Голланд әскери тарихына шолу

Нидерланд әскери тарихы: 1568-ден бергі Голланд империясы, герман тайпаларының римдіктермен және кельттермен соғыстары, тарихи мәліметтердегі олқылықтар.

50 мин оқу

100%

Дереккөз: Military history of the Netherlands — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Нидерландтың әскери тарихы Нидерландтың ұлттық мемлекет ретінде 1568 жылы Нидерланд көтерілісі Нидерланд империясын құрған кезден басталады. Алдыңғы герман тайпаларының ежелгі және ерте ортағасырлық дәуірлерде жазба тілі болмағандықтан, олардың ертедегі әскери тарихы туралы білетініміз латын тілінде жазылған мәліметтер мен археологиялық зерттеулерге негізделген. Бұл тарихи хронологияда маңызды үзілістерге алып келеді. Герман тайпаларының римдіктерге қарсы соғыстары римдіктердің көзқарасынан жақсы жазылған, бірақ ерте кельттерге қарсы герман соғыстары екі тараптың да жазбалары болмағандықтан, құпия болып қала береді. Солтүстік Бельгиядағы және қазіргі Нидерландтағы герман тайпалары мен олардың жерлерімен шектесетін түрлі кельт тайпалары арасындағы соғыстар, олардың географиялық жақындығына байланысты болуы мүмкін. Голландия тілінде сөйлейтін көпшілігі бар Бельгия 1830 жылы Нидерландтан бөлініп, тәуелсіз мемлекетке айналды. Қазіргі саяси шекараларға қарамастан, олардың әскери тарихының көп бөлігі ортақ.

Ежелгі заман

Герман тайпаларының солтүстік Германия мен оңтүстік Скандинавияда скандинавиялық қола дәуірінде пайда болғаны есептеледі. Бұл тайпалар сол аймақтың климатының нашарлауына байланысты оңтүстікке қарай тарады. Олар Эльба өзенінен өтіп, бұрын кельт халқы қоныстанған аумақтарды жаулап алды. Шығыста готтар, ругиандар және вандалдар сияқты басқа тайпалар Балтық теңізінің жағалауында қоныстанды, оңтүстікке жылжып, ақырында Украинаға дейін жетті. Англдар мен саксондар Англияға көшіп келді. Германдық халықтардың көршілерімен және бір-бірімен қарым-қатынастары көбінесе тұрақсыз болды, нәтижесінде әртүрлі аумақтық, діни, идеологиялық және экономикалық мәселелерге байланысты екі мың жылдан астам әскери қақтығыстарға әкелді. Герман тайпалары Рим империясына қарсы да, оның жағында да соғысқан. 406 жылы Рождество күні Рейн өзенінің қатуымен франктар, алеманндер, бургундтар, швебтер және вандалдар Рейнді қазіргі Германиядан Галлияға кесіп өтті. Кейін франктар готтарды Аквитаниядан қуды да, бургундтарды өздеріне қосты. Олар кейіннен қазіргі Францияға өздерінің атын берді. 455 жылы олардың патшасы Гейзерих басшылығымен вандалдар Римді басып алып, оны 15 күн бойы тонады (содан бері олардың аты салған-құйған қиратумен байланысты). 772 жылдан 814 жылға дейін франк патшасы Карл Ұлы Каролинг империясын басқарды, бұл империя қазіргі заманғы келесі елдерді қамтыды: Нидерланды, Бельгия, Люксембург, Франция (Бриттанияны қоспағанда), Германия, Австрия, Швейцария, Италия (Римнен солтүстікке қарай), Словения, Лихтенштейн, Андорра, Монако және Испанияның бір бөлігі (солтүстік-шығыс), Чехия (батыс), Венгрия (батыс) және Хорватия (солтүстік-батыс).

Батавилер

Батавтар (батавиялықтар) – герман тайпасы, бастапқыда шаттардың бір бөлігі. Тацит олардың қазіргі Нидерланды аймағында, Рейн дельтасы маңында мекен еткенін айтады: “Галлия жағалауының шеткі, беймәлім ауданы, сондай-ақ көрші арал, алдынан мұхит, артынан және екі жағынан Рейн өзенімен қоршалған” (Тацит, Тарихтар IV). Осыдан аймақ латын тілінде Батавия деп атала бастады. Сол атау Батавтардың қатарынан құрылған бірнеше әскери бөлімдерге де берілді. Юлий Цезарь өзінің «Галл соғыстары» еңбегінде олардың Мез өзені Ваал өзенімен қосылғаннан кейін пайда болған аралда, өзен сағасынан 80 римдік миль қашықтықта өмір сүргенін жазды. Ол Рейннің салаларынан құралған көптеген аралдарда “жабайы, варвар халық” мекендегенін айтты, олардың кейбіреулері балық және теңіз құстарының жұмыртқаларымен күштенген. Тацит Матиактарды Рейннің арғы жағындағы, Батавтарға қарасты тәуелді тайпа ретінде атады. Батавтар қоныстанған аймақтар римдіктер тарапынан басып алынған емес, себебі Батавтар олардың одақтастары болған. Батавтар бұрыс түсініктің салдарынан голланд халқының жалғыз және есімдік ата-бабалары саналды. Нидерланды бір кезде Батавия Республикасы деп аталды. Сонымен қатар, Индонезия Голландияның колониясы болған кезде (Голландтік Шығыс Индиясы), астанасы (қазіргі Джакарта) Батавия деп аталды. Егер голландтардың көптеген түп ата-бабалары герман тайпаларынан шыққан болса, олардың көпшілігі франктар, фриздер және сакстар болар еді. Голланд тілі шындығында Төменгі Франк тілі болып табылады және ол Франктердің тілі – Ескі Франк тілінің тікелей мұрагері болып табылатын жалғыз тіл (Африкаанспен бірге, ол голланд тілінен тараған).

Батавидің әскери бөлімдері

Кейіннен Тацит батавиялықтарды сол аймақтағы тайпалардың ең батылдары деп сипаттады, олар герман шекаралық соғыстарында шыныққан, өздерінің асыл қолбасшыларының басшылығымен Британияға жіберілді. Ол, олардың римдіктермен ежелгі байланыстың құрметін сақтағанын, салық төлеуден босатылғанын және римдіктер оларды тек соғыс үшін пайдаланғанын айтты: "Олар империяға адамдар мен қарудан басқа ештеңе бермеді", - деп көрсетті Тацит. Тацит жазғандай, олардың атқа міну және жүзу шеберліктері жоғары бағаланған, өйткені олардың әскері мен аттары Рейн өзенін қатар тұрып кешіп өте алатын. Дио Кассиус, Аулус Плаутиустың 43 жылғы Медуэй өзеніндегі шайқаста "варварларға" – британ келттеріне – қарсы қолданған күтпеген тактикасын сипаттайды:

Варварлар римдіктердің көпірсіз өзенді кесіп өте алмайды деп ойлап, қарсы жағалауда салғыштай орналасты; бірақ ол толық қару-жарақпен ең қиын ағыстарда жүзуге үйренген батавиялықтар жасағын жіберді. [ ] Содан кейін британдықтар Темза өзенінің мұхитқа құятын жеріне, тасқын кезінде көлге айналатын жерге шегінді. Олар осы аймақтағы қатаң жер мен оңай өту жолдарының қайда екенін білгендіктен, оны оңай кесіп өтті; бірақ римдіктер олардың ізінен келе алмады. Алайда батавиялықтар қайтадан жүзіп өтіп, басқалары өзен бойындағы көпір арқылы өтті, содан кейін олар варварларға бірнеше бағыттан шабуыл жасап, көптерін қырды. (Дио Кассиус, Рим тарихы, 60 кітап, 20 тарау)

Батавиялықтар императордың жеке күзетіндегі атты әскер жасағына да контингент берді.

Батавия мұрасы

Батавилердің 2- және 3-ғасырларға жататын көптеген құрбандық орындары мен қабір тастары Адриан қабырғасының бойында (әсіресе Кастелкари және Карроубургте) сондай-ақ Германияда, Югославияда, Венгрияда, Румынияда және Австрияда табылды. Бірақ, 3-ғасырдан кейін батавиандықтар туралы ешқандай мәлімет жоқ, және олар көршілес фриздер мен франктерге сіңіп кеткен деп есептеледі.

Римдіктер

Франктар жеңіліп, кері шегінгенге дейін римдіктер қазіргі Бельгия және Нидерландтың бір бөлігінде екі провинция құрды. Екеуі де, әсіресе Муа өзенінің үстіндегі аймақта, империяның шекарасын қорғауға жіберілген бірнеше рим легиондарынан басқа, римдіктердің ықпалы шектеулі болды. Провинциялар Бельгия тайпаларының атымен аталды – римдіктер басып алған келттік тайпалар, сондай-ақ Германия Инфериоры (латын тілінде "инфериор" – "төменгі" мағынасын білдіреді, ал "Германия" – германдық тайпалар қоныстанған аймақ). 69 және 70 жылдары Рим провинциясы Германия Инфериорында болған Батав көтерілісі кезінде Цивилис басқарған көтерілісшілер төрт легионды талқандап, рим армиясына жеңіліс сыйлады. Алғашқы табыстарынан кейін, Квинт Петилий Цериалис басқарған зор рим армиясы оларды жеңді. Бейбіт келісімдерден соң жағдай қалыпқа келді, бірақ Батавия намысты жағдайларға және өз жерінде тұрақты орналасқан легионға мойынсұнуға мәжбүр болды.

Франк империясы (481843)

Франк империясы – 5-10 ғасырларда франктардың жері, 481 жылдан бастап франктардың алғашқы патшасы Клодвиг I Мервингтер әулетінен биледі. 751 жылдан бастап Каролингтер әулеті тұсында Каролингтер империясы деп аталды. 843 жылғы Верден шартынан кейін ол Шығыс, Батыс және Орта Франкияға бөлінді. Шығыс Франкия 962 жылы Ұлы Оттон I тұсында Киелі Рим империясының құрылуына әкеп соқты. "Империя" термині 800 жылы Шарль Ұлының тағына отыруынан кейін пайда болғандықтан және біртұтас патшалық бірнеше рет бөлініп, қайта біріккендіктен, көптеген тарихшылар 5-9 ғасырлардағы франктердің билігінің барлық кезеңін атау үшін "Франк патшалықтары" немесе "Франк мемлекеті" терминдерін қолдануды ұсынады.

Киелі Рим империясы (8431648)

Франк мемлекеті көптеген бөліністер мен қайта бөліністерге ұшырады, себебі франктар өз мүліктерін тірі қалған ұлдары арасында бөлісті, ал мемлекеттік билік туралы кең түсінік болмағандықтан, олар мемлекетті жеке мүліктің үлкен бөлігі ретінде қарастырды. Осы практика франк мемлекеттерінің нақты мерзімдерін және физикалық шекараларын, сондай-ақ түрлі аймақтарды кім басқарғанын анықтау қиындығын түсіндіреді. Франктар билік еткен кезде сауаттылықтың төмендеуі бұл қиындықты одан әрі күшейтеді: олар аз жазба қалдырды. Дегенмен, екі әулет бір-бірінен кейін билік құрды: бірінші Меровингтер, содан кейін Каролингтер. Киелі Рим империясы – Орта ғасырлар мен Жаңа замандағы Орталық және Батыс Еуропа жерлерінің саяси біріккен құрамы. Верден шартында (843) бөлінгеннен кейін Франк империясының шығыс бөлігінен пайда болған ол 1806 жылы тарағанға дейін шамамен мың жылға созылды. 18-шы ғасырға қарай ол қазіргі Германияның, Богемияның (қазіргі Чехия), Австрияның, Лихтенштейннің, Словенияның, Бельгияның және Люксембургтің көп бөлігін, сондай-ақ қазіргі Польшаның үлкен бөлігін, Нидерланды мен Хорватияның шағын бөліктерін қамтыды. Бұрын оған Нидерланды мен Швейцария, сондай-ақ қазіргі Франция мен Италияның аймақтары да кірген. 18-шы ғасырдың ортасына қарай империяның күші едәуір азайды.

Сегіз жылдық соғыс (1568-1648)

Сегіз жылдық соғыс немесе Голландия көтерілісі – 1568 жылдан 1648 жылға дейін Нидерланды мен Испания королі арасындағы тәуелсіздік үшін күрес болды. Соғыс нәтижесінде Жеті Біріккен Провинция тәуелсіз мемлекет ретінде мойындалды. Қазіргі Бельгия және Люксембург аймақтары Оңтүстік Нидерланды ретінде қалыптасты, ол Габсбургтердің билігінде қалған Он жеті Провинцияның бір бөлігі болды. Нидерланд провинциялары, немесе Нидерланд Республикасы, сауда флоты және зор теңіз күші арқылы әлемдік державаға айналып, экономикалық, ғылыми және мәдени өркендеуді бастан өткерді. 16 ғасырдың соңында Морис Оранский жүргізген әскери реформалар жаңа заманғы шайқас тактикасының негізін қалады. 1600 жылдан 1648 жылға дейінгі Нидерланд мемлекеттерінің армиясы испан, ағылшын және француз армияларымен бірге Еуропадағы ең күшті армиялардың біріне жатты.

Шығыс Үндістандағы голландтар

Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы (голландия тілінде: Verenigde Oostindische Compagnie немесе VOC), 1602 жылы жарғыланған, голландиялық сауда күш-жігерін бірыңғай саясатпен басқарылған бір дирекцияға шоғырландырды. 1605 жылы қарулы голландтық сауда кемелері Молукка аралдарындағы Амбойнадағы португалдық бекінісін басып алды, ол VOC-тің алғашқы сенімді базасына айналды. 1609 жылы Антверпенде қол қойылған Он екі жылдық бітім Испания (сол кезде Португалия мен оның территорияларын басқарған) мен Біріккен провинциялар арасындағы ресми жауыздықтарды тоқтатты. Үндістанда Батавияның негізі қаланғаннан бастап, голландиялық кәсіпорындар, отарлаудан гөрі саудаға бағытталған, үйлестірілетін тұрақты орталық пайда болды. Осыдан бастап «голландиялықтар сауда-саттық пен алмасудың үлкен желісін тоқыды, ол ақырында олардың империясын құрады – нәзік және икемді империя, португал империясы сияқты, «финикиялық үлгіде» салынған» (Браудель, 1984, 215-бет).

Келесі он жылдықтарда голландиялықтар Шығыс Үндістанның маңызды сауда порттарын басып алды: 1641 жылы Малакка; 1667 жылы Суматра аралындағы Ачем (Ачех) патшалығы; 1669 жылы Макассар; және 1682 жылы Бантам. Сонымен қатар, Үндістан порттарындағы байланыстар голландиялықтардың бұрышқа айырбастаған мақтасын қамтамасыз етті, бұрыш – дәмдеуіш саудасының негізгі тауары. Фернан Браудель атап өткендей, Шығыс Үндістандағы байлықтың ең үлкен көзі – архипелаг ішіндегі сауда, голландиялықтар «ішкі сауда» деп атаған, онда бір тауар екіншісімен айырбасталды, әр мәміледе пайда табылды, себебі Америкадан келген күміс Еуропаға қарағанда Шығыста құндырақ болды. Дәмдеуіштерде монополияға назар аудару арқылы голландиялық саясат монокультураны ынталандырды: Амбойна – гвоздика, Тимор – сандал ағашы, Банда аралдары – мускат және макпал, Цейлон – корица. Монокультура арал экономикасын коммерциялық жүйемен байланыстырып, өмірлік қажеттіліктерді қамтамасыз етуге көмектесті.

