Кіріспе
Азаптау бөлмесі – адамдарды азаптауға арналған бөлме. Ортағасырлық азаптау камерасы терезесіз және көбінесе жер астында салынған, жарығы аз, қорқыныш, үрей және бейшаралық сезімдерін тудыру үшін арнайы жасалған. Көпшілікке онша таныс болмаған азаптау камерасының тағы бір мысалы – Францияның Эльзас аймағындағы "Қарақшылар мұнарасы". Бұл мұнара бұрын азаптау үшін қолданылған, қазір тұтқындардан қылмыстарын мойындату үшін пайдаланған құралдарды көрсететін шағын мұражай болып табылады. Венециядағы Палаццо Дукаледе де өз азаптау камерасы болған, оның маңыздылығы соншалық, 1507 жылы камера қабырғаларын берік және қауіпсіз ету үшін жөндеу жұмыстары басталды: "considerata la grandissima importantia de j cameroti di la Camera del tormento che siano forti e securi".
A torture chamber is a room where torture is inflicted. The medieval torture chamber was windowless and often built underground, dimly lit and specifically designed to induce horror, dread and despair. Another example of a torture chamber, perhaps not generally well known, is "The Thieves' Tower" in the Alsace region of France. Once a tower used for torture, it is now a small museum displaying instruments used upon the prisoners to get them to confess crimes. In Venice, the Palazzo Ducale had its own torture chamber, which was deemed to be of such importance that renovations started in 1507 so that the chamber walls could be kept strong and secure: "considerata la grandissima importantia de j cameroti di la Camera del tormento che siano forti e securi".
Ашоканың тозақ
Ашокавадананың баяндауына сәйкес, Ашока патшасы буддизмге келуі алдында Ашока Ашук деп танылатын қатыгез және садистік билеуші болған. Азаптау сарайының аңызы Ашокавадана жазбаларында толыққанды сипатталған. Ашокавадана мәліметтеріне сәйкес, Ашока өзінің мемлекетінің ресми жазалаушысы Гирикадан гүлдермен, жеміс ағаштарымен және көптеген әшекейлермен безендірілген ванналар сияқты әр түрлі әшекейлермен көркемделген, "тартымды" сарай болып жасырылған күрделі азаптау камерасын жобалауды сұрады. Ол адамдарды тек көруге құштар ету үшін шебер жасалған. Ашокаваданадағы мәліметтерге сәйкес, камераның архитектор болған Гирика буддалық тозақтың бес азаптау түрі мен оның құрбандарына жасаған азаптау әдістерінің сипаттамаларынан шабыттанды. Азаптау камерасы соншалықты қорқынышты болды, Ашока патшаның өзі оның зұлымдықпен құрылымын жетілдіру үшін тозаққа барған деп есептеледі. Ашока Гирикаға сарайға кірген ешкімге, тіпті өзіне де тірі шығуға рұқсат бермейтініне уәде алды. Біраз уақыттан кейін Самудра есімді буддалық монах сарайға келді, кірген соң Гирика оны өлімге дейін азаптауға болатынын естіді, содан кейін азаптау камерасына әкелінді. Алайда, оның азаптаушылары оған зиян келтіре алмады және ол кереметтер жасау арқылы олардың азаптау әдістерін күшсіздікке түсіре алды. Сюаньцзян өзінің жазбаларында 7-ші ғасырда Ашоканың тозағы болған жерді көргенін айтады.
Инквизиция сарайы
Азаптау камерасы Инквизиция сарайындағы қамауда ұстау кезіндегі төрт түрлі камераның соңғысы болды. Сарайда Сот залы, қызметкерлердің кеңселерi, Бас инквизитордың жеке пәтерлерi және пәтерлерге жақын орналасқан қамау камералары бар едi. Қамау камераларының деңгейлерi негiзiнен барлық мүлкін Инквизицияға мұра етiп бергеннен кейiн, белгiлi бiр уақыт қамауда ұсталғаннан соң босатылатын бай қылмыскерлерге арналған рақымшылық камераларымен басталды. Егер тұтқын қиындық тудырса, келесi камера – күнә тарту камерасы болды. Бұлар диаметрі шамамен 3 метр болатын шағын дөңгелек мұнараларда орналасқан. Олар ақ түспен боялған және орындық пен төсек сияқты қарапайым жиһазбен жабдықталған. Көп жарық түсiрiлмеген. Егер тұтқын ынтымақтаспаса, қамау процесiнiң келесi қадамы – түрме болды. Түрменiң қабырғалары 1,5 метр қалыңдықпен, екі есікпен жабдықталған және толығымен қараңғы болды. Түрмеде ешқандай сөйлесуге рұқсат етiлмеген. Бұл орын испан инквизициясының бас штабы ретiнде қызмет еттi. Онда еврейлер мен басқа да католик емес адамдарды азаптау үшін пайдаланылды. Шамамен 800 адам сол жерде қаза тапты.
