Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Муронг Чао (385–410), әдепті аты Цумин (祖明), – қытайлық Сяньбэй тайпасы құрған Оңтүстік Ян әулетінің екінші және соңғы императоры. Ол негізін қалаушы император Муронг Дедің (Император Сяньву) шөбересі болды, ол Кейін Цинь әулетінің билігінде тұтқынға түскен, бірақ оның ағасы оның бар екенін білгеннен кейін Оңтүстік Янға шақыртты. Муронг Дедің тірі қалған ұлдары болмағандықтан, Муронг Чао 405 жылы қайтыс болғаннан кейін оның тағына мұрагер болды. Бастапқыда қабілетті деп есептелген Муронг Чао император болғаннан кейін ерсілі-қарсылыққа дайын емес, тіпті сынды қабылдамайтын мінез танытты. Ол Шығыс Цзинь әулетін ашуландырғаннан кейін, Шығыс Цзинь генералы Лю Ю оны 410 жылы тұтқындап өлтірді, осылайша Оңтүстік Ян әулетінің тарихы аяқталды. "Цзинь кітабында" Муронг Чао шамамен 1,96 метр бойы бар, әдемі жігіт ретінде сипатталған.
Murong Chao (; 385–410), courtesy name Zuming (祖明), was the second and last emperor of the Xianbei led Chinese Southern Yan dynasty. He was the nephew of the founding emperor Murong De (Emperor Xianwu) who was trapped under the rule of the Later Qin dynasty, but was welcomed to the Southern Yan after his uncle found out about his existence. Because Murong De had no surviving sons, Murong Chao inherited his throne after his death in 405. Initially considered able, Murong Chao turned out to be capricious and thoroughly unwilling to accept criticism once he became emperor, and after he provoked the Eastern Jin dynasty, the Eastern Jin general Liu Yu captured and killed him in 410, ending the Southern Yan. The Book of Jin described Murong Chao as a handsome man about 1.96 metres tall.
Ерте өмір
Муронг Чаоның әкесі Муронг На (慕容納) бұрынғы Ян мемлекеті кезінде Бейхай ханзадасы болған, Муронг Хуанның (Вэньмин ханзадасы) ұлы және Муронг Цзюньнің (Цзинчжао императоры) кіші інісі. 370 жылы бұрынғы Цинь бұрынғы Ян мемлекетін жойғаннан кейін, бұрынғы Цинь императоры Фу Цзянь бастапқыда Муронг Наны округ басқарушысы етіп тағайындады, бірақ кейіннен ол қызметтен босатылып, анасы Гонгсун ханым мен әйелі Дуан ханыммен бірге Жаң-Жи округінің (張掖, қазіргі Жаң-Жи, Ганьсу) басқарушысы болған кіші інісі Муронг Деге жіберілді. (Муронг На мен Муронг Дедің анасы бір болған.) Кейіннен, 384 жылы Муронг Наның ағалары Муронг Де мен Муронг Чуй бұрынғы Циньге қарсы көтерілгенде, Муронг Чуй Кейінгі Ян мемлекетін құрып, оның императоры болды. Осы кезде Чжанье округінің жаңа басқарушысы Фу Чанг Муронг Де мен Муронг Наның барлық ұлдарын тұтқындап, өлім жазасына кесті. Дуан ханым жүкті болғандықтан өлім жазасынан құтылды, бірақ босанғаннан кейін өлім жазасын күту үшін түрмеге қамалды. Алайда, түрме бастығы Хуян Пинг (呼延平) бұрын Муронг Деге қызмет еткен адам болғандықтан, Гонгсун ханым мен Дуан ханымды алып, Цян тайпаларының жеріне қашып кетті. Онда Дуан ханым Муронг Чаоны дүниеге әкелді. 