Қытай-Голландия қақтығыстары

Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы 1622-1624 жылдар аралығында Пэнху (Пескадорес) үшін болған соғыс кезінде Қытай-голландия қақтығыстарында Мин әулеті Қытайынан жеңілді. Голландиялықтар 1633 жылы Ляолуо шығанағы шайқасында қайтадан қытайлықтардан жеңілді. 1662 жылы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының әскері Тайваньдағы Зеландия бекінісінің қоршауында Косинга басқарған Мин әулетінің қытай әскерінен жеңілді. Қытайлықтар қарсыластарды бағындыру үшін кемелер мен артиллериялық оқтарды қолданды. Голландиялықтардың Тайваньтен қуылғаны олардың Тайваньтағы отаршылдық үкімшілігіне нүкте қойды.

Камбоджа-Голландия соғысы

Камбоджалықтар 1643-1644 жылдары Меконг өзенінде Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясын жеңіске жеткізді.

Тринь Нгуен соғысы

Вьетнамдық Нгуен әулеті 1643 жылы Тринь-Нгуен соғысы барысында Голландтың Шығыс Үндістан компаниясын жеңіп, голланд кемесін жарылтып жіберді.

Нидерланд республикасының соғыстары

Жеті Біріккен Нидерланд Республикасы (Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden/Provinciën; сонымен қатар Голландия Республикасы немесе қысқаша Біріккен провинциялар) 1581 (бірақ 1648 жылы ресми түрде мойындалды) және 1795 жылдар аралығында Еуропа республикасы болды, қазір Нидерланды деп аталады. Экономикалық және әскери тұрғыдан алғанда, Біріккен провинциялар республикасы өте табысты болды. Бұл кезең Нидерландыда "Алтын ғасыр" деп белгілі. Сол кездегі еркін саудаға деген құштарлық Төмендік елдердегі заманауи қор биржасының дамуы арқылы күшті серпін алды. Алғашқыда голландтардың өте күшті әскері және көптеген бекінілген қалаларында үлкен гарнизондары болды. Бірақ 1648 жылдан бастап әскерге көңіл бөлді, тіпті бірнеше жыл бойы флот та назардан тыс қалды – Англиямен бәсекелестік теңіз күштерін кеңейтуге итермеледі. Англо-голландия соғыстары (Engelse Oorlogen) 17 және 18 ғасырларда Ұлыбритания мен Біріккен провинциялар арасында теңіздер мен сауда жолдарына бақылау үшін жүргізілді. Англияда олар Голландия соғыстары, ал Нидерландыда – ағылшын соғыстары деп аталады.

Сцилли "Соғыс" (1651-1986)

1651 жылы ағылшын роялистерінің (Англияның Карл II-нің Rump Парламенті жариялаған Англия одақтастығына қарсы партизандары) соңғы иеліктерінің бірі Корнуоллдан тыс орналасқан Сцилли аралдары болды. Осы аралдардан, сэр Джон Гренвилл басқарған, және басқа да достық порттардан, Чарльз жағына көшкен Корольдік теңіз флотының бір бөлігі Англия бұғазындағы кемелерге қаратылып, пираттық әрекеттер жасады. Голландиялықтар Сциллиге қарсы соғыс жариялады, бұл Роялистік флотқа қарсы жаулық шараларға құпия жамылқы болды. 1651 жылдың шілдесінде, соғыс жарияланғаннан кейін көп ұзамай, адмирал Роберт Блейк басқарған парламенттік күштер роялистер флотын жеңіліске ұшыратты. Нидерланд флоты қауіпсіздікке қол жеткізген соң, бір оқ атпай кетіп қалды. Бірақ, бір елдің екінші елдің шағын бөлігіне қарсы соғыс жариялауының түсініксіздігіне байланысты, голландиялықтар ресми түрде бейбітшілік жариялауды ұмытып кетті. 1985 жылы Сцилли аралдары кеңесінің төрағасы және тарихшы Рой Дункан Лондондағы Голландия елшілігіне хат жолдап, аралдардың әлі де соғыста екендігі туралы "мифті" жоюды сұрады. Бірақ елшілік қызметкерлері осы мифтің рас екенін анықтады және Дункан елші Джонкхер Рейн Хуйдекоперді аралдарға шақырып, бейбітшілік шартына қол қоюды ұсынды. 1986 жылдың 17 сәуірінде, соғыс басталғанына 335 жыл өткен соң, бейбітшілік жарияланды.

Бірінші ағылшын-голланд соғысы (16521654)

1648 жылы отыз жылдық соғыстың аяқталуымен испан империясының құлдырауы Португалия және Испания империяларының отарлық иеліктерінің иесіз қалғанын білдірді. Бұл, бұрынғы Отыз жылдық соғыста одақтас болған Англия Комонвелтi мен Нидерландты қақтығысқа түсірді. Нидерланд Еуропадағы ең ірі сауда флотына және еуропалық саудадағы үстемдікке ие болды. Олар Португалияның Шығыс Үндістандағы көп бөлігін жанектеді, бұл оларға өте табысты дәмдеуіштер саудасын бақылауға мүмкіндік берді. Англияның Солтүстік Америкадағы отарларымен теңіз саудасына да елеулі ықпал етіп, Англия азаматтық соғысының салдарынан туған жағдайдан пайдаланды. Алайда, Нидерланд флоты осы кезеңде назарсыз қалды, ал Кромвель күшті флот құрды. Солтүстік Америкадағы өз позициясын қорғау және нидерланд саудасына нұқсан келтіру үшін 1651 жылы Англия Комонвелтi Парламенті алғашқы Навигациялық актілерді қабылдады, ол өз американдық отарларынан шығарылатын барлық тауарлар ағылшын кемелерімен тасымалдануын міндеттеді. Меркантилизмнің өркендеген кезеңінде бұл бірінші ағылшын-нидерланд соғысының бастамасы болды, британдықтар соғысты бастау үшін сылтау іздеді, нәтижесінде әлемнің түкпір-түкпірінде теңіз шайқастары болды. Англия бастапқыда сәттілікке жетті, адмирал Роберт Блейк 1652 жылы Кентіш Нок шайқасында нидерланд адмиралы Витте де Витті жеңді. Соғыс аяқталды деп ойлаған англиялықтар күштерін бөліп жіберді және 1653 жылы Англия жолағындағы Дунгенесс шайқасында нидерланд адмиралы Мартен Тромптың флотынан жеңіліске ұшырады. Нидерланд Легхорн шайқасында да жеңіске жетіп, Жерорта теңізі мен Англия жолағын толық бақылауға алды. Блейк жарақаттан жазылғаннан кейін Джордж Монкпен бірге теңіз тактикасының барлық жүйесін қайта қарастырды және 1653 жылдың ортасында Портленд және Габбард шайқастарында нидерланд флотын өз портына кері шегіндіру үшін нидерландтық майдандық формациясын қолданды. 1653 жылдың 10 тамызындағы Шевенинген шайқасында Тромп қаза тапты, бұл нидерландтықтардың рухына соққы болды, бірақ британдықтар нидерланд жағалауын блокадалауды тоқтатуға мәжбүр болды. Екі ел де шаршағандықтан, бейбіт келіссөздер басталды. Соғыс 1654 жылдың 5 сәуірінде Вестминстер шартына қол қоюмен аяқталды, бірақ саудадағы бәсекелестік шешілмеді, британдықтар нидерландты әлемдегі үстем сауда ұлты ретінде ығыстыра алмады.

The collapse of Spanish power at the end of the Thirty Years' War in 1648 meant that the colonial possessions of the Portuguese and Spanish Empires were effectively up for grabs. This brought the Commonwealth of England and the United Provinces of the Netherlands, former allies in the Thirty Years' War, into conflict. The Dutch had the largest mercantile fleet of Europe, and a dominant position in European trade. They had annexed most of Portugal's territory in the East Indies giving them control over the enormously profitable trade in spices. They were even gaining significant influence over England's maritime trade with her North American colonies, profiting from the turmoil that resulted from the English Civil War. However, the Dutch navy had been neglected during this time period, while Cromwell had built a strong fleet. In order to protect its position in North America and damage Dutch trade, in 1651 the Parliament of the Commonwealth of England passed the first of the Navigation Acts, which mandated that all goods from her American colonies must be carried by English ships. In a period of growing mercantilism this was the spark that ignited the first Anglo Dutch war, the British seeking a pretext to start a war which led to sporadic naval engagements across the globe. The English were initially successful, Admiral Robert Blake defeating the Dutch Admiral Witte de With in the Battle of the Kentish Knock in 1652. Believing that the war was all but over, the English divided their forces and in 1653 were routed by the fleet of Dutch Admiral Maarten Tromp at the Battle of Dungeness in the English Channel. The Dutch were also victorious at the Battle of Leghorn and had effective control of both the Mediterranean and the English Channel. Blake, recovering from an injury, rethought, together with George Monck, the whole system of naval tactics, and in mid 1653 used the Dutch line of battle method to drive the Dutch navy back to its ports in the battles of Portland and the Gabbard. In the final Battle of Scheveningen on August 10, 1653, Tromp was killed, a blow to Dutch morale, but the British were forced to end their blockade of the Dutch coast. As both nations were by now exhausted, peace negotiations were started. The war ended on 1654 04 05 with the signing of the Treaty of Westminster, but the commercial rivalry was not resolved, the British having failed to replace the Dutch as the world's dominant trade nation.

Голландия-Швед соғысы (1657 1660)

Голландия-Швеция соғысы, 1657–1660 жылдар, Солтүстік соғыстарға голландиялықтардың араласуы болды. Швеция королі Карл X Польшаны басып алуды жалғастыра алмады, өйткені 1656 жылы голландтық флот қоршаудағы Данциг қаласын босатып алды. Содан ол Данияға көшті және қазіргі Германия аумағынан сол елге шабуыл жасады. Ол Данияның Фредерик III-імен жасалған жаңа келісімді бұзып, Копенгагенді қоршауға алды. Голландия үшін Балтық теңізі арқылы жүзеге асырылатын сауда өте маңызды болды, оның саны да, сапасы да маңызды еді. Голландиялықтар Данияны күшпен қорқытып, Эресунн бұғазы арқылы өту ақысын төмен деңгейде ұстауға көндірген болатын, бірақ күшті швед империясы оған бағынбайды деп қорқады. 1658 жылы олар 75 кемеден, 3000 зеңбірек пен 15000 әскерден тұратын экспедициялық флот жіберді; Эресунн шайқасында швед флотын жеңіп, Копенгагенді құтқарып алды. 1659 жылы голландтар қалған Дания аралдарын босатып, Балтық теңізінен астық, ағаш және темірдің маңызды жабдықталуын қайта қамтамасыз етті.

Екінші ағылшын-голланд соғысы (16651667)

Англияның қайта жаңғыруынан кейін Карл II өзінің немере інісі Оранж принці Вильгельм III-ті әскери қысым арқылы Республиканың штадтхолдері етіп тағайындауға тырысты. Бұл Англияда патриотизмнің күшеюіне алып келді, ел, Сэмюэл Пепис айтқандай, "соғысқа құмар". 1664 жылы ағылшындардың қасақана тудырған бұл соғыста бірнеше маңызды ағылшын жеңістері тіркелді (бірақ 1666 жылғы Төрт күндік шайқаста HMS Prince Royal-дің голландтар тарапынан басып алынуы сияқты голланд жеңістері де болды, бұл Виллем ван де Вельде салған танымал картинаның сюжеті болды). Дегенмен, Медуэйге жасалған шабуыл (1667 жылдың маусымында Чатхэмде тоқтаған ағылшын флотының бір бөлігін өртеу, адмирал де Руйтер басқарған кемелер флотилиясы Медуэйді қорғаған тізбекті бұзып, ағылшын кемелеріне зор зиян келтірді, сондай-ақ Корольдік теңіз күштерінің флагманы қолға түсті) соғыстың голландтардың жеңісімен аяқталуына себеп болды. Бірнеше жыл бойы кеңейтілген голланд теңіз күштері әлемдегі ең қуатты теңіз күштеріне айналды. Республика өзінің билігінің қақпа тасында тұрды.

Француз-голландия соғысы (16721678) және үшінші ағылшын-голландия соғысы (16721674)

Франко-голландиялық соғыс (1672–1678) – Франция мен Бранденбург, Киелі Рим империясы, Испания және Біріккен провинциялардан құралған төрттік одақ арасындағы соғыс. Соғыс Нимгеген шартымен (1678) аяқталды, осы арқылы Франш-Конте (Испаниядан) Францияның бақылауына өтті. Франция Мюнстер және Ұлыбританияны қамтитын коалицияны басқарды. Луи XIV Нидерландының Испаниялық Нидерландыны жою және бөлуде ынтымақтастық көрсетуден бас тартуына наразы болды. Голландия армиясы әлсірегендіктен, француздар Маастрихт бекінісін оңай басып өтіп, Республиканың ортасына қарай, Утрехт қаласына жетті. Ораньелік Вильгельм III голландиялық саясаткер Йохан де Виттің қызметтен алынып, өлтірілуіне ықпал еткен деп есептеледі және штадхолдер болып жарияланды. Француздар су тасқынымен, Голланд су желісімен тоқтатылды, себебі Людовик Республиканы толығымен басып алуға тым көп уақыт жұмсады. Ол Голландияның ірі қалаларын ағылшыздарға уәде етті және жеке бейбітшілік шарты жасау үшін голландтардан үлкен сома талап етуге тырысты. Мюнстер епископы Гронингенді қоршауға алды, бірақ сәттілікке жете алмады. 1672 жыл Голландия тарихында «апат жылы» (rampjaar) ретінде белгілі, онда ел ағылшын-француз-неміс шабуылынан мүжілгендей болды. Екінші ағылшын-голландиялық соғыстан кейін көп ұзамай ағылшын флоты қайта құрылды. Алдыңғы соғыстағы ұятты оқиғалардан кейін ағылшын халқы жаңа соғысты бастауға құлшынбады. Бірақ Довердің құпия шарты бойынша Карл II Франко-голландиялық соғыста Луи XIV-ке Республикаға шабуыл жасауға көмектесуге міндетті болды. Ол француздар мен голландтарды соғысқа итермелегендіктен, бұл міндетті қуана орындады. Француз армиясы су тасқынымен тоқтатылды және теңіз арқылы Республикаға шабуыл жасауға тырысылды. Адмирал Михель де Рюйтер ағылшын-француз флотына қарсы төрт стратегиялық жеңіске жетіп, шабуылды болдырмады. Осы сәтсіздіктерден кейін ағылшын Парламенті Чарльзды 1674 жылы бейбітшілік шартына қол қоюға мәжбүр етті. Бұрыннан бері одақтастар голландтарға қосылған еді – Бранденбург курфюрстісі, Император және Испанияның Карл II. Луи, 1673 жылы Маастрихтты сәтті қоршауға алғанмен, голландтарды басып алу жоспарларынан бас тартуға және француз шекаралары маңында ақырын, сақтықпен соғыс жүргізуге мәжбүр болды. 1678 жылға қарай ол қарсыластарының одағын бұзып, Нимгеген шартының шарттары бойынша маңызды аумақтарға ие болды. Ең бастысы, француздар Франш-Конте және Нидерландының бірнеше аумақтарын испандықтардан алды. Дегенмен, голландтар сол кездегі екі ірі патшалық әулеттің – Стюарттар мен Бурбондардың амбицияларын тойтарды.

