Кіріспе

Балық түрлері

Слоанның жылан балығы, Chauliodus sloani, – бүкіл әлемдік суларда кездесетін жыртқыш мезопелагикалық айдаһар балығы. Бұл түрді алғаш рет неміс ғалымдары Маркус Элизер Блох және Иоганн Готтлоб Шнайдер 1801 жылы жарық көрген "Systema ichthyologiae: iconibus CX illustratum" кітабының 1-ші томында сипаттаған. C. sloani аналықтары 133-тен 191 мм-ге дейін жетіледі, ал еркектердің денесі аздап кішкентайрақ болғанда жетілуі мүмкін. Оның құрсақ жағында екі қатар фотофорлар орналасқан. C. sloani төменнен көлеңкесін көретін хищниктерден жасыру үшін құрсақ фотофорларының биолюминесценциясының қарқындылығын реттей алады деп саналады.

Таксономия

C. sloani барлық зұлқарлы балықтарды қамтитын Chauliodus туысына жатады. Зұлқарлы балықтар – фотофорлары (жарық шығаратын органдары), ұзын тістері және иілгіш жақтары бар терең теңіз балықтары. C. sloani басқа Chauliodus түрлерінен бүкіл әлемді қамтитын кең таралған аймағымен ерекшеленеді.

Тарату

C. sloani тропикалық және қоңыржай суларда кездеседі. Ол Атлант мұхитында, Жерорта теңізінің батысында, сондай-ақ Үнді және Тынық мұхиттарында кеңінен таралған. Атлант мұхитында оның ендік диапазоны 35°N мен 55°N аралығында, ал ең көп саны 45°N шамасында байқалады. Бірнеше киттердің асқазан ішіндегі мазмұнын талдау нәтижесінде C. sloani қалдықтары табылды, оның ішінде кіші тұмсықты кит және Гервестің тұмсықты киті болды. Екеуі де Канар аралдарының жағасында жатыр екені анықталды.

Жақсылық анатомиясы

C. sloani-нің ең маңызды ерекшелігі – оның үлкен тістері. Жақ жабылғанда тістер бірігіп, олжаны ұстап алуға мүмкіндік беретін қоршау құрайды. Оның жағы 90 градусқа дейін ашылып, өзінің салмағының 63%-на дейінгі олжаны жеуге мүмкіндік береді. Бір туыстың екі түріндегі дентин түтікшелерінің болу айырмашылығының себебі әлі зерттелмеген. C. sloani-нің жақ бұлшықтарында бас сүйегінің астыңғы жағында үшінші adductor facialis бұлшығы бар. Жақындағы зерттеулер оның жүйенің механикалық тиімділігін арттыратынын, жақ қысқанда сегменттер аралық апоневрозды алға жылдырып, тістеу күшін және бұрыштық жылдамдықты жоғарылататынын көрсетеді.

Жалпы анатомия

C. sloani-нің екіге бөлінген құйрық жүзбегі, майлы жүзбегі және басының тікелей артында орналасқан арқа жүзбегі бар. Оның жүзбектерінің көбісі жұмсақ сәулелерден тұрады. C. sloani-дің майлылығы төмен (~2,4%). Денесі қалың, мөлдір, желатин тәрізді қабықпен оралған. Көптеген стомиформдар сияқты, оның қабыршақтары мен құйрық сүйегі нашар сүйектелген және газбен толтырылған жүзу қабысы жоқ.

Диета

C. sloani миктофидтерді (лантер балықтарды), басқа сүйекті балықтарды және қабықшалыларды көп жейді. C. sloani-дің бір жеке данасы он екі күнде кем дегенде бір лантер балығын жейді деп есептеледі. Сондықтан, кішірек жеке даналардың асқазанындағы олжа, ірі жеке даналардың асқазанындағыдан пропорционалды түрде ірірек болып табылады. Дегенмен, олар тамақтануда талғампаз емес – олар басқа балықтарды, жұмыртқаларды және балдырларды да жейді. C. sloani көбінесе ірі олжамен қоректенеді, және кейбір жағдайларда өз салмағының 50%-ға дейін жем жегені анықталды. Олжаның мөлшері оларға энергия тиімділігін арттыра отырып, сирек және мүмкіндік туғанда ғана қоректенуге мүмкіндік береді. Маусымдық өзгерістердің қоректену мінез-құлқына әсерін анықтау мақсатындағы зерттеуде, C. sloani үшін ешқандай маңызды айырмашылық анықталған жоқ, және барлық байқалған олжалар балықтар болды. Зерттеу сондай-ақ, шараның құйрығын қысқанда, шара 5-10 секундқа дейін жарық шығаратынын көрсетті.