394 жылы Гонгсун ханым қайтыс болғаннан кейін Хуян Пинг Дуан ханым мен Муронг Чаоны Кейінгі Лян мемлекетіне алып кетті. Кейіннен, 403 жылы Кейінгі Лян Кейінгі Циньге бағынғанда, Хуян Пинг, Дуан ханым және Муронг Чао Кейінгі Лянның астанасы Гузанның (姑臧, қазіргі Уувей, Ганьсу) халқымен бірге Кейінгі Циньнің астанасы Чанъаньға күштеп көшірілді. Чанъаньда Хуян Пинг қайтыс болды, ал Дуан ханым Муронг Чаоны Хуян Пингтің қызына үйлендірді. Муронг Чао өзінің шынайы тегін білдіретін қорқынышпен, қаңғыбас болып, ақылдан адасқандай әрекет етті. Бірақ бір күні Кейінгі Цинь императоры Яо Синнің інісі, Яо Шао (姚紹) Донгпинг герцогы оны көріп, оның шын мәнінде ақылдан адасқан адам емес екенін түсінді, себебі ол денесімен сау және күшті болды. Ол Яо Синге бұл туралы хабарлап, Муронг Чаоны бағыну үшін кіші лауазымға тағайындауды ұсынды. Яо Син Муронг Чаоны өзіне шақырып алды, бірақ Муронг Чао алдауын жалғастырып, Яо Синтің сұрақтарына қасақана дұрыс жауап бермеді немесе жауап бермеді. Яо Син Яо Шаоның айтқанына сенбеді және Муронг Чаоны жіберді. 405 жылы, сол кезде Оңтүстік Ян мемлекетін құрып, оның императоры болған Муронг Де Муронг Чаоның Чанъаньда тұтқындалғанын білгеннен кейін, оны Оңтүстік Янға қашуға шақыру үшін құпия хабаршыларды жіберді. Муронг Чао тіпті анасы мен әйеліне де айтпай, Оңтүстік Янға қашып кетті. Жолда ол Ян провинциясының (兗州, қазіргі Шандоңның батысы) басқарушысы, генерал Муронг Фаның (慕容法) аумағынан өтті. Муронг Фа оның императорлық тектен емес екеніне сеніп, оны құрметтемеді, бұл Муронг Чаоның болашақта Муронг Фаға кек қайтаруына себеп болды. Муронг Де Муронг Чао астана Гуангуға (廣固, қазіргі Цинчжоу, Шандун) келгеніне қатты қуанды, және Муронг Чао оған Муронг Де Гонгсун ханымға кетер алдында қалдырған алтын пышақты сыйлады. Муронг Де анасы мен ағасын қатты жоқтады, бірақ Муронг Чаоны Бейхай ханзадасы етіп тағайындады – дәл сол атақ Муронг Нада болған. Муронг Де тірі қалған ұлдары болмағандықтан, Муронг Чаоны өзінің мұрагері деп санады және оның көмекшілері болу үшін талантты адамдарды таңдады. Муронг Чао осы кезде ағайындыларына мұқият қызмет етіп, барлық сыртқы әрекеттерінде лайықты болды, сондықтан билік иелері мен халықтың бәрі онымен қуанышты болды. 405 жылдың күзінде Муронг Де ауырып, Муронг Чаоны мұрагерлік ханзада етіп тағайындауды ойлады. Талқылау кезінде жер сілкінісі болды, және жер сілкінісін жаман белгі деп санаған Муронг Де талқылауды уақытша тоқтатты, бірақ оның ауруы түнде нашарлап, ол енді сөйлей алмады. Оның әйелі, императрица Дуан Цзифэй Муронг Чаоны шақырып, оны мұрагерлік ханзада етіп тағайындауға бола ма деп сұрады, ал Муронг Де бас иіп, Муронг Чаоны мұрагерлік ханзада етіп тағайындады. Сол түні Муронг Де қайтыс болды, ал келесі күні Муронг Чао император ретінде таққа отырды. Ол Дуан ханымды жесір императрица ретінде құрметтеді.