Franco Dutch War (1672–1678) was a war fought between France and a quadruple alliance consisting of Brandenburg, the Holy Roman Empire, Spain, and the United Provinces. The war ended with the Treaty of Nijmegen (1678); this granted France control of the Franche Comté (from Spain). France led a coalition including Münster and Great Britain. Louis XIV was annoyed by the Dutch refusal to cooperate in the destruction and division of the Spanish Netherlands. As the Dutch army had been neglected, the French had no trouble by passing the fortress of Maastricht and then marching to the heart of the Republic, taking Utrecht. Prince William III of Orange is assumed to have had the leading Dutch politician Johan de Witt deposed and murdered, and was acclaimed stadtholder. The French were halted by inundations, the Dutch Water Line, after Louis tarried too much in conquering the whole of the Republic. He had promised the major Dutch cities to the British and tried to extort huge sums from the Dutch in exchange for a separate peace. The bishop of Münster laid siege to Groningen but failed. 1672 is known as the rampjaar ("disaster year") in Dutch history, in which the country only nearly survived the combined English French German assault. Soon after the second Anglo Dutch War, the English navy was rebuilt. After the embarrassing events in the previous war, English public opinion was unenthusiastic about starting a new one. Bound by the Secret Treaty of Dover Charles II was however obliged to assist Louis XIV in his attack on The Republic in the Franco Dutch War. This he did willingly, having manipulated the French and Dutch into war. The French army being halted by inundations, and an attempt was made to invade The Republic by sea. Admiral Michiel de Ruyter, gaining four strategic victories against the Anglo French fleet, prevented invasion. After these failures the English parliament forced Charles to sign a peace in 1674. Already, allies had joined the Dutch — the Elector of Brandenburg, the Emperor, and Charles II of Spain. Louis, despite the successful Siege of Maastricht in 1673, was forced to abandon his plans of conquering the Dutch and revert to a slow, cautious war of attrition around the French frontiers. By 1678, he had managed to break apart his opponents' coalition, and managed to gain considerable territories by the terms of the Treaty of Nijmegen. Most notably, the French acquired the Franche Comté and various territories in the Netherlands from the Spanish. Nevertheless, the Dutch had thwarted the ambitions of two of the major royal dynasties of the time: the Stuarts and the Bourbons.

1677 жылдың наурыз айындағы іс-әрекет

1677 жылғы наурыз айындағы шайқас – 1677 жылы наурыз айында Батыс Үндістанда голланд флотының Якоб Бинкес басшылығымен Тобаго аралын қайта басып алуға тырысқан француз күштерін тойтарыс берген теңіз шайқасы болды. Екі тарап та ауыр шығынға ұшырады: голландтық жүк тасымалдау кемелерінің бірі өртеніп, жарылды. Өрт тар шығанақ бойымен жылдам тарады, нәтижесінде бірнеше кеме, оның ішінде француздың «Глориус» флагмандық кемесі де өртеніп, жарылып, екі тараптың да көптеген адамдары қаза тапты. Д’Эстре басшылығындағы француздар шегінді.

Тоғыз жылдық соғыс (1688 1697)

Тоғыз жылдық соғыс – 1688 жылдан 1697 жылға дейін Еуропа мен Америкада Франция мен Аугсбург лигасы арасында болған маңызды соғыс. 1689 жылға қарай ол "Ұлы одақ" деп белгілі болды. Бұл соғыс Рейн өзені бойындағы француз кеңеюіне қарсы тұру мақсатымен, сондай-ақ Англия тарапынан, Джеймс II-нің француз қолдауымен қайта орнатылу қаупінен Даңқты революцияның нәтижелерін қорғау үшін жүргізілді. Солтүстік Америкада бұл соғыс Король Уильям соғысы деп аталды.

Аугсбург лигасы

Аугсбург лигасы 1686 жылы Киелі Рим императоры Леопольд I және неміс князьдерінің (Пфальц, Бавария және Бранденбург сияқты) арасында Германиядағы француздық экспансияға қарсы тұру мақсатымен құрылды. Одаққа Португалия, Испания, Швеция және Біріккен провинциялар қосылды. Франция Джеймс II басқаратын Англиядан ізгі ниетті бейтараптық күткен, бірақ Джеймстің тақтан түсіріліп, оның орнына оның күйеу баласы Вильгельм Оранский, Людовиктің жаулы қас жауы келгеннен кейін, Англия 1689 жылдың мамыр айында Францияға соғыс жариялады. Осыдан кейін Аугсбург лигасы "Ұлы одақ" деп аталды, оған Англия, Португалия, Испания, Біріккен провинциялар және көптеген неміс мемлекеттері Францияға қарсы күресу үшін қосылды.

Нидерландыдағы науқан

Соғыстың басты театры, континенттік Еуропада, негізінен Испан Нидерландында болған алғашқы әскери науқандар Франция үшін көбінесе сәтті аяқталды. 1689 жылдың тамызында Валькурт шайқасында француз әскері Вальдек принці Георг Фридрих басқарған одақтас әскерден жеңіліске ұшырады. Бірақ, маршал Люксембург басқаратын француз әскері 1690 жылы Флер шайқасында жеңіске жетті, алайда Людовик Люксембургтің жеңісін одан әрі дамытуына рұқсат бермеді. Француздар 1690 жылы Альп тауларында да сәттілікке қол жеткізді, маршал Катинат Стаффарда шайқасында Савой герцогін жеңіп, Савойды басып алды. Сол жылдың қазан айында түріктердің Белградты қайта басып алуы француздарға пайдалы болды, бұл императордың түріктермен бейбіт келісімге келуіне және күштерін батысқа жөнелтуіне кедергі келтірді. Француздар теңізде де жеңіске жетті, Бечи-Хед шайқасында англо-голландиялық флотты жеңді, бірақ Ирландиядағы якобит күштеріне көмек жіберу немесе Ла-Маншқа бақылау орнату арқылы осы жеңістің нәтижесін пайдалана алмады. 1691 жылы француздар сәттілігін маршал Люксембургтің Монс және Галле қалаларын басып алуымен, Леуз шайқасында Вальдектан жеңіліс табуымен жалғастырды. Ал маршал Катинат Италиядағы жорысын жалғастырды, тағы бір француз әскері Каталонияға қарай жылды. 1692 жылы Намур қаласы корольдің тікелей басшылығымен француз әскері тарапынан басып алынды, сондай-ақ француз әскері Вильгельм Оранский басқарған одақтас әскердің Стенкерк шайқасындағы шабуылын тойтарды.

Француз билігінің алғашқы кезеңдері

1689 жылы соғыс басталғанда, британдық Адмиралтейство король Чарльз II билігіндегі тәртіпсіздіктерден әлі де зардап шегіп жатты, және Джеймс II-нің қысқа ғана билігінде бұл мәселе толыққанды шешілмеген еді. Алғашқы эскадрильялар кешігіп, жеткіліксіз күшпен жіберілді. Үлкен армияны күтіп тұру міндетімен жүктелген голландиялықтар флотын ерте дайындау қиындықтарына тап болды. Луи XIV, әлі таусылмаған ресурстарының арқасында, бірінші болып шабуылдау мүмкіндігіне ие болды.

Ағылшын және голландтардың қайта өрлеуі

Француз флотының үлкен бөлігі Англия арнасына кірді және 1690 жылғы 10 шілдеде Бичи-Хед шайқасында британдық және голланд флотының біріккен күштеріне қарсы жеңіске жетті, бірақ бұл жеңіс күшті шаралармен жалғастырылмады. Келесі жылы, Джеймс Ирландиядағы өзінің ісінен айырылғанда, француз флотының басты бөлігі, негізінен шайқастан қашу мақсатымен, Бискай шығанағында жүзіп жүрді. 1689, 1690 және 1691 жылдары британдық эскадрильялар Ирландия жағалауында белсенділік танытып, одақтастарға Уильям соғысын жеңуге көмектесті. 1689 жылғы шілдеде бірі Дерри қаласының қоршауын бұзды, ал екіншісі Шомберг герцогының басшылығымен алғашқы британдық және голланд әскерін жеткізді. 1690 жылы Бичи-Хед шайқасынан кейін, Канал флотының бір бөлігі Марлборо графының басшылығымен экспедиция жүргізіп, Корк қаласын басып алып, аралдың оңтүстігінің үлкен бөлігін бағындырды. 1690 жылы Вильгельм Оранский Ирландияға голланд және одақтас әскерлерімен келді, Бойн шайқасында Джеймс II-ні жеңді, бұл шайқастың басты күші голланд жаяу әскері болды. Соғыс 1691 жылы ағылшын-голландтықтардың пайдасына аяқталды, голланд генералы Гинкель Аугрим шайқасында франко-ирланд әскерін талқандады. 1691 жылы француздар одақтастары мен өздерінің жасақтарының қираған қалдықтарын алып кетуге көмектесті. 1692 жылы Ла-Хуг шайқасында Англияға шабуыл жасау үшін флотын пайдалануға күшті, бірақ кешіккен әрекет жасалды. Бұл жеңіліспен аяқталды, ал одақтастар Ла-Манш арнасының иелері болып қалды. Ла-Хуг шайқасындағы жеңіліс Людовик XIV-нің теңіз күштеріне көп зиян келтірмеді, ал келесі жылы, 1693 жылы ол одақтастарға ауыр соққы беруге мүмкіндік алды. Бұл жағдайда одақтас үкіметтер мен адмиралдардың дайындығы жеткіліксіз болды. Олар Брестті блокадалауға тырыспады, сондай-ақ француз флоты портынан кеткенін немесе кетпегенін анықтау үшін тиімді шаралар қабылдамады. Конвой Силли аралдарынан кейін негізгі флоттың назарына ілікті. Бірақ француз адмиралы Турвиль Гибралтар бұғазына күшті күшпен Брестен шығып, Тулоннан келген эскадрильямен қосылғандықтан, маусымның соңында Лагос шығанасының жанында бүкіл конвойды шашыратты немесе тартып алды. Бұл жеңіс Ла-Хугтегі жеңіліске тең болса да, Людовик XIV-нің осы соғыстағы соңғы маңызды әрекеті болды. Ақшаның жетіспеушілігі оны флотын тоқтатуға мәжбүр етті. Одақтастар енді өздерінің күштерін толыққанды пайдалана алады, француз жағалауларын мазалап, француз саудасын тоқтатады және Францияға қарсы әрекет ететін әскерлермен ынтымақтасады. Олардың кейбір операциялары нәтижелерінің ауқымынан гөрі күш-жігерінің зорлығымен ерекшеленді. Француз арнасының порттарына жасалған көптеген бомбалау шабуылдары және француздық белсенді каперлердің негізгі ортасы болған Сен-Малоны жоюға жасалған әрекеттер көп зиян келтірмеді. 1694 жылғы маусымда Брестке жасалған британдық шабуыл ауыр шығынмен қайтарылды, жоспарды якобит жақтастарының хабарласымен сатқандықтан. Дегенмен, француз патшасының осы әрекеттерді болдырмауы оның теңіз күштерінің әлсіздігін және оның билігінің шектеулерін көрсетті. Британдық және голланд саудасын толық қорғау мүмкін болмады, өйткені француз каперлері соңғы уақытқа дейін белсенді болды, бірақ француз саудасы толығымен құлдырады.

A large French fleet entered the English Channel, and gained a success over the combined British and Dutch fleets on July 10, 1690, in the Battle of Beachy Head, which was not followed up by vigorous action. During the following year, while James's cause was finally ruined in Ireland, the main French fleet was cruising in the Bay of Biscay, principally for the purpose of avoiding battle. During the whole of 1689, 1690 and 1691, British squadrons were active on the Irish coast helping to win the Williamite war in Ireland for the allies. One raised the siege of Derry in July 1689, and another convoyed the first British and Dutch forces sent over under the Duke of Schomberg. Immediately after Beachy Head in 1690, a part of the Channel fleet carried out an expedition under the Earl of Marlborough, which took Cork and reduced a large part of the south of the island. William of Orange himself arrived in Ireland in 1690 with veteran Dutch and allied troops, defeating the James II at the Battle of the Boyne an engagement largely decided by Dutch infantry. The war was ended in Anglo Dutch favour in 1691, when Dutch general Ginkel destroyed the Franco Irish army at the Battle of Aughrim. In 1691, the French did little more than help to carry away the wreckage of their allies and their own detachments. In 1692 a vigorous but tardy attempt was made to employ their fleet to cover an invasion of England at the Battle of La Hougue. It ended in defeat, and the allies remained masters of the Channel. The defeat of La Hougue did not do so much harm to Louis's naval power, and in the next year, 1693, he was able to strike a severe blow at the Allies. In this instance, the arrangements of the allied governments and admirals were not good. They made no effort to blockade Brest, nor did they take effective steps to discover whether or not the French fleet had left the port. The convoy was seen beyond the Scilly Isles by the main fleet. But as the French admiral Tourville had left Brest for the Straits of Gibraltar with a powerful force and had been joined by a squadron from Toulon, the whole convoy was scattered or taken by him, in the latter days of June, near Lagos Bay. Although this success was a very fair equivalent for the defeat at La Hogue, it was the last serious effort made by the navy of Louis XIV in this war. Want of money compelled him to lay his fleet up. The allies were now free to make full use of their own, to harass the French coast, to intercept French commerce, and to cooperate with the armies acting against France. Some of the operations undertaken by them were more remarkable for the violence of the effort than for the magnitude of the results. The numerous bombardments of French Channel ports, and the attempts to destroy Saint Malo, the great nursery of the active French privateers, by infernal machines, did little harm. A British attack on Brest in June 1694 was beaten off with heavy loss, the scheme having been betrayed by Jacobite correspondents. Yet the inability of the French king to avert these enterprises showed the weakness of his navy and the limitations of his power. The protection of British and Dutch commerce was never complete, for the French privateers were active to the end, but French commerce was wholly ruined.

