Бушати әулеті – 1757-1831 жж. Шкутари пашалығын басқарған танымал османдық-албандық феодалдық әулет. Албан және Черногория тарихындағы маңызды тұлғалар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Османдық албан феодалдық әулеті Бушати (; ) – 1757 жылдан 1831 жылға дейін Скутари пашалығын билеген белгілі Османдық албан әулеті.
Ottoman Albanian feudal family
The Bushati (; ) were a prominent Ottoman Albanian family that ruled the Pashalik of Scutari from 1757 to 1831.
Шығу тегі
Олар ортағасырлық Бушати тайпасының ұрпақтары, солтүстік Албания мен Черногориядағы көшпенді малшылар тайпасы (фис). Бушат есімі mbë fshat (ауылдың үстінде) деген сөздердің бірігуінен пайда болған. Бұл олардың тұрақты қонысы жоқ, мал өсірумен айналысқандығын көрсетеді. Бушати тайпасы 15 ғасырда тұрақты қонысқа көшіп, бұл процесс 16 ғасырдың соңында аяқталды. Олардың қонысына Бушати әулетінің шыққан жері – Задрима жазығындағы Шкодердегі Бушат ауылы кіреді. Тағы бір бөлігі Букумири тайпасымен бірге Пипери тайпасының болашақ аумағына қоныстанды, онда 16 ғасырдың соңында жаңа, ірі тайпаның құрамына біртіндеп енді. 1497 жылғы тізімде олар Пипериде 35 шаңырақтың кутон Бушат тайпасы ретінде тіркелген. Бушати әулеті өзінің тегін Бушати Бегаж руына жегізеді, олар, мүмкін, 17 ғасырдың басында ислам дінін қабылдаған. Әулет өкілдері, өз мәртебесін арттыру және саяси мақсаттарына жету үшін, шығу тегі туралы әртүрлі теориялар ұсынды. Евлия Челеби өз заманында олардың Жүсіп Бей Плакудың ұрпақтары екендігі туралы әңгіме жазды, ол өзінің тегі мен мәртебесін Мехмед II Фатихтің тұсына дейін жеткізді. Шкодра пашалығы кезінде Кара Махмуд Бушати орта ғасырлардағы Иван Черноевичтің ескі жерлерін қайтару үшін солтүстікке қарай кеңеюге тырысты. Өзінің талабын заңды ету үшін ол Иванның мұсылман ұлы Скендербег Черноевичтен тарағанын айтты. Бір ғасырдан кейін, албан ұлттық қозғалысы күшейген кезде, тағы бір теория пайда болды. Сами Фрашери жазғандай, Бушатилер ежелгі феодалдық Дукаджини әулетінің ұрпақтары екендігі айтылды. Албандық rrenjet жобасы аясында Бушати әулетінің ДНК-сы жүктелді және талданды. Нәтижелер Бушати әулетінің гаплогруппасы E V13>PH2180>FT232287 екенін көрсетті. E V13 – албандар арасында ең көп кездесетін гаплогруппа.
They are descendants of the medieval Bushati tribe, a pastoralist tribe (fis) in northern Albania and Montenegro. The name Bushat is compound of mbë fshat (above the village). This is a reference to them being pastoralists that weren't permanently settled. The Bushati started to settle permanently in the 15th century and this process had been completed in the late 16th century. Their settlement includes the village of Bushat in Shkodër in the Zadrima plain from where the Bushati family came. Another part settled with the tribe of Bukumiri in the would be territory of the Piperi tribe, where they gradually became part of the new, larger tribe in the late 16th century. In the defter of 1497 they appear as katun Bushat in Piperi with 35 households. The Bushati family traces their origin to the Begaj brotherhood of Bushati that had converted to Islam possibly in the early 17th century. To promote their status and political goals statesmen, commanders and leaders from that family put forward different theories about their origins. Evliya Çelebi in his time recorded a story about them being descendants of a Jusuf Bey Plaku, who traced his origin and status to the era of Mehmed the Conqueror. In the period of the Pashalik of Shkodra, Kara Mahmud Bushati sought to expand northwards in the old lands of Ivan Crnojević of the Middle Ages. In order to legitimize and strengthen his claim, he put forward another theory that he descended from Skenderbeg Crnojević, Ivan's Muslim son. A century later, when the Albanian national movement was on the rise, yet another theory came forward. According to that theory, which Sami Frashëri recorded, the Bushati were descendants of the old feudal Dukagjini family. According to an official Albanian DNA project known as rrenjet the Bushati family DNA was uploaded and analysed. The results show that the haplogroup of the Bushati family are E V13>PH2180>FT232287. E V13 is the most common haplogroup among the Albanians.
Тарих
Шкодер аймағындағы олардың үстемдігі түрлі таулы тайпалармен жасалған одақтар желісі арқылы қолға түсті. 1831 жылы пашалықтың құлауынан кейін де Бушатилер албан қоғамында маңызды рөл атқара берді. 19 ғасырда Шкодер сонымен қатар мәдени орталық ретінде белгілі болды және 1840 жылдары Бушати кітапханасы салынды.
Their dominance of the Shkodër region was gained through a network of alliances with various highland tribes. Even after the fall of the pashalik in 1831, the Bushatis continued to play an important role in Albanian society. During the 19th century, Shkodër was also known as a cultural centre and in the 1840s the Bushati library was built.