Murong Chao's father Murong Na (慕容納) was the Prince of Beihai during Former Yan, being a son of Murong Huang (Prince Wenming) and a younger brother of Murong Jun (Emperor Jingzhao). After Former Yan's destruction by Former Qin in 370, the Former Qin emperor Fu Jiān initially made Murong Na a commandery governor, but later Murong Na was relieved from that post and relocated, along with his mother Lady Gongsun and wife Lady Duan to be with his younger brother Murong De, who was the governor of Zhangye Commandery (張掖, roughly modern Zhangye, Gansu). (Murong Na and Murong De had the same mother.) Later, when Murong Na's brothers Murong De and Murong Chui rebelled against Former Qin in 384, with Murong Chui establishing Later Yan and becoming its emperor, Fu Chang (苻昌) the new governor of Zhangye arrested and executed Murong Na and all sons of Murong De and Murong Na. At that time, Lady Duan was not executed because she was pregnant, but she was imprisoned to await execution after she gave birth. However, the jailer Huyan Ping (呼延平) was a former subordinate of Murong De's, and he took Lady Gongsun and Lady Duan and escaped to the lands of the Qiang tribes, where Lady Duan gave birth to Murong Chao. After Lady Gongsun died in 394, Huyan Ping took Lady Duan and Murong Chao to Later Liang. Later, after Later Liang surrendered to Later Qin in 403, Huyan Ping, Lady Duan, and Murong Chao were among the populace of the Later Liang capital Guzang (姑臧, in modern Wuwei, Gansu) forcibly relocated to the Later Qin capital Chang'an. There, Huyan Ping died, and Lady Duan had Murong Chao take Huyan Ping's daughter as his wife. Murong Chao was apprehensive that his true identity would be known, and so he became a beggar and pretended to be insane. However, on one occasion, the brother of Later Qin's emperor Yao Xing, Yao Shao (姚紹) the Duke of Dongping, saw him, and thought that this was not truly an insane person—because he looked healthy and strong physically. He informed Yao Xing of this and suggested that Yao Xing give Murong Chao a minor official position to secure him. Yao Xing summoned Murong Chao to an audience with him, but Murong Chao continued the charade and intentionally gave wrong answers or no answers at all when Yao Xing asked him questions. Yao Xing was unconvinced that Yao Shao was correct, and so sent Murong Chao away. In 405, after Murong De, who had by then established Southern Yan and become its emperor, had become aware that Murong Chao was being detained in Chang'an, he sent secret messengers to encourage him to flee to Southern Yan. Murong Chao did not dare to tell even his mother and wife, and fled to Southern Yan. On the way, he passed through the territory of the general Murong Fa (慕容法), the governor of Yan Province (兗州, modern western Shandong), and Murong Fa, believing that he was not truly of imperial descent, disrespected him, leading him to bear grudges against Murong Fa in the future. Murong De was greatly pleased when Murong Chao arrived at the capital Guanggu (廣固, in modern Qingzhou, Shandong), and Murong Chao presented him the golden knife that Murong De left Lady Gongsun before leaving. Murong De mourned his mother and brother greatly, but created Murong Chao to be the Prince of Beihai—the same title that Murong Na had. As Murong De had no surviving sons, he considered Murong Chao his probable heir, and he selected talented men to be Murong Chao's assistants. Murong Chao, at this time, was described to be a careful server to his uncle and appropriate in all his outward actions, leading the officials and the populace all to be happy with him. In fall 405, Murong De fell ill, and considered creating Murong Chao crown prince. During the discussion, an earthquake happened, and taking the earthquake as a bad omen, Murong De temporarily terminated the discussion, but his illness grew worse during the night, and he could no longer speak. His wife Empress Duan Jifei asked him whether Murong Chao should be summoned and created crown prince, and Murong De nodded, and so Murong Chao was created crown prince. Murong De died that night, and the next day, Murong Chao took the throne as the emperor. He honored Empress Duan as empress dowager.
