Уильям Александр: Ағылшын суретшісі және Қытай саяхатының шебері

Кіріспе

Ағылшын суретшісі, иллюстратор және гравер, британдық суретші Уильям Александр (10 сәуір 1767 – 23 шілде 1816) – ағылшын суретшісі, иллюстратор және гравер. Оның акварельмен орындалған туындыларының ерекшелігі – түстердің айқындығы мен үйлесімділігі, композицияның қарапайымдылығы мен талғамдылығы, сызықтардың әдемілігі және өте нәзік орындалуы. 1792 жылы ол Макартни елшілігімен Қытайға сапар шекті. Оның туындылары граверленген суреттер арқылы көбейтілді. Оның бір жұмысы Каделл мен Дэвистің «Британия бейнесі» атты еңбегін иллюстрациялау үшін қолданылды.

Өмір жолы және шығармашылығы

Александр Кенттегі Мейдстоун қаласында, арба жасаушы Гарри Александрдың ұлы болып дүниеге келді. Ол Мейдстоун гимназиясында білім алды, бірақ 1782 жылы 15 жасында Лондонға көшіп, алдымен Уильям Парс, кейіннен Джулиус Цезарь Иббетсонтан өнерді оқыды. 1784 жылдың ақпанында Корольдік академия мектебіне қабылданды. Ол кәсібінің шеберлігіне талмай еңбек етіп, сэр Джошуа Рейнольдстың құрметіне ие болды. 1792 жылы Макартнидің Қытайдағы елшілігіне суретшілердің бірі ретінде тағайындалды. Ол граф Макартниді Пекинге ертіп барды, онда сэр Джордж Стаунтонның елшілік туралы есебіне (1797 жылы жарияланған) қоса берілген суреттерді жасады. 1794 жылы Англияға оралып, келесі жылы Джейн Воганға үйленді. Бірақ ол көп ұзамай қайтыс болды. Оның басқа да маңызды туындылары: «Қытайға саяхат кезінде түсірілген жартастар, аралдар және т.б. суреттері» (1798); Ванкувердің Солтүстік Тынық мұхитына саяхаты (1798) үшін Даниэллдің эскиздеріне негізделген суреттер; сондай-ақ сэр Джон Барроудың «Қытайға саяхат» (1804) және «Кочин Қытайға саяхат» (1806) еңбектеріне суреттер. 1805 жылы 48 түрлі-түсті гравюралармен суреттелген «Қытайдың киім-кешегі» атты еңбегін жариялады. Бұл еңбекке жоғары баға берілгендіктен, 1814 жылы «Қытайлықтардың киім-кешегі мен әдет-ғұрыптарының көркем бейнелері» атты тағы бір кітабын, онда 50 түрлі-түсті гравюралар мен сипаттамалар берілген, жариялады. Суретші ретіндегі жұмысынан өзге, ол бірнеше гравюралар жасады, олардың ең бастысы – Ромни графының 1799 жылдың 1 тамызында Кенттік еріктілеріне ұйымдастырған мерекесінің бейнесі. 1802 жылы Александр Ұлы Марлоудағы әскери колледждің сурет салу профессоры болып тағайындалды, бірақ 1808 жылдың мамырында Британ музейінің ежелгі заттар сақтаушысының көмекшісі лауазымына ауысты. 1810, 1812 және 1815 жылдары ол музейдегі терракоттар мен мәрмәрлердің суреттерін жасады, олар үш томдық жинақта жарияланды, ал мәтінін Тейлор Комб (Ежелгі заттар бөлімінің сақтаушысы) жазды. Александр қайтыс болғанға дейін төртінші томға суреттер дайындаған болатын. Ол 1816 жылдың шілдесінде Мейдстоундағы туысының үйінде қайтыс болды және Боксли шіркеуінің маңына жерленді. Оның қазасы туралы хабарламада ол «жұмсақ мінезді, қарапайым, өнер білімімен бай және мінсіз адал адам» деп сипатталды. Оның өнердегі жетістіктерін құрметтеу үшін «Уильям Александр: Императорлық Қытайдағы ағылшын суретшісі» атты көрме 1981 жылдың 8 қыркүйегінен 25 қазанына дейін Брайтондағы Корольдік павильонның өнер галереясында және 1981 жылдың 23 қарашасынан 17 желтоқсанына дейін Ноттингем өнер галереясында өтті.

Alexander was born in Maidstone, Kent, the son of Harry Alexander, a coachmaker. He was educated at Maidstone Grammar School, but in 1782, at the age of 15, moved to London to study art first under William Pars, and subsequently Julius Caesar Ibbetson. In February 1784, he was admitted to the Royal Academy Schools. He assiduously applied himself to the mastery of his profession, obtaining the notice and approbation of Sir Joshua Reynolds. In 1792, he was appointed as one of the draughtsmen to the Macartney Embassy to China. He accompanied the Earl of Macartney to Peking where he made drawings for the plates which accompanied Sir George Staunton's account of the embassy (published in 1797). In 1794 he returned to England and married Jane Wogan the following year. She died soon afterwards. His other principal works were: "Views of Headlands, Islands, etc. taken during the Voyage to China" (1798); drawings based on Daniells' sketches, for Vancouver's Voyage to the North Pacific Ocean (1798); and the descriptive plates to Sir John Barrow's Travels in China (1804), and Voyage to Cochin China (1806). In 1805 he published "The Costume of China", illustrated by 48 coloured engravings. The work was so well received that in 1814 he published another book titled Picturesque Representations of the Dress and Manners of the Chinese, illustrated in fifty colored engravings, with descriptions. Besides his works as a draughtsman, he made several engravings the principal one of which is a representation of the Festival given by the Earl of Romney to the Kentish Volunteers, on 1 August 1799, from his own drawing. In 1802, Alexander was appointed professor of drawing at the Military College at Great Marlow, resigning in May 1808 to take up the post of assistant keeper of antiquities in the British Museum. In the years 1810, 1812, and 1815, he made drawings of the terra cottas and marbles in the Museum which were engraved and published in three volumes the accompanying text being provided by Taylor Combe (keeper of the Department of Antiquities). Alexander had completed drawings for a fourth volume before his death. He died at the house of his uncle in Maidstone in July 1816, and was buried in Boxley churchyard. He was described in one of his obituaries as "a man of mild and unassuming manners, rich in the knowledge of art, and of unsullied integrity." In honour of his artistic accomplishments, an exhibition titled "William Alexander: An English Painter in Imperial China" was held at the Royal Pavilion Art Gallery and Museum, Brighton from 8 September to 25 October, 1981 and at the Nottingham Art Gallery from 23 November to 17 December 1981.