Кіріспе

Аргентиналық жазушы және аудармашы Сезар Айра (аргентиналық испанша: ˈsesaɾ ˈajɾa; 23 ақпан 1949 жылы Буэнос-Айрес провинциясының Коронэл Принглс қаласында туған) – аргентиналық жазушы және аудармашы, қазіргі аргентина әдебиетінің өкілі. Айра 100-ден астам әңгіме, роман және эссе жариялаған. Шындығында, кемінде 1993 жылдан бері оның еңбегінің айрықша белгісі – тым қарқынды жазу және жариялау деңгейі – жыл сайын екі-бес повесть көлемінде кітап шығарады. Ол Буэнос-Айрес университетінде Копи мен Артур Рембо, ал Росарио университетінде Конструктивизм және Стефан Малларме тақырыптарында лекция оқыды, сондай-ақ Франция, Англия, Италия, Бразилия, Испания, Мексика және Венесуэладан кітаптарды аударды және редакциялады.

Оның еңбегі

Айра көркем әдебиеттен және аудармадан басқа, әдеби сын да жазады, оның ішінде Копи, ақын Алехандра Пизарник және тоғызыншы ғасырдағы британдық лимериктер мен әдемі әңгімелердің авторы Эдвард Лир туралы монографиялық зерттеулер бар. Ол "Las tres fechas" ("Үш күндіз") атты қысқа кітап жазды, онда кейбір ерекше, маргинальды жазушыларды қарастырғанда, олардың жазған сәттегі өмірлік жағдайын, туындының аяқталу күнін және жариялану күнін қарастырудың маңыздылығын дәлелдеді. Айра сонымен қатар досы, ақын және романист Освальдо Ламборгинидің (1940–1985) толық шығармаларының әдеби мұрагері болды.

Стиль

Айра сұхбаттарында өзі жазғандарын түзетудің орнына, "артқа қарай ұшу" (fuga hacia adelante) арқылы өзінің жазған қиындықтарынан шығу жолын табу үшін авангардтық эстетиканы қалыптастыру туралы жиі айтады. Айра өз жұмысында да, басқалардың жұмысында да (мысалы, аргентиналық париждік суретші және комикстер жазушысы Копи) көркем әңгімедегі тұрақты күштің ("қадамы" - el continuo) болуын іздейді және мақтайды. Осының нәтижесінде, оның туындылары бір жанрдан екінші жанрға күрт секіріп өтуі мүмкін, көбінесе халық мәдениетінен және "әдеби емес" жанрлардан – мысалы, арзан ғылыми фантастика мен телесериалдардан – повестьтік стратегияларды қолданады. Ол романның қалай аяқталуы керек деген қалыпты көзқарастарға көнбеуді жиі таңдайды, көптеген туындыларының соңы ашық қалдырады. Оның тақырыптары сюрреализм немесе дадаизмге тән мағынасыздықтан бастап, Буэнос-Айрестің Флорес ауданындағы фантастикалық оқиғаларға дейін жетеді, бірақ Айра Аргентинаның 19 ғасырына да жиі оралады (мысалы, ағылшын тіліне аударылған екі кітабы – "Қоян" және "Пейзаж суретшісінің өмірінен эпизод"; сондай-ақ оның жас кезіндегі ең танымал романы – "Эма ла каутива" ("Эмма, тұтқын")). Ол сондай-ақ экзотикалық Шығыс туралы стереотиптермен ойнауға жиі көшеді, мысалы "Una novela china" ("Қытай романы"), "El volante" ("Ұшқыш") және "El pequeño monje budista" ("Кішкентай буддалық монах") сияқты туындыларында. Айра өзін және өскен қаласы Коронэл Принглсті "Қалай монах болдым", "Қалай күлдім", "El cerebro musical" ("Музыкалық ми") және "Las curas milagrosas del doctor Aira" ("Дәрігер Айраның керемет емдері") сияқты туындыларында әжуалайды. Оның "La prueba" (1992) повесі Диего Лерманның "Tan de repente" ("Кенеттен") (2002) фильмінің бастапқы немесе түрткісі болды – фильмнің тек алғашқы жарты сағаты повесть бойынша түсірілген. Оның "Cómo me hice monja" ("Қалай монах болдым") романы 1998 жылы Испаниядағы ең үздік он басылымның бірі деп таңдалды.

Бастапқыда журналдарда жарияланған әңгімелер

"El sultán" (1991) Paradoxa журналында, 6-том, 6-нөмір, 27–29 беттерде. "El hornero" (1994/1995) Muela de Juicio журналында, 9-том, 5-нөмір, 2–4 беттерде. "Pobreza" (1996) Muela de Juicio журналында, 11-том, 6-нөмір, 2–3 беттерде. "Арауко саябағындағы топиарлық аюлар" Paula журналында. "El té de Dios" (2011) Playboy журналының мексикалық басылымында.

Қысқа әңгімелер жинағы

"Қырық кернейі" (1998). Беатрис Витербо
Үш Принглес әңгімесі (2013). Ediciones Biblioteca Nacional баспасы
Жиналған әңгімелер (2013). Mondadori
Музыкалық ми (2016). Literatura Random House