Кіріспе

1976 жылы Джордж Кукордың түсірген фильмі

Көк құс – Джордж Кукордың режиссерлік еткен 1976 жылғы американдық-кеңестік балалар фантастикалық фильмі. Хью Уайтмор, Альфред Хейс және Алексей Каплер жазған сценарийі Морис Метерлинктың 1908 жылғы «Көк құс» пьесасы негізінде құрастырылған. Бұл пьесаның бесінші экрандық бейімделуі болды, оған дейін екі нұсқасы үнсіз фильм түрінде, студияның 1940 жылғы Ширли Темпл қатысқан нұсқасы және 1970 жылғы анимациялық фильм шыққан. Фильм Суық соғыс кезеңінде АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы бірнеше бірлескен кинотуындыларының бірі ретінде танымал болды. Дегенмен, бұрынғы бейімделулерден өзгеше, фильм сыншылар тарапынан жоғары баға алмады және прокатта сәтсіздікке ұшырады.

Сюжет

Митил мен оның інісі Тилтиль – шаруа балалары, оларды Нұр патшайымы Бақыттың Көк Құсын іздеуге жібереді. Ол оларға тірі де, тірі емес нәрселердің барлығының рухын шақыруға мүмкіндік беретін сиқырлы алмаз бар бас киім сыйлайды. Олардың саяхатында ит, мысық, су, қант, нан, сүт және от сияқты бейнеленген тұлғалар серік болады. Олар өткен мен болашақтың елдерін, түн мен сәндік патшалықтарды аралап, әрбір жерде білім жинақтайды. Соңында, олар іздеген көк құстың өзінің үйінің ауласында болғанын жасайды.

Өндіріс

Эдвард Льюис 1968 жылы «Көк құс» фильмінің құқықтарын сатып алды және Tower International компаниясымен бірлесіп, Ұлыбританиядағы мәдени алмасу бағдарламасы арқылы Кеңес Одағымен бірлесіп өндіріс жасауға тырысты. 1974 жылы Льюис «Ленфильм» компаниясымен халықаралық бірлесіп өндіріс туралы келісімге келді, сценарийін Альфред Хейс және Алексей Каплер бірлесіп жазды. Алғашында Льюис Артур Пеннді режиссер етіп тағайындаған, бірақ совет билігі оны «әлдеқайда либералды» деп санады, соның салдарынан, келісім бойынша Джордж Кукор «саяси көзқарасы бейтарап» американдық режиссер ретінде жұмысқа алынды. Льюис совет студиясын фильмде Марлон Брандо түсетініне уәде беріп, бірлесіп өндіріске көндірді, бірақ бұл уәде орындалмады. Кэтрин Хепберн мен Ширли Маклейн бастапқыда басты рөлдерге келісім жасаған, алайда түсірілім басталғанға дейін екеуі де жобадан бас тартты. Тейлор Дэвид Боуиге рөл ұсынды, бірақ ол бас тартты. Фильмнің түсірілімі Мәскеу мен Ленинград қалаларында өтті. Көбінесе жұмыс және тұру жағдайлары өте қиын болды, орыс емес актерлер суық ауа райына және көбінесе жеуге жарамсыз тағамға бейімделуде қиындықтарға тап болды. Бастапқыда Тайло рөліне таңдалған Джеймс Коко тек нан мен майды ғана қорыта алды, соңында өт қабығының қабынуына шалдығып, оны ауыстыру қажет болды, ал Элизабет Тейлор түсірілім кезінде амебалық дизентериямен күресті. Бірінші аптаның түсірілген кадрларын көргеннен кейін Тейлор Лондонға ұшып, түспен түсірілім тәжірибесі жоқ совет литвалық оператор Джонас Грициустың жұмысын тоқтатуды талап етті. Тейлордың барлық сахналары постпродакшн кезінде қайта түсірілді. Ол Сисли Тайсонмен де қиындыққа тап болды, оны өндіріске бұзық әсер етуге тырысқан деп айыптады. Бұл мәселелер өндірісті бір айға кешіктірген соң, 20th Century Fox Льюис орнына «Қызыл шатыр» фильмінде советтік түсірілім алаңдарында жұмыс істеген және орыс тілін білетін Пол Масланскині продюсер етіп тағайындады. Басты түсірілім 1975 жылдың 20 қаңтарынан 11 тамызына дейін жүргізілді. Variety журналы: «Ешкім осы фильмге күліп, келекелемейді (ондай жақсы), бірақ ешкім терең сезімге бөенбейді (ондай нашар)» деп жазды. Time Out New York бұл фильмді «Мейтерлинктың нәзік фантазиясының өте жағымсыз және әдемі нұсқасы» деп сипаттап, «Кукор режиссерлік еткеніне бір ай бойы сенбеуіңіз мүмкін» деп қосты. «Чикаго Трибьюн» газетінің сыншысы Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың біреуін ғана берді және оның өндіріс проблемалары «экранда көрінеді. Элизабет Тейлор жарық рухын сомдағанда ешқашан осыншалықты жаман көрінбеген. Оның киімі 50-ші жылдардағы жылтыраған көйлек, үстіне лава тәрізді тиара тағылған. Фильмдегі орыс актерлері сырттан келгендей көрінеді, олардың сөздері нашар дубляждалған. Басты рөлдегі екі бала да кинодағы балалар сияқты өтірік айтады. Көркемдік тұрғыдан да қорқынышты көріністер көп. Фильмнің ниеті дұрыс болғанымен, экрандағылар «Көк құсты» бақытсыздыққа толы фильмге айналдырады».

Марапаттар мен ұсыныстар

Фильм "Сатурн" сыйлығының ең үздік фантастикалық фильмі номинациясына іліккенімен, "The Holes" фильмі жеңіске жетті.