Кіріспе
Vachellia tortilis өсімдік түрі, көбінесе Acacia tortilis деп белгілі, бірақ қазір Vachellia туысына жатқызылады. Бұл шатырлы тіке акациясы, сондай-ақ шатырлы тіке және Израиль бабулі деп те аталады. Африканың көп бөлігінде, негізінен Африканың саваннасы мен Сахель аймағында (әсіресе Сомали түбегі мен Судан) өседі, сонымен қатар Таяу Шығыста да кездеседі. Орташа және ірі қанатты ағаш.
Vachellia tortilis, widely known as Acacia tortilis but now attributed to the genus Vachellia, is the umbrella thorn acacia, also known as umbrella thorn and Israeli babool, a medium to large canopied tree native to most of Africa, primarily to the savanna and Sahel of Africa (especially the Somali peninsula and Sudan), but also occurring in the Middle East.
Тарату және өсіру шарттары
Vachellia tortilis Африкада кең таралған, Тунис, Марокко, Уганда, Ангола, Зимбабве, Джибути және Ботсвана сияқты елдерде өседі. Ол температурасы күрт өзгеретін және жылына шамамен жауын-шашын мөлшері болатын аймақтарда өсуге бейім.
Сипаттамалары
Өте құрғақ жағдайларда, ол кішкентай, жіңішке бұта ретінде кездесуі мүмкін. Көбірек қолайлы жағдайларда, оның биіктігі дейін жетеді. Ағаштың жапырақтары шамамен ұзындығында болады, әрқайсысы 4-тен 10 жұпқа дейін қауырсын жапырақтарымен, ал әр қауырсын жапырағында 15 жұпқа дейін жапырақшалар болады. Гүлдері кішкентай, ақ түсті, өте хош иісті және тығыз шоғырларда орналасқан. Тұқымдары жазық және серпімді құрылымға бұралаған ұсақ қабықшаларда пайда болады. Өсімдік жоғары сілтілікке, құрғақшылыққа, жоғары температураға, құмды және тасты топыраққа, тік беткей тамырларға және құмды шашыратуға төзімді. Сонымен қатар, екі жылдан асқан өсімдіктердің қырысқа төзімді екені байқалған.
Маңыздылық
Ағаштан жиһаз, арба дөңгелектері, қоршау бағаналары, қоршаулар мен мал айдау орындары жасалады. Вахелия ағашын исраилдіктер киелі кітапта киелі шатырды және киелі шатырдың жиһаздарын, соның ішінде Келісім сандығын салу үшін ғана қолданған. Ағаштың көп мөлшерде өсетін бұршақтары мен жапырақтары шөлдегі малға жем ретінде пайдаланылады. Қабығы көбінесе Танзанияда жіп ретінде қолданылады және таниннің көзі болып табылады. Ағаштан шығатын желім жеуге жарамды және оны арабика желімі ретінде қолдануға болады. Ағаштың тамырлары, жас өркендері және бұршақтарын жергілікті тұрғындар әртүрлі мақсаттарда, соның ішінде әшекейлер, қару-жарақ, құралдар және дәрі-дәрмектер жасау үшін жиі пайдаланады. Шымкент тікенегі құрғақ жерлерді қалпына келтіру үшін де маңызды түр, ол құрғақшылыққа, желге, тұздылыққа және топырақтың түрлі құрамына төзімді, сонымен қатар симбиотикалық тамыр бактериялары арқылы топырақта азотты бекітуге қабілетті, ал азот – өсімдіктерге қажетті маңызды қоректік зат. Бұл Мұхаммед пайғамбардың Худайбиядағы адалдық ант берген тарихи ағашы. Құранда Алла Тағала былай дейді: "Алланың ізгілігі сенушілерге болды, олар сенің алдыңда ант бергенде, ағаш астында. Ол олардың жүректеріндегіні білді және оларға тыныштық жіберді, сондай-ақ оларға жеңіс сыйлады." Әбу Зубайр Сахих Муслимде айтқандай: "Омар (оны отырғанда) Самура ағашының астында оның қолын ұстап тұрды".