Кіріспе

Қорқынышты көркем әдебиеттегі ЛГБТ тақырыптары – түрлі медиадағы ЛГБТҚ+ кейіпкерлері мен тақырыптарына назар аударатын, қорқынышты жанрдағы жыныстық қатынас мәселесін қамтиды. Бұл ЛГБТҚ+ ретінде бейнеленген немесе ашық түрде ЛГБТҚ+ болып табылатын кейіпкерлерді, сондай-ақ гендерлік және сексуалдық азшылықтарға тән тақырыптар мен сюжеттерді де қамтыуы мүмкін. Туындының жасалған кезеңіне байланысты, онда гендерлік вариация, сексуалдық бағыт, бір жынысты қатынастардың суреттері, бір жынысты махаббат немесе құрмет сезімі, немесе ЛГБТҚ+ адамдары үшін ерекше мағынаға ие сезімталдық кездесуі мүмкін.

Жалпы түсінік және шығу тегі

[[Файл:Кармила. jpg|thumb|upright|Шеридан Ле Фанудың "Кармилла" (1872) лезбейандық вампир повесінің және Оскар Уайльдтың "Дориан Грейдің суреті" (1890) алғашқы басылымынан Д. Х. Фристонның суреті, оқырмандарды сезімталдығымен және ашық гомосексуалды кейіпкерлерімен шоқытқан. Дженкинс Брам Стокердің "Дракула" (1897) романында гей субтекст ретінде көргенін айтады, өйткені титуллы кейіпкер басқа әйел вампирлерден аулақ болып, Джонатан Харкерді "Бұл адам маған тиесілі!" деп мәлімдейді. Талия Шаффер ELH-де былай деп жазады: "Дракула Оскар Уайльдтың соты кезінде Стокердің қорқынышы мен алаңдаушылығын зерттейді. Оқиғаның ерекше тоналдығы гейлер тарихындағы осы ерекше сәттегі Стокердің эмоцияларынан туындайды". Келесі ғасырда кітап өнеркәсібін ірі баспагерлердің бақылауы өсіп келе жатқан ашық гей мазмұнын таратуды қиындатты. Квир қорқынышы ХХ ғасырда пульпалық романның пайда болуымен, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде танымал болған қағаздан жасалған романдарды жасаудың арзан тәсілімен көтерілді. Three on a Broomstick (1967) - Дон Холлидейдің гей-хоррордың алғашқы үлгісі. Ричард Дайер "Түннің балалары" мақаласында вампирлік көркем әдебиеттердің гомоэротикалық мотивтерін талқылайды, ең алдымен "құпиялық қажеттілігі, тыйым салынған құмарлықтың берік болуы және ашылудан қорқу". Вампир Стоккердің Дракуласынан бұрын бір жынысты құмарлықтың қайталанатын метафорасы болғандықтан, Дайер вампирлердің тарихи түрде ертерек бейнелері қорқынышты туғызуға бейім екенін және кейінгілері осы қорқынышты мерекеге айналдыратынын байқады. Бұл жарияланым "кейір мен вампирдің арасындағы кеңінен танылған ұқсастықты" нығайтты. Ағылшын профессоры Джолин Зигарович Батлердің сәл бинарлық көзқарасын кеңейтіп, Сьюзан Стрикердің жанды трансгендерлік талдауын қосады. Стрикер жандықтың құрылысын медициналық түрде өту процесімен салыстырады және жандықтың кейіннен оқшаулануын трансгендер адамдар бастан кешірген шеттеу тәжірибесімен салыстырады. Зигарович Стрикердің еңбегін готика әдебиетін талдауға қатысты кейінірек квир және транс тәсілдердің катализаторы ретінде қарастырады, әсіресе гендерге қатысты "табиғи емес" және ерекше бейнелерді қайта иемденуге тырысатындар арасында.

ЛГБТ тақырыптары бар қазіргі заманғы қорқынышты көркем әдебиет

Жақында жазылған көптеген қорқынышты әдебиеттер ЛГБТ тақырыптарын қамтиды, себебі жанрдың дене, құштарлық және қорқынышқа назар аударуы нормативтік мәселелерді және әлеуметтік идентитітті қарастыруға қолайлы жағдай жасайды. Хосе Луис Зараттың 1998 жылғы «Боз бен тұз жолы» романы – «Дракула» романындағы Деметр кемесінің саяхатын қайта баяндайды және кеме капитанын гей ретінде бейнелеу арқылы романның жасырын ЛГБТ мазмұнын ашыққа шығарады. Автор Билли Мартиннің 1990 және 2000 жылдардағы қорқынышты романдары гей еркек кейіпкерлерімен белгілі, өйткені ол өзінің гей трансген адам ретіндегі тәжірибесін туындыларының тақырыптарына енгізеді. Эмили Данфорттың 2020 жылғы «Жай жаман қаһармандықтар» романы – толығымен квир әйел басты кейіпкерлермен жетекшілік ететін готикалық оқиға және көптеген басқа қорқынышты әдебиеттерге сілтеме жасайды. Элисон Рамфиттің 2021 жылғы тұңғыш романы «Менің құнды екенімді айт» – транс әйел және оның трансфобиялық бұрынғы досының көзқарасынан баяндалған маргинализацияның қорқынышына готикалық бұрылыс жасайды. Т. Кингфишердің 2022 жылғы «Өлілерді не қозғайды» повесі – Эдгар Аллан Поның «Ашер үйінің құлауы» туындысын екі гендерлік белгісі жоқ басты кейіпкермен қайта жазады. Ли Манделоның 2021 жылғы тұңғыш романы «Жазғы ұлдар» Оңтүстік готика жанрында гендерлік идентиті мен квирлікті зерттейді, сондай-ақ оның 2024 жылғы «The Woods All Black» повесі де осы тақырыпты қамтиды.

Марапаттар

Квир қорқыныш сыйлықтары (1998–2007) гей, лесбиян, бисексуал немесе трансгендер кейіпкерлерді, мәселелерді немесе тақырыптарды қорқыныш саласында маңызды және көбінесе оң бағытта бейнелейтін туындыларды марапаттады. Lambda әдеби сыйлығының ішінде ғылыми фантастика/фэнтези/қорқыныш жанрына арналған сыйлық та бар. Гейлактикалық спектр сыйлықтары ғылыми фантастика, фэнтези және қорқыныш жанрындағы, гей, лесбиян, бисексуал немесе трансгендер кейіпкерлерін, тақырыптарын немесе мәселелерін оң жағынан зерттейтін туындыларды марапаттайды.