Нацистік Германия
Қазіргі заманда дәстүрлі түрде азаптауды қолданғандар – диктатуралық үкіметтер, мысалы, нацистер, Аргентинаның әскери хунтасы (Меркелік механика мектебінде) және Аугусто Пиночет басқарған Чили диктатурасы, сондай-ақ Оңтүстік Американың басқа да режимдері. Нацистердің азаптау камераларында сезілген оқшаулану соншалықты күшті болды, автор және құрбан болған К. Цетник 1961 жылы Иерусалимде Эйхманның сотында куәлік бергенде, оларды басқа галактика деп сипаттады.
Оңтүстік Америка
Чилиде Пиночет диктатурасы кезінде киім ауыстыру бөлмелері мен ложалардың азаптау камералары ретінде пайдаланылғаны туралы хабарлар тарады. Чили Әскери-теңіз күштерінің оқу кемесі "Эсмеральда" Пиночет диктатурасы тұсында "жүзбелі азаптау камерасы" ретінде де қолданылған. 2011 жылы Канаданың Ванкувер қаласында "Эсмеральда" кемесінің келуіне қарсы наразылықтар болды. Чилидің Сантьяго қаласында, бір кезде мәдени орталық болған Вилла Гримальди азаптау орталығы ретінде пайдаланылды, онда азаптау камералары бар еді. Вилла Гримальдиге жасалған саяхат "адамдықтан безген саяхат" деп сипатталды, онда "Асқындау орны", "Азаптау камерасы", "Қосымша азаптау камерасы", "Әйелдер камерасы 1x1 метр", "Гриль: Электр төсектер" және тағы басқа сияқты жазбалары бар экспонаттар көрсетілген. Кейіннен Чили президенті болған Мишель Бачелет Пиночет жылдарында азаптау камерасында азапталды. Пиночеттің құлауынан кейін, азаптау камерасының құрбандары мен жоғалып кеткендердің туыстары Пиночетпен немесе одан кейін келген саясаткерлермен келісім жасаудан бас тартты.
Еуропа
Еуропада Грекияның әскери хунтасы жылдарында (1967–1974) азаптау камераларының қолданылуы туралы да хабарлар түсті. Александрос Панагулис және Армия майоры Спирос Мустаклис – ЕАТ/ESA (Грекия әскери полициясы) тергеу бөлімшелерінде азапталған адамдардың мысалы. Қабырғаларына бекітілген тоңған шынжырлармен және еденінде кепкен қан іздері бар түрме жасушалары дәліздер бойымен орналасқан. 2004 жылдың қараша айында АҚШ теңіз жаяу әскері Фаллужада кепкен қан іздерін немесе өлген адамдардың иісін анықтау арқылы бірнеше азаптау бөлмелерін тапты. Кейбір бөлмелер жалған қабырғалардың артында немесе жертөлелерде жасырылған. Ливиялықтар тастап кетілген азаптау камераларына кіріп, бұрын оппозиция мүшелеріне қарсы қолданылған құралдарды тапты.
Америка Құрама Штаттары
ЦРУ әлемнің әртүрлі жерлеріндегі құпия түрмелерде тұтқындарды азаптағаны анықталды.
Ресей
2022 жылдың сәуірінде Ресей әскерлерінің Украинаның Буча қаласының тұрғындарына жасаған қатыгез жаппай зорлаулар мен қырғынға қатысты дәлелдер анықталды. Украинаның аумақтық қорғаныс күштерінің сарбаздары Буча қаласының жанындағы Забуччадағы жазғы лагерьтің жертөлесінен 18 ер адам, әйел және баланың мүшелері қиылып, жарақаттанған денелерін тапты. Украина армиясы жариялаған кадрларда жертөледегі азаптау камерасы көрсетілген. Сарбаздардың бірінің айтуынша, кейбір денелердің құлақтары кесілген немесе тістері жұлынған, ал денелер сұхбат алған күнге дейін бір күн бұрын алынып тасталған. "Еркін Еуропа/Еркіндік радиосы" жүргізген тергеу нәтижесінде жертөленің Ресей әскерлерімен "атқышу жертөлесі" ретінде пайдаланылғаны расталды.