Төртінші ағылшын-голланд соғысы (17801784)

1688 жылғы даңқты революция Англияға жасалған соңғы сәтті шабуыл болды және қақтығысты Оранж принці Вильгельм III-ті әйелі Мариямен бірге Англия тағына отырғызу арқылы аяқтады. Бұл Ұлыбритания мен Республика арасындағы әскери қақтығыс болғанымен, Вильгельм голланд флоты мен әскерімен Британ аралдарына шабуыл жасады, бірақ Англияда күшті қолдауы болғандықтан және ішінара әйелінің династиялық мүдделерін қорғағандықтан, ағылшын тарихында мұндай жағдай сипатталмайды. Режимдік өзгеріс Голланд Республикасының экономикалық құлдырауына елеулі үлес қосты. Голланд сауда элитасы Лондонды жаңа операциялық база ретінде пайдалануды дереу бастады. Голланд экономикасының өсуі баяулады. Вильгельм кез келген ағылшын-голланд флоты британдық қолбасшылыққа бағынуын бұйырды, голланд флотының күші британдық флотынан 60%-ға кем болуы керек еді. 1720 жылдан бастап Голландтың байлығы азайды. 1740 және 1770 жылдар аралығында Голландтың теңіз флоты назарсыздан қалды. 1780 жылы Ұлыбритания Корольдігінің жан басына шаққандағы жалпы ұлттық өнімі Голланд Республикасының өнімінен асып түсті. Атақты түрде бейтарап Голланд Республикасы Американ революциялық соғысы кезінде американдықтармен сауда жасады, голланд қару-жарағы мен оқ-дәрілерін американдық колониялық тауарларына айырбастады (Британдық теңіз сауда актілерін бұза отырып), негізінен француздар соғысқа ресми түрде кірер алдында Сент-Эвстациус арқылы. Британдықтар бұл саудаға контрабандалық әскери жабдықтар кіретінін есептеді және оны тоқтатуға тырысты, алдымен бұрынғы келісімдерге сүйене отырып, екі елдің түсіндіруі келіспеген шарттарын еске түсіру арқылы, содан кейін голланд сауда кемелерін тексеру және тәркілеу арқылы. 1779 жылдың желтоқсанында британдықтар голланд теңіз күзетімен жүзіп бара жатқан голланд сауда конвойын ұстаған кезде жағдай ушықты, бұл голландтарды Қарулы бейтараптық лигасына қосылуға итермеледі. Ұлыбритания бұл шешімге 1780 жылдың желтоқсанында Голландқа соғыс жариялау арқылы жауап берді, бұл Төртінші ағылшын-голланд соғысын тудырды. Голланд теңіз флоты бұрынғы күшінен айырылған, онда жиырмадай кеме болды, сондықтан ірі флоттық шайқастар болған жоқ. Англиялықтар республиканы британдық протекторатқа айналдыруға тырысты, пруссиялық әскери қысымды пайдаланып және соғыс кезінде басып алынған голланд колонияларының көп бөлігін нақты бақылауға алды, соғыс аяқталғанда олар қайтарылды. Голландтар әлі де Еуропаның Азиямен саудасында маңызды орындарды иеленді, мысалы, Кап, Цейлон және Малакка. Соғыс голланд кеме жасаудың жаңа толқынына әкелді (XVIII ғасырдың соңғы тоқсанында 95 әскери кеме салынды), бірақ британдықтар сол уақытта флотын екі есеге көбейту арқылы абсолютті сандық басымдықты сақтады.

The Glorious Revolution of 1688 was the last successful invasion of England and ended the conflict by placing Prince William III of Orange on the English throne as co ruler with his wife Mary. Though this was in fact a military conflict between Great Britain and The Republic, William invading the British Isles with a Dutch fleet and army, in English histories it is never described as such because he had strong support in England and was partly serving the dynastic interests of his wife. The regime change was a major contributing factor in the economic decline of the Dutch Republic. The Dutch merchant elite immediately began to use London as a new operational base. Dutch economic growth slowed. William ordered that any Anglo Dutch fleet be under British command, with the Dutch navy having 60% of the strength of the British. From about 1720 Dutch wealth declined. Between 1740 and 1770 the Dutch Navy was neglected. Around 1780 the per capita gross national product of the Kingdom of Great Britain surpassed that of the Dutch Republic. The Dutch Republic, nominally neutral, had been trading with the Americans during the American Revolutionary War, exchanging Dutch arms and munitions for American colonial wares (in contravention of the British Navigation Acts), primarily through activity based in St. Eustatius, before the French formally entered the war. The British considered this trade to include contraband military supplies and had attempted to stop it, at first diplomatically by appealing to previous treaty obligations, interpretation of whose terms the two nations disagreed on, and then by searching and seizing Dutch merchant ships. The situation escalated when the British seized a Dutch merchant convoy sailing under Dutch naval escort in December 1779, prompting the Dutch to join the League of Armed Neutrality. Britain responded to this decision by declaring war on the Dutch in December 1780, sparking the Fourth Anglo Dutch War. The Dutch navy was by now only a shadow of its former self, having only about twenty ships of the line, so there were no large fleet battles. The English tried to reduce the Republic to the status of a British protectorate, using Prussian military pressure and gaining factual control over most of the Dutch colonies, those conquered during the war given back at war's end. The Dutch then still held some key positions in the European trade with Asia, such as the Cape, Ceylon and Malacca. The war sparked a new round of Dutch ship building (95 warships in the last quarter of the 18th century), but the British kept their absolute numerical superiority by doubling their fleet in the same time.

Батавия Республикасы мен француз билігі

Осыған байланысты, Француз революциясынан кейін, 1795 жылы республикалық әскерлер Нидерландыға басып кірген кезде, француздардың біртұтас қарсылыққа тап болмауы осыншалықты таңқаларлық емес. Оранж әулетінің Вильгельм V Англияға қашып кетті. Патриоттар қысқа ғұмырлы Батавия Республикасын жариялады, бірақ үкімет көп ұзамай тұрақты және тәжірибелі адамдардың қолына қайтарылды. 1806 жылы Наполеон Нидерландыны (қазіргі Германияның шағын бөлігімен бірге) өзінің інісі Людовик (Лодевик) Бонапарт патшалық құрған Голландия Корольдігіне айналдырды. Бірақ бұл да ұзаққа созылмады. Наполеон өзінің інісі голланд мүдделерін француз мүдделерінен жоғары қойғаннан кейін Нидерландыны француз империясына қосты. Нидерландыдағы француз оккупациясы 1813 жылы Наполеон жеңілгеннен кейін аяқталды, осы жеңілісте Вильгельм V Оранский елеулі рөл атқарды.

Батавия Республикасы (17951806)

1795 жылдан 1806 жылға дейін Батавия Республикасы (голланд тілінде Bataafse Republiek) Нидерландыны француз республикасы үлгісіндегі республика деп белгіледі, ол оның вассалдық мемлекеті болды. Батавия Республикасы 1795 жылдың 19 қаңтарында жарияланды, штатгальтер Вильгельм V Оранский Англияға қашқаннан кейін. Алайда, француз революциялық әскері Нидерландыда бірқатар одақтастар тапты. Сегіз жыл бұрын Оранж фракциясы шағын, бірақ қатыгез азамат соғысында жеңіске жеткені тек штатгальтердің қарындасы Пруссия королінің әскери араласуының арқасында ғана болды. Көптеген революционерлер (қ. қараңыз: Патриоттық кезең) Францияға қашып кетіп, енді өз идеалдарын іске асыруға асығысқан. Франциядағы оқиғалардан өзгеше, Нидерландыдағы революциялық өзгерістер салыстырмалы түрде бейбіт өтті. Ел екі ғасыр бойы республика болып келген және шектеулі ақсүйектерге ие болған. Жаңа мемлекетке гильотина қажет болған жоқ. Ескі республика өте ескірген және тиімсіз саяси құрылым болды, ол әлі де көне феодалдық институттарға негізделген. Шешім қабылдау өте баяу болды және кейде мүлдем болмады. Жеке провинциялар тым көп билікке ие болғандықтан, көптеген дұрыс жаңалықтарды тоқтатып тастады. Батавия Республикасы (кем дегенде формалды) тәуелсіз провинциялардың бос конфедерациясынан нағыз унитарлық мемлекетке өтуді белгіледі. Оның көптеген жаңалықтары кейінірек сақталды, мысалы, Зигенбек жасаған (1804) голланд тілінің алғашқы ресми орфографиялық стандарты. Яһудилер, лютерандар және рим-католиктер тең құқықтарға ие болды. Құқықтар туралы заң жобасы жасалды. Жаңа республика өз атын Батавия тайпасынан алды, бұл тайпа рим дәуірінде Нидерланды аумағында өмір сүрген және сол кезде голланд ұлтының ата-бабалары деп романтикалық түрде есептелген герман тайпасы болды. Франциядан өзгеше, жаңа республика террорлық билікке ұшырамады немесе диктатураға айналмады. Наполеон Бонапарт билікке келгеннен кейін өзгерістер сырттан енгізілді. 1805 жылы Наполеон шебер саясаткер Шиммельпенникті ("Ұлы зейнетақы", яғни республика президенті) raadspensionaris лауазымына тағайындады. 1806 жылы Наполеон Шиммельпенникті отставкаға жіберуге мәжбүр етті және оның бауыры Луи Бонапартты жаңа Голландия Корольдігінің королі деп жариялады. Саяси тұрақсыздықтың жалғыз белгілері үш төңкеріс болды. Біріншісі 1798 жылы болды, онда унитарлық демократтар демократиялық реформалардың баяулығына наразы болды. Бірнеше айдан кейін екінші төңкеріс унитариандықтардың диктатурасын тоқтатты. 1796 жылы шақырылған Ұлттық Ассамблея фракциялар арасындағы күреспен бөлінді. Үшінші төңкеріс 1801 жылы болды, ол кезде Наполеон қолдаған француз командирі консервативті төңкеріс жасады, ол 1798 жылғы төңкерістен кейін жасалған өзгерістерді кері қайтарды. Батавия үкіметі голланд халқы арасында Оранж князінан гөрі танымал болды. Бұл 1799 жылы британдық-ресейлік шабуыл кезінде анық байқалды. Француздың вассалы болған Батавия Республикасы Ұлыбританияға қарсы соғыста Францияның одақтасы болды. Бұл голланд отаршылдық империясының көп бөлігін жоғалтуға және 1797 жылы Кампердаун шайқасында голланд флотының жеңіліске ұшырауына әкелді. Голландия саудасының құлдырауы бірқатар экономикалық дағдарыстарға әкелді. Тек 19 ғасырдың екінші жартысында ғана голланд байлығы бұрынғы деңгейіне қайта оралды.

From 1795 to 1806, the Batavian Republic (Bataafse Republiek in Dutch) designated the Netherlands as a republic modeled after the French Republic, to which it was a vassal state. The Batavian Republic was proclaimed on January 19, 1795, a day after stadtholder William V of Orange fled to England. The invading French revolutionary army, however, found quite a few allies in the Netherlands. Eight years before, the Orange faction had won the upper hand in a small, but nasty civil war only thanks to the military intervention of the King of Prussia, brother in law of the stadtholder. Many of the revolutionaries (see: Patriottentijd) had fled to France and now returned eager to realize their ideals. In contrast to events in France, revolutionary changes in the Netherlands occurred comparatively peacefully. The country had been a republic for two centuries and had a limited nobility. The guillotine proved unnecessary to the new state. The old Republic had been a very archaic and ineffective political construction, still largely based on old feudal institutions. Decision making had proceeded very slowly and sometimes did not happen at all. The individual provinces had possessed so much power that they blocked many sensible innovations. The Batavian Republic marked the transition to a more centralised and functional government, from a loose confederation of (at least nominally) independent provinces to a true unitary state. Many of its innovations were retained in later times, such as the first official spelling standard of the Dutch language by Siegenbeek (1804). Jews, Lutherans and Roman Catholics were given equal rights. A Bill of Rights was drafted. The new Republic took its name from the Batavi, a Germanic tribe who had lived in the area of the Netherlands in Roman times and who were then romantically regarded as the ancestors of the Dutch nation. Again in contrast to France, the new Republic did not experience a reign of terror or become a dictatorship. Changes were imposed from outside after Napoleon Bonaparte's rise to power. In 1805 Napoleon installed the shrewd politician Schimmelpenninck as raadspensionaris ("Grand Pensionary", i. e. president of the republic) to strengthen the executive branch. In 1806 Napoleon forced Schimmelpenninck to resign and declared his brother Louis Bonaparte king of the new Kingdom of Holland. The only signs of political instability were three coups d'état. The first occurred in 1798, when the unitarian democrats were annoyed by the slow pace of democratic reforms. A few months later a second coup put an end to the dictatorship of the unitarians. The National Assembly, which had been convened in 1796, was divided by a struggle among the factions. The third coup occurred in 1801, when a French commander, backed by Napoleon, staged a conservative coup reversing the changes made after the 1798 coup. The Batavian government was more popular among the Dutch population than was the prince of Orange. This was apparent during the British Russian invasion of 1799. As a French vassal state, the Batavian Republic was an ally of France in its wars against Great Britain. This led to the loss of most of the Dutch colonial empire and a defeat of the Dutch fleet in the Battle of Camperdown (Camperduin) in 1797. The collapse of Dutch trade caused a series of economic crises. Only in the second half of the 19th century would Dutch wealth be restored to its previous level.

Нидерландыны басып алу / 1795 жылғы француз революциялық науқаны

Француз революциялық соғыстары 1794 жылдан бастап Франция мен Бірінші коалиция арасында жалғасты. Жыл басында француз әскерлері қыстың ортасында Нидерландыға шабуыл жасау үстінде болды. Голландия халқы француздың төңкеріске шақыруына аса қызығушылық танытпады, себебі олар екі ғасырдан бері республика болып келген, дегенмен француздар қаладан қалаға басып алды. Голландия флоты жаулап алынды, ал штадхолдер Батавия Республикасымен ауыстырылып, қашып кетті. Францияның қарастырылған мемлекеті ретінде француз мүддесін қолдап, 16 мамырда Париж шартына қол қойып, Брабант және Маастрихт аймақтарын Францияға өткізді. Нидерланды құлағаннан кейін Пруссия да коалициядан шығуға шешім қабылдады, 6 сәуірде Базель бейбіт шартына қол қойып, Рейннің сол жағалауын Францияға берді. Бұл Пруссияға Польшаны толық басып алуға мүмкіндік берді.

Голландия Корольдігі (18061810)

Голландия Корольдігі 1806-1810 (голланд тілінде Koninkrijk Holland, француз тілінде Royaume de Hollande) – Наполеон Бонапарт Голландия Корольдігін оның үшінші ағасы Луи Бонапарт үшін құыршақ мемлекет ретінде құрды, Голландия Корольдігін жақсырақ бақылау мақсатында. Басты провинцияның аты – Голландия, енді бүкіл елге берілді. Луи Наполеонның күтілгенін орындамады – ол бауырының емес, голландиялықтардың мүддесін қорғауға тырысты – және 1810 жылы Корольдік таратылды, содан кейін Нидерланды 1813 жылға дейін Францияға қосылды, осы жылы француздар жеңіліске ұшырады. Луи билік еткен жылдары әскери экспедициялық күш Төртінші және Бесінші коалициялар соғысы кезінде Германиядағы француз әскери науқандарына қатысты, ал голланд бригадасы Пиреней түбегіндегі соғысқа қатысты.