Билік
Муронг Чао болса, бірден қалаусыз екенін және сынға құлақ аспайтынын көрсетті. Ол бірден өзінің серіктестерінің бірі Гонгсун Вулуды (公孫五樓) генерал-майор етіп тағайындады, Гонгсунның біліктілігі жетіспесе де, ал өзін Бейдидің ханзадасы Муронг Чжуннан (慕容鍾) мен Дуан Хонгтаннан (段宏) алшақтады, оларға Муронг Дэ үлкен жауапкершіліктер сеніп тапсырған еді. Ол мақтаушылармен қоршалған, аң аулау мен саяхаттарға уақытын жұмсады, барлық қарсы кеңестерді қабылдамады. Бетке татуировка салу, мұрын кесу, аяқ кесу және қамау сияқты жазаларды қайта енгізуді қалады, бірақ халықтың қарсылығынан кейін бұл әрекеттерге бармады. Сондай-ақ, ол халыққа ауыр салықтар мен еңбек міндеттерін жүктеді. 406 жылы Гонгсун билікті одан да нығайту үшін Муронг Чжонды сатқындықпен айыптады. Сондықтан Муронг Чжон, Муронг Фа және Дуан Хонг Фэн Сонг (封嵩) мен Императрица-Жетім Дуан қатысқан қастандыққа кірісті, бірақ Императрица-Жетім Дуан қорқып, ақырында Муронг Чаоға жоспарды ашты. Фэн өлімге кесілді, ал Муронг Чао генералдар Муронг Чжэньді (慕容鎮), Гуйлин ханзадасы мен Хан Фанды (韓範) Муронг Чжонға, Муронг Фаға және Дуан Хонға шабуыл жасауға жіберді. Дуан Хонг Солтүстік Вэйге қашып кетті, ал Муронг Чжун мен Муронг Фа Кейінгі Циньге қашып кетті. 407 жылы Муронг Чао өзінің ресми өкілі Фэн Кайды (封愷) Кейінгі Циньге, Яо Сингтің анасы мен әйелін өзіне беру үшін келіссөздер жүргізуге жіберді. Яо Синг одан вассал ретінде мойынсұнуын және содан кейін Кейінгі Циньге бұрынғы Циньнің сарай музыканттарын (көп саяхаттан кейін осы уақытта Оңтүстік Янға қоныстанған) немесе Циньнен 1000 тұтқынды беруді талап етті. Муронг Чао вассал болуға дайындықпен келісті, бірақ екі талапқа да күмәнмен қарады. Ақырында, Джиннің жазалауынан қорқып, 120 музыкантты ұстап берді. Содан кейін Яо Синг анасы Дуан ханым мен әйелі Хуян ханымды оған тапсырды. 408 жылы ол Дуань ханымды жесір император ретінде құрметтеді және Хуань ханымды император етіп тағайындады. 409 жылы Муронг Чао дәстүрлі императорлық жиналысты өткізді, императорлық музыканттардың жетіспеушілігін айтып, Хан Чжуоның (Хан Фанның ағасы, аты Юникодта жоқ) қарсылығына қарамастан, музыканттар ретінде оқытылатын адамдарды ұстап алу үшін Цзиньге шабуыл жасауды ұсынды. Бір айдан кейін Муронг Чао генералдар Муронг Синцзонгты (慕容興宗), Хугу Тиді (斛穀提) және Гонгсун Гуиді (公孫歸, Гонгсун Вулудың ағасы) Цзиньге шабуыл жасауға