most common construction, followed by want + past participle, and then like + past participle. The forms are "implicationally related" to one another (Murray and Simon 2002). This means the existence of a less common construction from the list in a given location entails the existence of the more common ones there, but not vice versa. The constructions "like + past participle" and "need + past participle" are Scots Irish. While Adams argues that "want + past participle" could be from Scots Irish or German, it seems likely that this construction is Scots Irish, as Murray and Simon claim. like and need + past participle are Scots Irish, the distributions of all three constructions are implicationally related, the area where they are predominantly found is most heavily influenced by Scots Irish, and a related construction, "want + directional adverb", as in "The cat wants out", is Scots Irish. "Punctual whenever": "Whenever" is often used to mean "at the time that." An example is "My mother, whenever she passed away, she had pneumonia." A punctual descriptor refers to the use of the word for "a onetime momentary event rather than in its two common uses for a recurrent event or a conditional one". This Scots Irish usage is found in the Midlands and the South.