Ағылшын-голландтық Ява соғысы (1810-1811)

1810-1811 жылдардағы ағылшын-голланд Ява соғысы – Ұлыбритания мен Нидерланд арасындағы, отарлық Индонезиядағы Ява аралында толығымен жүрген соғыс. Голландиялық Шығыс Үндістанның генерал-губернаторы Герман Виллем Дэнделс (1762–1818) Ява аралын британдықтардың күшті шабуылынан қорғау үшін бекітті. 1810 жылы Үндістанның генерал-губернаторы, Минтоның бірінші графы Гилберт Эллиот басшылығымен Ұлыбритания Шығыс Үндістан компаниясының экспедициясы Үнді мұхитындағы Бурбон (Реюньон) және Маврикий аралдарын, сондай-ақ Амбон мен Молукка аралдарындағы Голландия Шығыс Үндістан иеліктерін жаулап алды. Содан кейін ол Яваға шабуыл жасап, 1811 жылдың тамызында Батавия (Джакарта) портын басып алды және 17 қыркүйекте Семарангта голландтарды капитуляцияға мәжбүр етті. Ява, Палембанг (Суматрада), Макасар (Макасар, Селебес) және Тимор британдықтарға өткізілді. Яваның вице-губернаторы болып тағайындалған Томас Стэмфорд Раффлз (1781–1826) голланд әкімшілік тәсілдерін тоқтатты, жерді пайдалану жүйесін либералдады және сауданы кеңейтті. 1816 жылы Наполеон соғыстарын аяқтаған келісімнің бір бөлігі ретінде британдықтар Ява мен басқа Шығыс Үндістан иеліктерін голландтарға қайтарды.

Ватерлоо шайқасы

Ватерлоо шайқасына 73 000 француз әскері қатысуға тиіс болды; ал Ұлыбритания, Ганновер, Брансвик, Нидерланды және Нассаудан құралған одақтас әскер шамамен 67 000 адамнан тұрды. (Веллингтон армиясындағы 26 жаяу әскер бригадасының 9-ы британдық, ал 12 атты әскер бригадасының 7-сі британдық болды. 29 батареяның жартысы гановерлік немесе голландтықтардан құралды).

Шайқас

Уотерлоода Веллингтонның оң жақ қанаты нығайтылған Хугомонт шаруашылығы және сол жағында бірнеше шаруашылықтар болды. Наполеон шайқас басталғанға дейін-ақ өзінің алғашқы маңызды қиындығына тап болды. Екі күн бұрын Лигниден қашқан Пруссия армиясының орны белгісіз болғандықтан, Наполеон Веллингтонның позицияларына шабуыл жасау қажеттігін жақсы түсінді. Шайқас шамамен сағат 10:00-де Хугомонтқа шабуылмен басталды, бірақ дәуірдің ең қорқынышты қаруы – француз әскери артиллериясының негізгі шабуылы, кешегі жаңбырдан соң топырақ жеткілікті түрде кепкенге дейін бірнеше сағатқа кешіктірілді. Сонымен қатар, лай жаяу және атты әскердің орналасуына да кедері келтірді. Француз артиллериясы шамамен сағат 11:35-те Веллингтонның биіктігіне атып, одақтас әскерлерге күтілген зиянды көптеген оқтардың күшін сіңіріп алған жұмсақ жер бедері азайтып жіберді. Француз жоспарының маңызды бөлігі – Веллингтонның Хугомонтты қорғауда резервін оң жақ қанатына жылжытуына үміттену болды. Бір кезде француздар шаруашылық ауласына еніп, бірақ олардың шабуылдары сәтсіз аяқталды, сондықтан Веллингтонға резервін пайдалану қажет болмады. Хугомонт шайқас ішіндегі шайқасқа айналды және сол күні Жером Бонапарт басқаратын мыңдаған француз әскерін нәтижесіз шабуылға тартып, Веллингтонның резервінің көп бөлігі орталықта қалды. Сағат 13:30-да пруссиялықтардың оң жаққа жылжуы туралы хабар алғаннан кейін Наполеон маршал Нейге д'Эрлонның жаяу әскерін Ла-Эй-Сент маңындағы одақтас қанатқа қарсы алға жылжытуды бұйырды. Шабуыл голландтың 1-ші бригадасына бағытталды, оған генерал-майор Виллем Фредерик ван Байландт басшылық етті, ол биіктіктің алдыңғы беткейіне орналасқан бірнеше бөлімшелердің бірі болды. Қатаң артиллериялық бомбалаудан және д'Эрлонның алдыңғы бөлімдерімен тоғыз минут бойы атысудан кейін ван Байландтың аз санды әскері биіктіктен шегінуге және генерал Томас Пиктонның дивизиясының қатарынан өтуге мәжбүр болды. Пиктонның дивизиясы д'Эрлонмен қақтығысу үшін биіктіктен алға жылжыды. Британдықтар мен голландтар да шабуылға ұшырады, бірақ Пиктонның әскері табандылық танытып, француз колонналарына шабуыл жасап, шабуылды тоқтатты. Осы уақытта пруссиялықтар көріне бастады. Наполеон оларды тоқтату үшін өзінің резервін, Лобаудың VI корпусын және 2 атты дивизиясын, шамамен 15 000 әскерді жіберді. Осылайша Наполеон өзінің барлық жаяу әскерін, гвардиядан басқа, қолданысқа енгізді. Жаяу әскердің резерві болмағандықтан, Наполеон шайқастың осы кезеңінде гвардияны қолданғысы келмегендіктен, Ней Веллингтонның орталығын атты әскерімен бұзуға тырысты. Олар Веллингтонның орталығына қарай биіктікті көтеріліп, онда одақтас жаяу әскерінің алаңдары күтіп тұрды. Кавалерия шабуылдары бірнеше рет одақтас жаяу әскерінің (төрт қатар терең, штыктары тік тұрған – артиллерияға немесе жаяу әскерге осал, бірақ кавалерияға қауіпті) қатты тік тұрған қатарымен, британдық артиллерияның қарсы атысымен, француз кавалериясы қайта топтасу үшін биіктіктен төмен түскенде және одақтас жеңіл кавалерия полктері мен голландтық ауыр кавалерия бригадасының шешуші қарсы шабуылдарымен тоқтатылды. Одақтас биіктігіне жасалған көптеген нәтижесіз шабуылдардан кейін француз кавалериясы шаршады. Пруссиялықтар Императорлық армияның оң жақ қанатын шайқасқанда, Ла-Эй-Сент француздың біріктірілген күштеріне (жаяу әскер, артиллерия және кавалерия) түсті, өйткені қорғаған корольдің неміс легионының оқ-дәрісі кешкісін таусылды. Пруссиялықтар Лобауды шайқас алаңының сол жағында орналасқан Плансеноиттан ығыстырды. Сондықтан Наполеон 10 батальоннан тұратын жас гвардияны пруссиялықтарды жеңуге жіберді. Бірақ өте ауыр шайқастан кейін жас гвардия кері шегінді. Наполеон 2 батальон ескі гвардияны жіберіп, олар қатыгез шайқастан кейін пруссиялықтарды жеңіп шықты. Бірақ пруссиялықтар жеткілікті қашықтыққа қашып кете алмады. Шамамен 30 000 пруссиялық Плансеноитке қайтадан шабуыл жасады. Бұл жерді ауылдың ішінде және айналасында 20 000 француз қорғады. Ескі гвардия және басқа да қолдаушы әскерлер шамамен бір сағат бойы ұстап тұра алды, ал пруссиялықтардың жаппай қарсы шабуылы оларды жарты сағаттан астам қанды көше шайқастарынан кейін ығыстырып жіберді. Соңғы болып қашып кеткендер шіркеу мен зиратты қорғаған ескі гвардия болды. Француз армиясы күнінің соңында ауыр шығынға ұшырады. Веллингтонның орталығы Ла-Эй-Сентті француз басып алғаннан кейін, Наполеон өзінің соңғы резервін, жеңілмеген Императорлық гвардияны қолданды. Оқ пен сынықтардың қызыл түйірі арқылы жүріп өткеннен кейін, бұрын-ақ аз санды болған 5 батальон орта гвардиясы британдық, брауншвейг және науу әскерлерінен тұратын одақтастардың бірінші қатарын жеңді. Осы уақытта, батыс жағында, 1500 британдық гвардиясы Мейтленд басшылығында француз артиллериясынан қорғану үшін жатып алды. Олар бірдей тұрып, француз гвардиясын жақын қашықтықтан атып, таң қалдырды. Француз шасёрлары атуға жауап берді. Он минут бойы атысудан кейін, аз санды француз әскері дүмпуге ұшырады. Бұл – штыкпен шабуыл жасауға белгі болды. Бірақ содан кейін француз шасёр батальоны пайда болды. Британдық гвардия француздың қуып жететінін сезіп, шегінді, бірақ француз өз кезегінде Адам бригадасының жаңа британдық әскерлерінен шабуылға ұшырады. Императорлық гвардия дүрбелеңмен кері шегінді. Француз қатарынан үрейдің толқыны өтті – «La garde recule. Sauve qui peut!» («Гвардия шегінеді. Кім болса, өзін құтқарып алсын!»). Веллингтон, Императорлық гвардияның шегінуі барлық француз әскерін дүрліктіргенін байқап, Копенгагеннің (өзінің сүйікті аты) үстінде тұрып, әуеге шляпасын лақтырып, жалпы шабуылға шақырды. Күн бойы бомбалаудан шаршаған ағылшын-голланд жаяу әскері жеделдеп, шегініп бара жатқан француз әскеріне шабуыл жасады.

At Waterloo, Wellington had the reinforced Hougomont farm, anchoring his right flank, and several other farms on his left. Napoleon faced his first major problem even before the battle began. Unsure of the Prussian Army's position since its flight from Ligny two days previously, Napoleon was all too aware of the need to begin the assault on Wellington's positions. The battle commenced at about 10:00 with an attack upon Hougoumont, but the main attack, with the most feared weapon of the era, the French field artillery, was delayed for hours until the sodden ground from the previous night's downpour had dried out sufficiently to take the weight of the French ordnance. The mud also hindered infantry and cavalry as they trudged into position. When the French artillery eventually opened fire on Wellington's ridge at around 11:35, the expected impact on the Allied troops was diminished by the soft terrain that absorbed the impact of many of the cannonballs. A crucial element of the French plan of battle was the expectation that Wellington would move his reserve to his right flank in defense of Hougomont. At one point, the French succeeded in breaking into the farm's courtyard before being repulsed, but their attacks on the farm were eventually unsuccessful, and Wellington did not need to use his reserve. Hougomont became a battle within a battle and, throughout that day, its defence continued to draw thousands of valuable French troops, under the command of Jérôme Bonaparte, into a fruitless attack while all but a few of Wellington's reserves remained in his centre. At about 13:30, after receiving news of the Prussian advance to his right, Napoleon ordered Marshal Ney to send d'Erlon's infantry forward against the allied flank near La Haye Sainte. The attack centred on the Dutch 1st Brigade commanded by Major General Willem Frederik van Bylandt, which was one of the few units placed on the forward slope of the ridge. After suffering an intense artillery bombardment and exchanging volleys with d'Erlon's leading elements for some nine minutes, van Bylandt's outnumbered soldiers were forced to retreat over the ridge and through the lines of General Thomas Picton's division. Picton's division moved forward over the ridgeline to engage d'Erlon. The British and Dutchmen were likewise mauled by volley fire and close quarter attacks, but Picton's soldiers stood firm, eventually breaking up the attack by charging the French columns. Meanwhile, the Prussians began to appear on the field. Napoleon sent his reserve, Lobau's VI corps and 2 cavalry divisions, some 15,000 troops, to hold them back. With this, Napoleon had committed all of his infantry reserves, except the Guard. Lacking an infantry reserve, as Napoleon was unwilling to commit the Guard at this stage of the battle, all that Ney could do was to try to break Wellington's centre with his cavalry. It struggled up the slope to the fore of Wellington's centre, where squares of Allied infantry awaited them. The cavalry attacks were repeatedly repelled by the solid Allied infantry squares (four ranks deep with fixed bayonets – vulnerable to artillery or infantry, but deadly to cavalry), the harrying fire of British artillery as the French cavalry recoiled down the slopes to regroup, and the decisive counter charges of the Allied Light Cavalry regiments and the Dutch Heavy Cavalry Brigade. After numerous fruitless attacks on the Allied ridge, the French cavalry was exhausted. The Prussians were already engaging the Imperial Army's right flank when La Haye Sainte fell to French combined arms (infantry, artillery and cavalry), because the defending King's German Legion had run out of ammunition in the early evening. The Prussians had driven Lobau out of Plancenoit, which was on the extreme (Allied) left of the battle field. Therefore, Napoleon sent his 10 battalion strong Young Guard to beat the Prussians back. But after very hard fighting the Young Guard was beaten back. Napoleon sent 2 battalions of Old Guard and after ferocious fighting they beat the Prussians out. But the Prussians had not been forced away far enough. Approximately 30,000 Prussians attacked Plancenoit again. The place was defended by 20,000 Frenchmen in and around the village. The Old Guard and other supporting troops were able to hold on for about one hour before a massive Prussian counter attack kicked them out after some bloody street fighting lasting more than a half hour. The last to flee was the Old Guard who defended the church and cemetery. The French casualties at the end of the day were horrible. With Wellington's centre exposed by the French taking La Haye Sainte, Napoleon committed his last reserve, the undefeated Imperial Guard. After marching through a blizzard of shell and shrapnel, the already outnumbered 5 battalions of middle guard defeated the allied first line, including British, Brunswick and Nassau troops. Meanwhile, to the west, 1,500 British Guards under Maitland were lying down to protect themselves from the French artillery. They rose as one, and devastated the shocked Imperial Guard with volleys of fire at point blank range. The French chasseurs deployed to answer the fire. After 10 minutes of exchanging musketry the outnumbered French began wavering. This was the sign for a bayonet charge. But then a fresh French chasseur battalion appeared on the scene. The British guard retired with the French in pursuit – though the French in their turn were attacked by fresh British troops of Adam's brigade. The Imperial Guard fell back in disarray and chaos. A ripple of panic passed through the French lines – "La garde recule. Sauve qui peut!" ("The Guard retreats. Save yourself if you can!"). Wellington, judging that the retreat by the Imperial Guard had unnerved all the French soldiers who saw it, stood up in the stirrups of Copenhagen (his favourite horse), and waved his hat in the air, signalling a general advance. The long suffering Anglo Dutch infantry rushed forward from the lines where they had been shelled all day, and threw themselves upon the retreating French.

Падри соғысы (1821-1837)

Падри соғысы, сондай-ақ Миңкабау соғысы деп те аталады, 1821 жылдан 1837 жылға дейін Индонезияның Батыс Суматра аймағында голланд әскерлері арасында болған қақтығыстарға берілген атау. 1820 жылдары голландтар британдықтардан қайтарып алған Голландиялық Шығыс Үндістанның (кейін Индонезия) бір бөлігіндегі биліктерін толық бекіте алмай жатқан еді. Осы кезде Батыс Суматрада «адат» деп аталатын дәстүршілдер мен «падри» деп аталатын діншілдер арасында қақтығыс шықты. Екеуі де миңкабаулықтар және мұсылмандар болғамен, олардың құндылықтары әртүрлі болды: адаттар – миңкабау дәстүрлерін сақтаушылар, ал падрилер – исламдық уахабилік бағытын ұстанғандар. Падрилер әдеттегідей, қақпақ тастау және құмар ойындар сияқты исламға қарсы дәстүрлерді реформалауға тырысты.