жіберіп, Суюді (宿豫, қазіргі Суцзянь, Цзянсу) және 2500 еркек пен әйелді тұтқындады. Осы табыстан жігер алған Муронг Чао Цзиньге қарсы тағы да шабуылдар жасады. Бір айдан кейін Цзинь үкіметінің басшысы генерал Лю Ю Юньньянға қарсы үлкен шабуыл жасауды ұсынды. Гонсун Вулу мен Муронг Чжэнь Оңтүстік Ян әскерлерінің Даксиан тауынан (大峴山, қазіргі Вейфан, Шандонг) қорғалуын және Цзинь әскерлерінің өтуіне жол бермеуді ұсынды. Муронг Чао, тым сенімді болғандықтан, Цзинь күштерін Даксианнан өткізіп, содан кейін оларды Даксианның солтүстік жағындағы жазықтарда қарсы алуға шешім қабылдады. Ол сондай-ақ, Цзинь күштері оларды азық-түлік ретінде пайдалануына жол бермеу үшін егінді өртеп жіберу ұсыныстарын қабылдамады. Мұронг Чжэнь Хан Чжуоға бұл империяның құлауына әкелетінін айтқанда, Муронг Чао Муронг Чжэнді түрмеге қамап тастады. Лю Ю Муронг Чао Даксианды қорғамағанына қатты қуанды. Цзинь мен Оңтүстік Ян күштері Линькуде (臨朐, сонымен қатар Вейфанда) шайқасты, ал Муронг Чао өзі Линьку қаласында күтті. Цзинь генералы Ху Фан (胡藩) Линькуге күтпеген шабуыл жасап, оны басып алды және Муронг Чаоны қашып кетуге мәжбүр етті. Муронг Чао қашып кеткеннен кейін Лю Ю негізгі Оңтүстік Ян күштерімен күресіп, оларды жеңді, ал Муронг Чао Гуангуға қашып кетті. Лю Ю қала сыртын тез басып алып, ішкі қаланы қоршауға алды. Муронг Чао Муронг Чжэнді босатып, қаланы қорғауда көмек сұрады, бірақ Муронг Чжэн Гуангуды қорғауға емес, бір соңғы шайқасқа баруды ұсынғанда, ол қарсылық білдірді және оның орнына Хан Фанды Кейінгі Циньге жедел көмек сұрауға жіберді. Бастапқыда Яо Синг генерал Яо Цзянь (姚強) басшылық еткен әскермен көмек көрсетуге дайын болды, бірақ өзі көтерілісші генерал Лю Бободан (Шя императоры) жеңілгеннен кейін, Яо Цзянь әскерлерін кері қайтарып алды. Хан Фан Лю Юге берілді, ал Гуангу гарнизоны одан да қатты күйзелді. Бірқатар лауазымды адамдар Муронг Чаоға Цзиньге берілуді ұсынды, бірақ ол бас тартты және мұндай ұсынысты ұсынған кез келген адамды өлтірді. 410 жылы Гуангу түсті, және Муронг Чао тұтқынға алынды. Лю Ю оның берілмегеніне айыптады, бірақ ол Лю Юге жауап бермеді, тек анасын Цзинь генералы Лю Цзинсюаньға (劉敬宣) тапсырды, ол бұрынғыда оның ағасы Муронг Дэнің бағыныштысы болған еді. Муронг Чао Цзинь астанасы Цзяньканға жеткізіліп, өлімге кесілді, және шамамен 3000 Оңтүстік Ян шенеуніктері мен ақсүйектері де өлімге кесілді.
