Кіріспе

Американдық психолог (1914–2000)

Бертрам Р. Форер (24 қазан 1914 – 6 сәуір 2000) – американдық психолог, ең белгілісі – кейде субъективті растау деп аталатын Форер әсерін сипаттағандығымен танымал.

Ерте өмір

Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында туған Форер 1936 жылы Массачусетс Амхерст университетін бітірді. Ол Калифорния университетінде, Лос-Анджелесте клиникалық психология бойынша магистр және доктор ғылымдарының дәрежесін алды.

Мансап

Форр Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франциядағы әскери госпитальде психолог және әкімші болып қызмет етті. Отанға оралғаннан кейін ол Лос-Анджелестегі ардагерлер әкімшілігінің психикалық емханасында, ал Калифорния штатының Малибу қаласында жеке практикамен айналысты. 1948 жылы өткізген классикалық тәжірибесінде Форр студенттеріне жеке тұлғаны бағалау тестін тапсырды. Тесттерді жеке-жеке бағалап, нәтиже берудің орнына, ол барлық студенттерге газеттен алынған астрологиялық бағанадан көшірілген бірдей талдауды ұсынды. Студенттерден аталған сипаттаманы нөлден беске дейінгі шкала бойынша бағалау сұралды, мұнда бес – ең жоғары дәлдік деңгейі. Орташа баға 4,26 құрады. 1948 жылдан бері бұл тәжірибе жүздеген рет қайталанды, орташа көрсеткіш 4,2 шамасында қалып отыр. «Форр эффектісі» деп аталатын, кейде Барнум эффектісі деп те танылатын бұл құбылыс, адамдардың өздерінің жеке ерекшеліктерін жалпылама сипаттамалармен қабылдауға бейім екенін көрсетеді, себебі олар нәтижелердің рас болуын қалайды. Бұл тәжірибе басқа жеке тұлғаны бағалау тесттеріне, мысалы, Майерс-Бриггс типі көрсеткішіне (Myers Briggs Type Indicator) қатысты сын-ескертпелерде жиі сілтеме жасалады.

Отбасы

Бертрам Форер Люсиль Кремит Форерге үйленген, ол "The Birth Order Factor" кітабының негізгі авторы ретінде белгілі. Олардың екі ұлы бар: Стивен К. Форер және Уильям Р. Форер. Бертрамның қарындасы – дауыс актері Джун Форэй.