Ява соғысы (1825-1830)

Ява соғысы 1825 және 1830 жылдар аралығында Явада болды. Ол атақты Дипонегоро ханзадасы бастаған көтеріліс ретінде басталды. Көтеріліске себеп болған нәрсе – голландтардың оның ата-анасының қабірі орналасқан жерге жол салу туралы шешімі болды. Себептерінің бірі – жавалық аристократиялық отбасылардың мүшелері голландтардың сатқындық жасағанын сезінуі, себебі олар енді жерді жоғары бағамен жалға ала алмады. Сонымен қатар, Йогьякартада таққа мұрагерлік мәселелері де болды: Дипонегоро ең үлкен ұлы болғанмен, анасы патшайым болмағандықтан, оның әкесінен кейін таққа отыруға құқығы болмады. Дипонегоро ханзадасының әскерлері бастапқыда өте табысты болды, Яваның орталық бөлігін бақылап, Йогьякартаны қоршауға алды. Яван халқы Дипонегоро ханзадасының ісін қолдады, ал голланд отаршылдық билігі бастапқыда шешімсіздік танытты. Алайда, Ява соғысы ұзаққа созылғандықтан, Дипонегоро ханзадасы әскер санын сақтауда қиындықтарға тап болды. Голланд отаршыл әскері Сулавесиден, кейін Голландиядан келген әскерлердің есебінен қатарын толықтырды. Голланд командирі, генерал Де Кок, 1825 жылдың 25 қыркүйегінде Йогьякартаның қоршауын бұзды. Дипонегоро ханзадасы қатал партизан соғысын бастады, бірақ 1827 жылға дейін голланд әскері басымдыққа ие болды. Соғыс барысында 200 мың адам қаза болды, оның 8 мыңы – голландтар. Көтеріліс 1830 жылы аяқталды, Дипонегоро ханзадасы Магеланг маңында голландтардың тұтқындығына түсті, ол бейбіт келісім туралы келіссөздерге барғанын ойлады, содан кейін Сулавеси аралындағы Манадоға жер аударылды.

Бельгиялық төңкеріс (18301839)

Бельгиялық революция – 1830 жылы тамызда Брюссельде басталган көтеріліспен күш алған және тәуелсіз, католик және бейтарап Бельгия мемлекетінің құрылуына әкелген Нидерландтар Біріккен Корольдігіндегі қақтығыс. (Нидерланд королі Вильгельм I, Лондон шартының қысымына дейін 1839 жылға дейін Бельгия мемлекетін мойындаудан бас тартты). 1831 жылдың 2-12 тамызы аралығында голланд князьдары басқаратын голланд армиясы Бельгияға шабуыл жасап, Хассельт және Левен қалаларының жанындағы бельгиялық күштерді жеңді. Голланд әскерін кері шегінуге мәжбүр еткені – маршал Жерар бастаған француз армиясының келуі болды. Алғашқы жеңіс голландтарға келесі келіссөздерде үстемдік құруға мүмкіндік берді. Вильгельм 1839 жылға дейін соғысты жалғастырды, оның үзіліссіз және тиімсіз науқандары қымбатқа түсті.

Ачех соғысы (1873-1903)

Голландияның отаршылдық үкіметі 1873 жылғы 26 наурызда Ачехке соғыс жариялады. Олардың басып кіруіне тікелей себеп болған нәрсе – 1873 жылдың басында Сингапурда Ачех пен АҚШ өкілдері арасындағы келіссөздер болды. 1874 жылы генерал-майор Кёлер басқаратын экспедиция жіберілді, ол жағалау аймақтарының көп бөлігін басып алды. Голландияның ниеті – сұлтан сарайына шабуыл жасап, оны басып алу, бұл бүкіл елді басып алуға әкелетін еді. Сұлтан Сингапурда Италия мен Ұлыбританиядан әскери көмек сұрады және, мүмкін, алды: қандай жағдайда болса да, Ачех армиясы тез жаңартылды және Ачех сарбаздары Кёлерді өлтіруге қол жеткізді (Банда Ачехтің Ұлы мешітінде осы жетістіктің ескерткіші орнатылған). Кёлер бірнеше ауыр тактикалық қателіктер жасады және голландиялықтардың беделіне ауыр соққы берді. Генерал Ван Свитен басқарған екінші экспедиция кратонды (сұлтан сарайы) басып алды: алайда, сұлтан ескертілген еді және тұтқыннан қашуға үлкерді. Осы аймақта 10 жыл бойы үзіліссіз партизандық соғыс жүрді, екі тараптан да көптеген құрбандар туды. 1880 жылға қарай голландиялықтардың стратегиясы өзгерді, соғысты жалғастырудың орнына, олар қазірдің өзінде бақылап отырған аймақтарды қорғауға көшті, олар негізінен астана (қазіргі Банда Ачех) және Уле Лхэу портымен шектелген еді. 1880 жылғы 13 қазанда отаршылдық үкімет соғыс аяқталғанын жариялады, бірақ ол басып алған аумақтарды бақылауда ұстау үшін үлкен қаржы жұмсады. 1883 жылы соғыс қайта басталды, британдық «Нисеро» кемесі Ачех аумағында, голландиялықтардың ықпалы аз болған жерде қалып қойды. Жергілікті басшы голландиялықтардан да, британдықтардан да құн талап етті, ал британдықтардың қысымымен голландиялықтар теңізшілерді босатуға тырысуға мәжбүр болды. Голландиялықтардың тұтқындарды құтқару әрекеті сәтсіз аяқталды, жергілікті басшы Теуку Умардан көмек сұралды, бірақ ол бас тартты. Содан кейін голландиялықтар британдықтармен бірлесіп аумақты басып алды. Сұлтан барымталарды босатып, үлкен ақшалай сыйлық алды. Голландияның соғыс министрі Вейцель Ачехке қайтадан ашық соғыс жариялады, соғыс бұрынғыдан да аз табыспен жалғасты. Голландиялықтар жергілікті басшыларды да жалдауға тырысты: аталған Умар ақша, опиум және қару-жарақпен сатып алынды. Умар панглима пранг бузар (үкіметтің жоғарғы әскери басшысы) атағын алды. Умар өзін Теуку Джохан Баһлаван (Батыр Жохан) деп атады. 1894 жылғы 1 қаңтарда Умар тіпті голландиялықтардан әскер құруға көмек алды. Алайда, екі жылдан кейін Умар голландиялықтарға Ачехтің ішкі аймақтарын бағындыруға көмектесудің орнына, өзінің жаңа әскерімен оларға шабуыл жасады. Бұл оқиға голландия тарихында «Теуку Умардың сатқындығы» деп жазылған. 1892 және 1893 жылдары Ачех голландиялықтардың күш-жігеріне қарамастан тәуелсіздігін сақтап қалды. Майор Дж. Б. ван Хьюц, отаршылдық әскери басшы, Ачех туралы бірқатар мақалалар жазды. Оған Лейден университетінің докторы Снук Хургрондж, сол кездегі исламтану бойынша голландиялық сарапшы қолдау көрсетті. Хургрондж Ачехтің көптеген басшыларының сенімін жеңіп алып, голландия үкіметі үшін құнды ақпарат жинады. Оның еңбектері көп жылдар бойы құпия сақталды. Хургрондж Ачех қоғамын талдағанда сұлтанның рөлін азайтып, мұрагерлік басшыларға, олардың ішінде жергілікті әкімшілер ретінде сенімді болуға болатын Уле Балангқа назар аудару қажет екенін айтты. Алайда, Ачехтің діни басшылары, оламалар, сенімділікке лайық емес және олармен ынтымақтасу мүмкін емес, оларды жою керек деді. Осы кеңеске құлақ асты: 1898 жылы Ван Хьюц Ачех губернаторы болып тағайындалды, ал оның лейтенанты, кейіннен голландия премьер-министрі болған Хендрикус Колин, Ачехтің көп бөлігін жаулап алды. Олар Хургрондждің ұсыныстарын орындап, ауылдарда оларды қолдайтын улебелангтарды тапты. Ван Хьюц полковник Ван Даленге қалған қарсылық күштерін жоюды тапсырды. Ван Дален бірнеше ауылды қиратты, кем дегенде 2900 ачехты өлтірді, олардың ішінде 1150 әйел мен бала болды. Голландиялықтардың жоғалтуы 26 адамды құрады, ал Ван Даленнің орнын полковник Шварт басты. 1904 жылға қарай Ачехтің көп бөлігі голландиялықтардың бақылауында болды және отарлық мемлекетпен ынтымақтасқан жергілікті үкімет құрылды. Ачех жағынан болған жалпы шығын 50 000-ден 100 000-ға дейін адам қаза тауып, 1 миллионнан астам адам жарақат алды.

The Dutch colonial government declared war on Aceh on March 26, 1873; the apparent immediate trigger for their invasion was discussions between representatives of Aceh and the United States in Singapore during early 1873. An expedition under Major General Köhler was sent out in 1874, which was able to occupy most of the coastal areas. It was the intention of the Dutch to attack and take the Sultan's palace, which would also lead to the occupation of the entire country. The Sultan requested and possibly received military aid from Italy and the United Kingdom in Singapore: in any case the Aceh army was rapidly modernized, and Aceh soldiers managed to kill Köhler (a monument of this achievement has been built inside Grand Mosque of Banda Aceh). Köhler made some grave tactical errors and the reputation of the Dutch was severely harmed. A second expedition led by General Van Swieten managed to capture the kraton (sultan's palace): the Sultan had however been warned, and had escaped capture. Intermittent guerrilla warfare continued in the region for ten years, with many victims on both sides. Around 1880 the Dutch strategy changed, and rather than continuing the war, they now concentrated on defending areas they already controlled, which were mostly limited to the capital city (modern Banda Aceh), and the harbour town of Ulee Lheue. On October 13, 1880, the colonial government declared the war as over, but continued spending heavily to maintain control over the areas it occupied. War began again in 1883, when the British ship Nisero was stranded in Aceh, in an area where the Dutch had little influence. A local leader asked for ransom from both the Dutch and the British, and under British pressure the Dutch were forced to attempt to liberate the sailors. After a failed Dutch attempt to rescue the hostages, where the local leader Teuku Umar was asked for help but he refused, the Dutch together with the British invaded the territory. The Sultan gave up the hostages, and received a large amount in cash in exchange. The Dutch Minister of Warfare Weitzel now again declared open war on Aceh, and warfare continued, with little success, as before. The Dutch now also tried to enlist local leaders: the aforementioned Umar was bought with cash, opium, and weapons. Umar received the title panglima prang besar (upper warlord of the government). Umar called himself rather Teuku Djohan Pahlawan (Johan the heroic). On January 1, 1894, Umar even received Dutch aid to build an army. However, two years later Umar attacked the Dutch with his new army, rather than aiding the Dutch in subjugating inner Aceh. This is recorded in Dutch history as "Het verraad van Teukoe Oemar" (the treason of Teuku Umar). In 1892 and 1893, Aceh remained independent, despite the Dutch efforts. Major J. B. van Heutsz, a colonial military leader, then wrote a series of articles on Aceh. He was supported by Dr Snouck Hurgronje of the University of Leiden, then the leading Dutch expert on Islam. Hurgronje managed to get the confidence of many Aceh leaders and gathered valuable intelligence for the Dutch government. His works remained an official secret for many years. In Hurgronje's analysis of Acehnese society, he minimised the role of the Sultan and argued that attention should be paid to the hereditary chiefs, the Ulee Balang, who he felt could be trusted as local administrators. However, he argued, Aceh's religious leaders, the ulema, could not be trusted or persuaded to cooperate, and must be destroyed. This advice was followed: in 1898 Van Heutsz was proclaimed governor of Aceh, and with his lieutenant, later Dutch Prime Minister Hendrikus Colijn, would finally conquer most of Aceh. They followed Hurgronje's suggestions, finding cooperative uleebelang that would support them in the countryside. Van Heutsz charged Colonel Van Daalen with breaking remaining resistance. Van Daalen destroyed several villages, killing at least 2,900 Acehnese, among which were 1,150 women and children. Dutch losses numbered just 26, and Van Daalen was replaced by Colonel Swart. By 1904 most of Aceh was under Dutch control, and had an indigenous government that cooperated with the colonial state. Estimated total casualties on the Aceh side range from 50,000 to 100,000 dead, and over a million wounded.

Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914-1918 жылдар)

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нидерланды бейтараптығын сақтады. Осы бейтараптықты қорғау үшін ірі әскер жұмылдырылды, бірақ ол сол кездегі жаңа стандарттарға сәйкес жабдықталмағандықтан, ғасырдың ортасына дейін жалғасқан жабдықтардың нашарлығына алып келді. Соғыстан кейін қорғаныс бюджетінің көп бөлігі Шығыс Индияны қорғауға арналған флотқа жұмсалды. Алайда, бұл теңіз күштерін кеңейтуге емес, тек жаңғыртуға ғана мүмкіндік берді.

Екінші дүниежүзілік соғыс (19391945)

Одақтастар туралы жиі айтылатын болса, Франция шайқасы кезінде олардың бұрынғы соғысқа, қазіргі соғысқа қарағанда жақсы дайындалғаны көп рет асыра сілтеліп айтылды, бірақ голландиялықтар үшін тіпті мұндай да дұрыс емес еді. Барлық маңызды қатысушылардың ішінде олар ең нашар жабдықталған, тіпті Бірінші дүниежүзілік соғыстың деңгейіне де жете алмады, себебі голландиялықтар өз бейтараптығының (тағы да) сақталатынына сенген. Дегенмен, 1940 жылдың мамырында неміс басқыншылары күштерін тиісінше бейімдеді, ал Нидерланд шайқасындағы голланд армиясы 14 мамырда – бес күнге созылған шайқастан кейін – голландияның ірі қалаларын одан әрі бомбалаудан сақтап, толығымен сақталған күйінде тапсырылды. Голландия империясы күресін жалғастырды, бірақ 1942 жылы Голландияның Шығыс Индиясы (кейін Индонезия) жапондықтар тарапынан басып алынды. Жава теңізіндегі шешуші шайқаста голланд флотының көп бөлігі жойылды. Соғысқа голландтың үлесі сауда флотымен (Тынық мұхитындағы одақтас сауда кемелерінің басым бөлігін қамтамасыз ету), бірнеше әуе эскадрильясы, бірқатар әскери кемелер және голланд эмигранттарының есебінен құрылған мотострелоктер бригадасымен шектелді.