Murong Chao, however, immediately showed himself to be capricious and unwilling to listen to criticism. He immediately made one of his associates, Gongsun Wulou (公孫五樓), a major general, despite Gongsun's commonly perceived lack of qualifications, and he disassociated himself from the officials Murong Zhong (慕容鍾) the Prince of Beidi and Duan Hong (段宏), whom Murong De had entrusted with great responsibilities. He was further described as being surrounded by flatterers and engaging his time on hunting and tours, refusing all advice against doing so. He further wished to restore punishments that included facial tattooing, cutting off noses, cutting off feet, and castration, but with popular opposition, he did not carry out those actions. He was also described as imposing heavy tax and labor burdens on the people. In 406, Gongsun, in order to grab even more power, falsely accused Murong Zhong of treason. Murong Zhong, Murong Fa, and Duan Hong therefore entered into a conspiracy in which Feng Song (封嵩) and Empress Dowager Duan were also involved in, but Empress Dowager Duan, in fear, eventually revealed the plot to Murong Chao. Feng was executed, and Murong Chao sent generals Murong Zhen (慕容鎮) the Prince of Guilin and Han Fan (韓範) to attack Murong Zhong, Murong Fa, and Duan Hong. Duan Hong fled to Northern Wei, while Murong Zhong and Murong Fa fled to Later Qin. In 407, Murong Chao sent his official Feng Kai (封愷) to Later Qin to negotiate to have Yao Xing turn his mother and wife over to him. Yao Xing demanded that he submit as a vassal and further give Later Qin either the court musicians of Former Qin (who had, after much travels, settled down in Southern Yan by this point) or 1,000 captives from Jin. Murong Chao readily agreed to be a vassal, but hesitated at both alternative demands. Eventually, in fear of retaliation from Jin, he chose to turn over 120 musicians. Yao Xing then delivered his mother Lady Duan and wife Lady Huyan to him. In 408, he honored Lady Duan as empress dowager and created Lady Huyan empress. On lunar new year 409, Murong Chao held the traditional imperial gathering, and he lamented the lack of imperial musicians, and he proposed an attack on Jin to capture people to be trained as musicians, despite the opposition from Han Zhuo (Han Fan's brother, name not in Unicode). A month later, Murong Chao sent the generals Murong Xingzong (慕容興宗), Hugu Ti (斛穀提), and Gongsun Gui (公孫歸, Gongsun Wulou's brother) to attack Jin, capturing Suyu (宿豫, in modern Suqian, Jiangsu) and 2,500 men and women, who were given to the music director to be taught music. Encouraged by the success, Murong Chao carried more raids against Jin. A month later, the Jin general Liu Yu, then the leader of the Jin government, proposed that a major attack be launched against Southern Yan, and even though he faced opposition, he started the campaign regardless. Gongsun Wulou and Murong Zhen proposed that Southern Yan armies defend Daxian Mountain (大峴山, in modern Weifang, Shandong) and not allow Jin forces to pass. Murong Chao, overly confident, instead decided to let Jin forces pass Daxian, and then engage them in the plains north of Daxian. He further rejected suggestions that the crops be burned to prevent them from being used as food supply by Jin forces. When Murong Zhen commented to Han Zhuo that this would lead to the empire's destruction, Murong Chao threw Murong Zhen into prison. Liu Yu was very pleased that Murong Chao did not defend Daxian, as he feared. The Jin and Southern Yan forces engaged near Linqu (臨朐, also in Weifang), while Murong Chao himself waited in the city of Linqu. Jin general Hu Fan (胡藩) made a surprise attack on Linqu, capturing it and forcing Murong Chao to flee. With Murong Chao having fled, Liu Yu engaged the main Southern Yan forces and defeated them, and Murong Chao fled back to Guanggu. Liu Yu followed and quickly captured the outer part of the city, putting the inner city under siege. Murong Chao released Murong Zhen and requested his assistance in defending the city, but when Murong Zhen suggested that he pitch one final battle rather than just defending Guanggu, he balked, and he instead sent Han Fan to Later Qin to request emergency assistance. Initially, Yao Xing was willing to provide assistance with an army commanded by the general Yao Qiang (姚強), but after he himself suffered a defeat at the hand of the rebel general Liu Bobo (the emperor of Xia), he withdrew Yao Qiang's troops. Han Fan surrendered to Liu Yu, and the Guanggu garrison became even more desperate. A number of officials suggested to Murong Chao that he surrender to Jin, but he refused and executed anyone who would suggest the such. In spring 410, Guanggu fell, and Murong Chao was captured. Liu Yu rebuked him for refusing to surrender, but he did not answer Liu Yu at all but only entrusted his mother to the Jin general Liu Jingxuan (劉敬宣), who had previously been a subject of his uncle Murong De. Murong Chao was delivered to the Jin capital Jiankang and executed, and some 3,000 Southern Yan officials and nobles were executed as well.