Кіріспе

Феликс Конарски (псевдоним: Реф Рен) (9 қаңтар 1907 – 12 қыркүйек 1991) – поляк ақыны, ән жазушы және кабаре артисі.

Ерте өмір

Конарски Киевте дүниеге келді және ондағы поляк мектебіне қатысты. 1921 жылы ол Польшаға жаяу жетті. Варшавада матураны (бітіру емтихандарын) тапсырды. Варшава университетінде поляк тілін оқыды, бірақ өзінің шақыруын сахнада тапты. Шешуші сәт – Конрад Томмен танысуы болды, ол Конарскиге өлеңдер мен әндер жазуға көмектесті, сондай-ақ "Риф Рен" сахналық псевдонимін ұсынды. Әндермен қатар Конарски театр ұжымдары үшін сатирикалық пьесалар да жазды. 1931 жылы актриса Нина Оленскаяға үйленді. 1934 жылы Конарски Львовқа (сол кезде Екінші Польша Республикасының құрамында, қазір Украинадағы Львов) көшіп, театр ұжымын құрды. Ол көптеген өлеңдерді, сондай-ақ көптеген танымал әндердің сөздерін жазды. Львовты Қызыл Армия басып алғаннан кейін Конарски Совет Одағының көптеген қалаларында көшпелі оркестр құрамында өнер көрсетті. Нацистік Германия шабуыл жасағанда ол Мәскеуде болды. 1941 жылы ол Шығыс Польша Қарулы Күштеріне қатарына қосылды.

Жер аудару

Ол Иранға эвакуацияланып, онда поляк әскерінің театрын басқарды. Ол Польшаның екінші корпусымен Британияға тасымалданғанға дейін және демобилизацияланғанға дейін бірге болды. 1946 жылдың күзінде ол Лондонға барды, онда Ref Ren театрын ұйымдастырып, басқарды. Әйелі және басқа жер аударылған поляк актерлерімен бірге театр әлемді аралап, соғыс кезінде шашырап кеткен поляктарға көңіл көтеріп, сезімтал әндер сыйлады. 1950 және 1960 жылдары ол «Еркін Еуропа» радиосының, Париж радиосының поляк бөлімі мен Лондондағы BBC поляк бөлімінің үшін ондаған хабарламаларын жазды. 1965 жылы Конарски Чикагоға тұрақты қоныстанды. Ол поляк мәдени шараларын ұйымдастырды және Нью-Йоркте де таратылған «Қызыл мак» (Czerwone maki) атты радиошоуды жиырма жылдан астам уақыт бойы жүргізді. Ол Англия, Франция және АҚШ-тың көптеген сахналарында ән айтуды және өнер көрсетуді жалғастырды.

Конарски «Монте-Кассинодағы қызыл мак» әнін жазғанымен танымал болғанымен, ол жүздеген өлеңдердің, әндердің, монологтардың, этюдтердің, музыкалық комедиялардың (1981 жылғы «Желтоқсанды» қоса алғанда) авторы және композиторы болды, сондай-ақ поляк ветерандарын және ұлттық мерекелерді еске алуға арналған арнайы бағдарламалар жазды. 1960 жылдары әйелімен Чикагоға көшіп келген ол АҚШ-тың көптеген қалаларына саяхаттап, поляк эмигранттарын сахналық қойылымдарымен қуантты. Оның әртістері Монте-Кассино шайқасында соғысқан поляк екінші корпусының әскерилерімен кездесіп, оларды ойын-сауықпен қамтыды. 1960 жылдары ол әйелімен бірге Пенсильваниядағы Альянс колледжінде поляк тілі, ән және поэзия курстарын өткізді, бұл бірінші және екінші буын поляк жасөспірімдеріне үлкен әсер етті. 1969 жылы, шайқасқа 25 жыл толуына орай, ол «Czerwone maki na Monte Cassino» әніне төртінші шумақ қосты. Бұл нұсқа түпнұсқасына қарағанда кем танымал. Оның арманы – тәуелсіз Польшаны көру еді. Конарски Польшаның саяси және құрылымдық реформалардан кейін еркін мемлекетке айналғанын көрді. Ол туған жеріне баруға ниеттенген, бірақ Польшаға келер алдында Чикагода қайтыс болды. Конарски – әрқашан поляк және патриот, Польшаның еркіндікке және өзін-өзі анықтау құқығын уағыздаған адам. Ұлттың тәуелсіздігіне жасаған үлесі мен эмиграцияда поляк мәдениетін дамытқаны үшін ол екі рет «Polonia Restituta» орденімен марапатталды (ІІ дәрежелі және І дәрежелі крест), алғашқысы Польшаның эмиграциядағы президенті, ал екіншісі – өлімнен кейін берілді.