Қырғи қабақ соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін голландиялықтар алғаш рет Индонезиядағы ұлтшылдарға қарсы отаршылдық соғысқа қатысты. Нәтижесінде, отандық күштерге көңіл аз болды және RAM танкысы сияқты артық одақтас жабдықтарын сұрап (немесе жай ғана алып) қайта қарулануға тура келді. 1949 жылы Бернард Монтгомери Нидерланд Корольдік армиясын жай ғана «жауынгерлік қабілетсіз» деп бағалады. Алайда, 1950-жылдардың басында голландиялықтар НАТО-ның конвенциялық күштерін құруға толыққанды қатысты. АҚШ-тың жабдықтар бюджетінің жартысын қаржылық қолдауы қазіргі заманғы қорғаныс күштерін құруға мүмкіндік берді. АҚШ КСРО шабуылынан кейін Еуропадан бас тартуы мүмкін деген қорқынышпен голландиялықтар Рейн позициясын голландиялықтардың дәстүрлі қорғаныс құралы – су арқылы нығайтты. Рейннің негізгі салаларындағы өзендерді толығымен бұғаттап, суды солтүстік Иссель саласына бағыттап, осылайша Иссель көлі мен Рур аймағы арасында өтпес сазды кедергі жасауға дайындық жүргізілді. Голландияның әскери-теңіз күштері әуе кемесі, екі крейсер, он екі эсминец және сегіз суасты кемесімен толықтырылды. 1960-жылдары Әскери-теңіз күштері өз жобаларымен заманауи кемелерді қайтадан шығара бастады және баяу кеңейді, алайда АҚШ ядролық қозғалтқыштан бас тартты. Армия өзінің көптеген моторизацияланған бөлімшелерін механикаландырылған бөлімшелерге ауыстырып, жаяу әскер мен артиллерияға мыңдаған AFV енгізді. Алайда, конвенциялық атыс күші назардан тыс қалды, өйткені ядролық соғысқа бірден кірісу жоспарланған. 1970-жылдары икемді жауап стратегиясы таза конвенциялық қорғанысқа мүмкіндік береді деп үміттенілді. Нидерландтың қолданбалы ғылыми зерттеулер ұйымының цифрлық модельдеуі табысты конвенциялық қорғаныс мүмкін екенін және тіпті ықтимал екенін көрсетті, егер конвенциялық атыс күші жақсартылса. Осы онжылдықта британдықтар, француздар, бельгиялықтар және канадалықтар өз күштерін қысқарған кезде, Нидерланд үкіметі неміс және американдықтардың күшті кеңейту саясатын қолдауға шешім қабылдады. Нәтижесінде, 1980-жылдардың ортасында голландтың ауыр бөлімшелері британдықтардың санына тең болды және Эльбадағы голланд корпусының секторы өзінің жеке резервтік дивизиясы бар жалғыз бөлім болды; ол тоғыз күшейтілген кеңестік дивизияның шабуылына қарсы тұра алуға арналған, немесе шамамен 10 000 AFV, материалдық резервтерді қоса алғанда. Бұл фактілер халықаралық баспасөздің тәртіптің жеңілдеуіне назар аударуымен біршама жасырылды, бұл күштерді үлкен қоғамға жақсырақ интеграциялау үшін әдейі саясаттың бөлігі болды. Сол уақытта Әскери-теңіз күштерінде отыздан астам капиталдық кеме және Әуе күштерінде 200-ге жуық тактикалық ұшақ болды. Варшава шарты мен КСРО құлағаннан кейін голландтықтар өз күштерін едәуір қысқартып, армиясын неміс армиясымен біріктірді, сонымен қатар жаңа әуе десанттық бригада құрды. Мерзімді қызметтен әскер кәсіби армияға ауыстырылды және бейбітшілік миссияларында пайдалану үшін жүздеген жеңіл AFV сатып алынды. Әскери-теңіз және әуе күштерін жаңғырту, азырақ қысқартылған, жалғасуда.

After the Second World War, the Dutch were first involved in a colonial war against the nationalists in Indonesia. As a result, the home forces were much neglected and had to rearm by begging for (or simply taking) surplus allied equipment, such as the RAM tank. In 1949 Bernard Montgomery judged the Royal Netherlands Army as simply "unfit for battle". In the early fifties however, the Dutch fully participated in the NATO build up of conventional forces. US financial support paying half of the equipment budget made it possible to create a modern defence force. Afraid that the USA might give up Europe immediately after a Soviet attack, the Dutch strongly reinforced the Rhine position by means of the traditional Dutch defensive weapon: water. Preparations were made to completely dam the major Rhine effluent rivers, forcing the water into the northern IJssel branch and thereby creating an impassable mudbarrier between Lake IJssel and the Ruhr Area. The Dutch navy was also expanded with an aircraft carrier, two cruisers, twelve destroyers and eight submarines. In the sixties, the Navy again began to produce modern vessels of its own design and expanded slowly, however nuclear propulsion was refused by the United States. The Army replaced most of its motorised units by mechanised ones, introducing thousands of AFVs into the Infantry and the Artillery. Conventional firepower was neglected however as it was intended to engage in nuclear war immediately. In the seventies, it was hoped that the strategy of flexible response would allow for a purely conventional defence. Digital modelling by the Netherlands Organisation for Applied Scientific Research showed that successful conventional defence was feasible and indeed likely, provided that conventional firepower would be improved. Whereas the British, French, Belgians and Canadians reduced their forces in this decade, the Dutch government therefore decided to go along with the German and American policy of force enlargement. As a result, in the mid eighties the Dutch heavy units equalled the British in number and the Dutch Corps sector at the Elbe was the only one to have its own reserve division; it was conceived as to be able to hold an attack by nine reinforced Soviet divisions, or about 10,000 AFVs including materiel reserves. These facts were obscured somewhat by international press attention to the relaxation of discipline, part of a deliberate policy to better integrate the forces into the larger society. At the same time the Navy had over thirty capital vessels and the Air Force about 200 tactical planes. When the Warsaw Pact and the Soviet Union itself collapsed, the Dutch reduced their forces considerably and integrated their army with the German while also creating a new airborne brigade. The conscript army was replaced by a fully professional one and hundreds of light AFVs bought for use in peace missions. Modernising of naval and air forces, less drastically reduced, continues.

Корей соғысы

1950 жылдың 25 маусымынан бастап 1953 жылдың 27 шілдесіне дейін, Корей соғысын тоқтату туралы келісім күшіне енгенге дейін, Корей соғысы Солтүстік Корея мен Оңтүстік Корея арасындағы соғыс ретінде басталды. Соғыс басталған кезде, Кореяның бөлінуі салдарынан, Солтүстік және Оңтүстік Корея Корея түбегін бақылау үшін бәсекелес уақытша үкіметтер ретінде сақталды. Бұл соғыс – суық соғыстың алғашқы маңызды қарулы қақтығыстарының бірі болды. Басты қарсыластар – Қытай Халық Республикасының қолдауымен Солтүстік Корея, сондай-ақ Кеңес Одағынан келген әскери кеңесшілер, ұшқыштар және қару-жарақ; қарсы жағында – АҚШ, Ұлыбритания, Канада, Филиппин және Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) аясында әскер жіберген көптеген басқа елдер, оның ішінде 3000-нан астам әскер жіберген Нидерланды. 1950 жылдың 15 қазанында БҰҰ-ның Нидерланд жасағы құрылды. Барлығы 16 225 еріктінің арасынан 3418-і қабылданып, Кореяға жіберілді. Нидерланд әскерлерінің көп бөлігі АҚШ-тың 2-ші жаяу әскер дивизиясының 38-ші жаяу әскер полкіне қосылған «Нидерланд батальонына» бекітілді. Нидерланд әскерінен 116 адам соғыста қаза тапты, 3 адам жоғалып кетті және 1 адам тұтқын ретінде қайтыс болды. Қайтыс болғандардың барлығы Оңтүстік Кореяның Пусан қаласындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының мемориалдық зиратына жерленді. Корея суларына Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз күштерінің бірнеше кемелері, оның ішінде эсминецтер және фрегаттар (барлығы бір уақытта емес) жіберілді. Олардың міндеттеріне Корея суларын патрульдеу, басқа кемелерге сүйемелдеу және теңіз артиллериясымен құрлықтағы әскерлерге көмектесу кірді.

Индонезияның тәуелсіздігіне қарсы соғыс (19451949)

Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Жапония құлағаннан кейін, Индонезияның Сукарно басшылығындағы ұлтшылдары пайда болған мүмкіндікті сезініп, голландтық отаршылдықтан тәуелсіздік жариялады. Жапондықтар құрған жергілікті әскер бөлімдерінің көмегімен 1945 жылғы 17 тамызда Сукарно президент болған тәуелсіз Индонезия Республикасы жарияланды. Неміс оккупациясынан енді ғана азат болған Нидерландының бастапқыда жауап беруге шамасы жетпеді, бұл республикалық күштерге ірі архипелагтың, әсіресе Ява мен Суматраның бір бөлігін іс жүзінде бақылауға алуға мүмкіндік берді. Ал халық азаматтығы сирек сыртқы аралдарда екі тараптың да тиімді бақылау орнатуға мүмкіндігі болмады, бұл кейде хаостық жағдайға алып келді.

Ұлыбританияның қатысуы

Жапондықтардан кейінгі апталарда Ұлыбритания жапондықтардан билікті алу үшін әскер жіберді және көп ұзамай жаңа құрылған үкіметпен қақтығысқа түсті. Британдықтар Голландияның шағын әскери контингентін әкелді, оны Голландия Үндістанының азаматтық әкімшілігі (NICA) деп атады. Британдықтар Индонезия ұлтшылдарының өршіп келе жатқан батылдығы мен айқын күшіне алаңдады, олар архипелагтағы жеңілген жапон гарнизондарының қаруларымен қаруланған сияқты көрінді. Британдық бригадир А. В. С. Маллаби индонезиялықтар қаруларын тапсырсын немесе ірі шабуылға ұшырайды деген талапты қойғанда қаза тапты. Қарымда ретінде, 1945 жылдың 10 қарашасында Сурабаяға британдық әскерлер шабуыл жасады, нәтижесінде қанды көшедегі шайқас болды. Үш аптаға созылған Сурабая шайқасы соғыстағы ең қанды шайқас болды және индонезиялық ұлтшыл күштердің нығайып тұрғанын көрсетті. Бұл британдықтарды, жапондықтардың капитуляциясынан кейін Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ресурстары шектеулі болғандықтан, тағы бір қақтығысқа тартылудан сақтандырды.

Нидерландтардың реакциясы

Нәтижесінде голландтар бақылауды қайтаруға шақырылды, ал NICA күштерінің саны көп ұзамай күрт өсті. Бастапқыда Нидерланды Республикамен келіссөздер жүргізіп, Линггаджатиде келісімге келді, онда «Индонезия Біріккен Штаттары» жарияланды – Нидерланд королевасы басшылығындағы жартылай тәуелсіз федеративтік мемлекет. Екі тарап та бірін-бірін келісімді бұзғаны үшін күшті айыптады, соның салдарынан екі жақта да бейкүнәйтсегіш күштер жеңіске жетті. Голланд тарапы үшін маңызды мәселе Индонезиядағы голланд азшылығының мүшелерінің тағдыры болды, олардың көпшілігі жапондықтардың концлагерьлерінде өте жаман жағдайда ұсталған еді. Индонезиялықтар осы тұтқындарды босатуға көмектеспегені үшін айыпталды (және кінәлі деп танылды).

Полиция әрекеттері мен партизандық соғыс

Нидерланд үкіметі өздерінің заңды аумағы деп санайтын жерлерін қайтарып алу үшін үлкен әскери күш жұмылдырды. Содан кейін болған екі ірі әскери науқан операциялардың масштабын азайту мақсатымен қарапайым "полициялық шаралар" деп жарияланды. Екі тараптан да түрлі адам құқықтары бұзылған және зұлсалылықтар жасалған. Шамамен 6000 голландиялық және 150 000 индонезиялық қаза тапқан деп есептеледі. Голландиялықтар мен олардың жергілікті одақтастары Республика армиясын ірі ұрыстардың көбінде жеңіп, екінші науқан кезінде тіпті Сукарноны тұтқындауға жеткенімен, Индонезия күштері голландиялықтардың шабуылынан құтылған генерал Судирман басшылығымен кең ауқымды партизан соғысын жалғастырды. Голландияның екінші шабуылына бірнеше ай бұрын, тәуелсіздік қозғалысындағы коммунистік топтар республикалық күштерді бақылауға алу мақсатымен "Мадиун оқиғасы" деп белгілі болған сәтсіз төңкеріс жасады.

Индонезияның тәуелсіздігін тану

Екінші «полициялық әрекеттен» кейін республикалық қарсылықтың жалғасуы және белсенді дипломатия, көп ұзамай отаршылдық үкімшіліктің аяқталуына әкелді. Әлемнің көп бөлігіндегі, әсіресе АҚШ-тағы журналистік пікір голландтарға қарсы болды. 1949 жылдың қаңтарында АҚШ үкіметі Нидерланд Индиясына Маршалл жоспары аясындағы көмекті тоқтатты. Нидерландқа Маршалл жоспары бойынша көмек көрсету туралы нақты емес болғанымен, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін голланд экономикасын қалпына келтіруге қажетті американдық қаражаттарға қауіп төнуі Нидерланд үкіметінің келіссөздерді қайта бастауының бір себебі болды. Гаагадағы дөңгелек үстел конференциясынан кейін голландтар 1949 жылдың 27 желтоқсанында Индонезияның тәуелсіздігін мойындады. Голландтың бақылауында қалған Нидерланд Жаңа Гвинеясы (қазіргі Батыс Ириан-Джая) бұл ереженің ерекшелігі болды. 1962 жылы голландтарға қысым көрсету мақсатымен Индонезия теңіз және әуе арқылы шабуыл жасаған коммандостарды жіберді, бірақ олардың барлығы голланд күштерімен жеңіліске ұшырады, бұл кең ауқымды шабуылдар емес еді. Басты назарда АҚШ-тан (қайтадан Маршалл жоспары туралы) түскен үлкен қысымнан кейін голландтар Жаңа Гвинеяны БҰҰ-ға тапсырды, ол 1963 жылы Жаңа Гвинеяны Индонезияға берді. Келесі онжылдықтарда Индонезия мен Нидерланд үкіметтері арасында Индонезияның тәуелсіздігінің ресми танылған күніне байланысты дипломатиялық даулар жалғасты. Индонезиялықтар Сукарноның 1945 жылғы 17 тамыздағы жарияланымының жылдығын мемлекеттік мереке ретінде тойлайды. Нидерланд, Сукарно үкіметін заңсыз деп санайтын бірқатар адал эмигранттарды қабылдағандықтан, тек 1949 жылғы 27 желтоқсанда Индонезияға голланд капитуляциясының күнін мойындады. Бұл 2005 жылы Голландияның сыртқы істер министрі Бернард Боттың бірнеше игі ниет білдірулерімен өзгерді: ол Индонезияның тәуелсіздігінің 1945 жылғы 17 тамызда басталғанын ресми түрде мойындады, соғыс кезіндегі қақтығыстардан туған азаптарға өкініш білдірді және Сукарноның тәуелсіздік жариялауының 60 жылдығына арналған салтанатқа қатысты, бұл осы шараға қатысқан алғашқы голланд делегациясының құрамына кірді.

The continuing existence of Republican resistance following the second 'Police action', paired with active diplomacy, soon thereafter led to the end of colonial rule. Journalistic opinion in much of the rest of the world, notably in the United States, was against the Dutch. In January 1949, the US government suspended Marshall Plan aid to the Netherlands Indies. Although the threat to Marshall Plan aid to the Netherlands was only implicit, the possibility of the threat to American funds vital to Dutch economic recovery after the Second World War, was one of the reasons why the Netherlands government resumed negotiations. Following the Round Table conference in The Hague, the Dutch finally recognised Indonesian independence on December 27, 1949. An exception was made for Netherlands New Guinea (currently known as West Irian Jaya), which remained under Dutch control. In 1962, in an attempt to increase pressure on the Dutch, Indonesia launched a campaign of infiltration by commandos coming in by sea and air, which were all beaten back by the Dutch forces, although these were not serious invasions. After large pressure from mainly the United States (again about the Marshall Plan) the Dutch finally gave custody over New Guinea to the UN, which in 1963 gave New Guinea to Indonesia. In the following decades, a diplomatic row between the governments of Indonesia and the Netherlands persisted over the officially recognized date of Indonesian independence. Indonesians commemorate the anniversary of Sukarno's proclamation (August 17, 1945) as their official holiday. The Netherlands, having taken in a number of loyalist exiles who (for various reasons) viewed Sukarno's government as illegitimate, would only recognize the date of the final Dutch capitulation to Indonesia on December 27, 1949. This changed in 2005 when the Dutch Foreign Minister, Bernard Bot, made several well publicized goodwill gestures: officially accepting Indonesian independence as beginning on August 17, 1945; expressing regret for suffering caused by the fighting during the war; and attending the 60th anniversary commemoration of Sukarno's independence proclamation, part of the first Dutch delegation to do so.

Босния соғысы

Босния және Герцеговинадағы соғыс 1992 жылдың наурызы мен 1995 жылдың қарашасы аралығында болған қарулы қақтығыс болды. Соғысқа Босния және Герцеговинаның этникалық тұрғыдан анықталған бірнеше фракциялары қатысты, олардың әрқайсысы елдің құрылымына кіретін халықтарының бірін өкілдік етуді талап етті. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қорғау күштері (UNPROFOR) Югославия соғыстары кезінде Хорватия мен Босния және Герцеговинадағы БҰҰ-ның негізгі бейбітшілік күштері болды. Олар 1992 жылдың ақпаны мен 1995 жылдың наурызы аралығында қызмет атқарды. Голландия армиясының үлесі «Dutchbat» деп аталды. UNPROFOR 1995 жылдың желтоқсанында НАТО басқаратын көпұлтты күш, IFOR-мен алмастырылды. Нидерланд Корольдік Әуе күштері 1993 жылдың сәуірінен 1995 жылдың желтоқсанына дейін Босниядағы ұшуға тыйым салынған аймақты НАТО-ның күшін қолдану кезінде 12 F-16 ұшағын жөнелтті. Нидерланд Корольдік Әуе күштері сондай-ақ «Deliberate Force» операциясының бөлігі ретінде 18 F-16 ұшағын жөнелтті – бұл НАТО-ның әуе шабуылы, ол Босниядағы БҰҰ белгілеген «қауіпсіз аймақтарға» қатер төндірген немесе шабуыл жасаған босниялық сербтердің әскери қабілетін әлсіретуге бағытталған.

The war in Bosnia and Herzegovina was an armed conflict that took place between March 1992 and November 1995. The war involved several ethnically defined factions within Bosnia and Herzegovina, each of which claimed to represent one of the country's constitutive peoples. The United Nations Protection Force (UNPROFOR) was the primary UN peacekeeping force in Croatia and in Bosnia and Herzegovina during the Yugoslav Wars. They served between February 1992 and March 1995. The Dutch Army contribution was known as ‘Dutchbat’. UNPROFOR was replaced by a NATO led multinational force, IFOR in December 1995. The Royal Netherlands Air Force deployed 12 F 16s as part of Operation Deny Flight, NATO's enforcement of the Bosnian no fly zone between April 1993 and December 1995 The Royal Netherlands Air Force also deployed 18 F 16s as part of Operation Deliberate Force, a NATO air campaign conducted to undermine the military capability of Bosnian Serbs who threatened or attacked UN designated "safe areas" in Bosnia
One of the most controversial chapters of the Bosnian war and the Netherlands's involvement in the conflict was the Srebrenica massacre that took place in July 1995, where at least 7,000 Muslim men and boys were murdered after the town of Srebrenica fell to Bosnian Serb forces. Srebrenica was supposed to be a UN designated safe area, and Dutch troops under the command of Colonel Thom Karremans were tasked to protect Srebrenica's safe haven status. From the outset, both parties to the conflict violated the 'safe area' agreement. Dutchbat troops had arrived in January 1995 and watched the situation deteriorate rapidly in the months after their arrival. The already meagre resources of the civilian population dwindled further and even the UN forces started running dangerously low on food, medicine, fuel and ammunition. Eventually, the UN peacekeepers had so little fuel that they were forced to start patrolling the enclave on foot; Dutchbat soldiers who went out of the area on leave were not allowed to return and their number dropped from 600 to 400 men. With only machinegun equipped, light armor (Dutch parliament refused to deploy tanks), UNHQ's refusal to commit air support when it was needed, a passive, politically motivated Dutch high command and malfunctioning US supplied anti tank weapons (they would kill the operator on launch), the Dutchbat soldiers present could only wait and watch. Bosnian Serb forces soon took over the town and the massacre soon followed. One Dutch soldier was killed by a grenade lobbed from a column of a retreating Bosniak soldiers; he was the only fatal Dutch casualty in Srebrenica. Thom Karremans, the UN, the Netherlands army and the Dutch government soon came under fierce criticism for their handling of the crisis. In 2002, a report by the Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie concluded that the "humanitarian motivation and political ambitions drove the Netherlands to undertake an ill conceived and virtually impossible peace mission" and that Dutchbat was ill equipped to carry out such a mission. The report led to the resignation of the Second cabinet of Wim Kok. The report did not satisfy those that believed the Netherlands bore greater responsibility in not preventing the massacre.

Босния соғысының және Нидерландының қақтығысқа қатысуының ең даулы эпизодтарының бірі – 1995 жылдың шілдесінде болған Сребреница қырғыны, онда босниялық серб күштері Сребреница қаласын басып алғаннан кейін кемінде 7000 мұсылман ер мен бала қаза тапты. Сребреница БҰҰ белгілеген қауіпсіз аймақ болуы тиіс еді, ал полковник Том Карреманстың басқаруындағы голланд әскерлеріне Сребреницаның қауіпсіз аймақ статусын қорғау міндеті жүктелді. Конфликттің екі тарапы да «қауіпсіз аймақ» туралы келісімді бұзды. Dutchbat әскерлері 1995 жылдың қаңтарында келді және олар келгеннен кейін жағдайдың тез нашарлағанын көрді. Азаматтық халықтың бұрыннан аз болған ресурстары одан әрі азайды, тіпті БҰҰ күштері де азық-түлік, дәрі-дәрмек, отын және оқ-дәрі жетіспеушілігіне тап болды. Соңында БҰҰ бейбітшілік сақшыларының отыны соншалықты азайды, олар анклавты жаяу патрульдеуге мәжбүр болды; демалысқа кеткен голланд әскерлеріне аймаққа оралуға рұқсат берілмеді және олардың саны 600-ден 400-ге дейін азайды. Тек автоматтары бар, жеңіл бронетехникасы (Голландия парламенті танктарды жөнелтуден бас тартты), UNHQ қажет болған кезде әуеден қолдау көрсетуден бас тартқан, пассивті, саяси мақсатты Голландия жоғары командасы және АҚШ-тан жеткізілген, істен шыққан танкқа қарсы қарулар (олар іске қосылғанда операторды өлтіретін) болғандықтан, голланд әскерлері күтіп, көруге ғана болады. Көп ұзамай босниялық серб күштері қаланы басып алды, содан кейін қырғын болды. Бір голланд сарбазы шегініп бара жатқан босниялық сарбаздар колоннасынан лақтырылған гранатадан қаза тапты; ол Сребреницадағы голландтықтардың жалғыз өлімі болды. Том Карреманс, БҰҰ, Нидерланд армиясы және Нидерланд үкіметі дағдарысты басқарғаны үшін қатты сынға ұшырады. 2002 жылы Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie баяндамасында «гуманитарлық мотивация және саяси амбициялар Нидерландыны дұрыс есептелмеген және іс жүзінде мүмкін емес бейбітшілік миссиясын жүргізуге итермеледі» және Dutchbat мұндай миссияны орындауға жарамсыз екені деген қорытынды жасалды. Бұл баяндама Вим Коктың екінші кабинетінің отставкасына әкелді. Бұл есеп Нидерландының қырғынға жол бермеуіне үлкен жауапкершілік жүктеді деп сенетіндерді қанағаттандырмады.

Косово соғысы

Косоводағы қақтығыс 1999 жылдың 24 наурызы мен 10 маусымы аралығында Югославия мен Солтүстік Атлантика келісім ұйымы арасында, Косоводағы қауіпсіздік жағдайының нашарлауы және адам құқықтарының бұзылуы нәтижесінде болды. Нидерланды аймақтағы НАТО күштеріне бірнеше кеме мен ұшақ ұсынды. 1999 жылдың 26 наурызында Нидерланд Корольдік Әуе күштерінің F-16 ұшағы Югославияның МиГ-29 ұшағын атып түсірді. 1999 жылғы ең қарқынды кезеңінде Нидерланды KFOR құрамына 2000 әскерді жіберді, ол Косовоға қауіпсіздік пен тұрақтылық орнату үшін кірді.

Терроризмге қарсы соғыс

"Терроризмге қарсы соғыс" – АҚШ пен бірнеше НАТО мүшелерінің және басқа одақтастарының, соның ішінде Нидерландының қолдауымен жүргізілген, халықаралық терроризмді тоқтатуды мақсат еткен кампания. "Терроризмге қарсы соғыс" (қазіргі контексте) – Джордж Буш әкімшілігінің 2001 жылғы 11 қыркүйекте Нью-Йорк және Вашингтон қалаларына «әл-Қаида» ұйымы жасаған шабуылдарға жауап ретінде қолға алынған күш-жігеріне берген атауы.

Ирактағы көпұлтты күш

Ирактағы көпұлтты күш, сондай-ақ "Коалиция" немесе "АҚШ бастаған коалиция" деп аталады, бұл Иракта әскери қызметкерлері бар елдердің үкіметтерін білдіреді. Балкененде кабинетінің бірінші құрамы 2003 жылы АҚШ пен Ұлыбританияның Иракқа басып кіруін қолдады. Самава (Оңтүстік Ирак) қаласында орналасқан 1,345 саяқты әскериден тұратын тәуелсіз контингент (оның ішінде 650 голланд теңіз жаяу әскері, CH 47 Chinook тікұшақтары, әскери полиция, логистикалық топ, коммандос отряды, далалық аурухана және Корольдік Нидерланд Әуе күштерінің AH 64 шабуылдық тікұшақтары) алғашқы басып кіруден кейін 2003 жылы орналаса бастады және 2005 жылдың маусымында Ирактан кетті. Нидерланд әскері екі салдатын жеке шабуылдарда жоғалтты. 2010 жылдың қаңтар айында Премьер-министр Балкененде Дэвидс комиссиясының 10 айлық тергеуінің қорытынды есебі жарияланғаннан кейін қиын жағдайға түсті. Виллиборд Дэвидс 2009 жылы Нидерланд үкіметінің 2003 жылы Ирак соғысына саяси қолдау көрсету туралы Нидерланд үкіметінің қабылдаған шешімін тексеруді тапсырған арнайы комиссияның төрағасы болды. Бұл шешім сол кезде Нидерланд үкіметі Ұлыбритания мен АҚШ-тың барлау мәліметтерін ескере отырып қолдаған. Бұл – басып кіру туралы шешімге тәуелсіз құқықтық баға берген алғашқы оқиға. Комиссия мүшелеріне Хоге Раадтың (Нидерландтың жоғарғы соты) бұрынғы президенті, Еуропалық соттың бұрынғы судьясы және екі құқық ғылымының профессоры кірді. Балкененде соғысқа қолдау көрсету туралы шешімді ресми түрде парламенттік тергеуді бастау туралы ұсыныстарға бұрын қарсы тұрған. Есепке сәйкес, Нидерланд үкіметі Нидерландтың Өкілдер палатасын одақтастардың Иракқа қарсы әскери әрекеттеріне "халықаралық құқық бойынша негізді мандаты жоқ" деген қолдауы туралы толыққанды хабардар етпеген және Ұлыбритания Нидерландтың соғысқа қолдау көрсету туралы шешіміне ықпал етуде маңызды рөл атқарған. Сондай-ақ, британ үкіметі Нидерландтық комиссияның сұраған маңызды құжатын, Тони Блэрдің Балкенендеге жазған хатын жариялаудан бас тартқаны белгілі болды. Бұл хат "дипломатиялық протоколдың бұзылуы" ретінде қарастырылды және ол тек Балкенендеге арналған еді. Хат әдеттегідей вербальды нота түрінде жіберілмеді, оның орнына Блэрдің Балкенендеге жіберген жеке хабары болды, оны қайтару керек болды және Нидерланд мұрағатында сақтауға болмады. Нидерландтық тергеудің нәтижелері және британ үкіметінің хатты жариялаудан бас тартуы Чилкоттың тергеуіне халықаралық назарды арттыруы мүмкін. Балкененде парламенттің төменгі палатасын басып кіруге қолдау көрсету туралы толыққанды хабардар еткенін және Саддам Хуссейннің БҰҰ қаулыларын құрметтемеуі мен БҰҰ қару инспекторларымен ынтымақтаспауы басып кіруді ақтағанын мәлімдеді. Балкененде биліктегі коалицияның бір бөлігі болған Еңбек партиясы (Partij van de Arbeid) премьер-министрден жаңа мәлімдеме жасауды талап етті.

The Multinational force in Iraq, also known as the 'Coalition' or 'US led coalition', refers to the nations whose governments have military personnel in Iraq. The first Balkenende cabinet supported the US and the UK in the 2003 invasion of Iraq. An independent contingent of 1,345 troops (including 650 Dutch Marines, CH 47 Chinook helicopters, military police, a logistics team, a commando squad, and a field hospital and Royal Netherlands Air Force AH 64 attack helicopters in support) based in Samawah (Southern Iraq), that started deploying in 2003 after the initial invasion, left Iraq in June 2005. Netherlands lost two soldiers in separate insurgent attacks. In January 2010, PM Balkenende found himself in dire straits after the publication of the final report of the 10 months inquiry by the Davids Commission. Willibrord Davids was the chairman of this special committee of inquiry, charged by the Dutch government in 2009 with investigating the decision making by the Dutch government in 2003 on the political support for the war in Iraq, which was supported then by the Dutch government following intelligence from Britain and the US. This was the first ever independent legal assessment of the invasion decision. The commissioners included the former president of the Hoge Raad (Dutch supreme court), a former judge of the European Court of Justice, and two legal academics. Balkenende had so far resisted calls for a formal parliamentary inquiry into the decision to back the war. According to the report, the Dutch cabinet had failed to fully inform the Dutch House of Representatives about its support that the military action of the allies against Iraq "had no sound mandate under international law" and that the United Kingdom was instrumental in influencing the Dutch decision to back the war. It also emerged that the British government had refused to disclose a key document requested by the Dutch panel, a letter to Balkenende from Tony Blair in which was asked for the support. This letter was said to be handed over in a "breach of diplomatic protocol" and on the basis that it was for Balkenende's eyes only. The letter was not sent as a note verbale as is the normal procedure – instead it was a personal message from Blair to Balkenende, and had to be returned and not stored in the Dutch archives. The details of the Dutch inquiry's findings and the refusal of the British government to disclose the letter were likely to increase international scrutiny on the Chilcot inquiry. Balkenende reacted that he had fully informed of the lower house of parliament with regard to support for the invasion and that the repeated refusal by Saddam Hussain to respect UN resolutions and to co operate with UN weapons inspectors had justified the invasion. The Partij van de Arbeid (Dutch Labour Party), part of Balkenende's ruling coalition, demanded a new statement from the PM.

Ауғанстан

Operation Enduring Freedom операциясының шеңберінде Нидерланды Ауғанстандағы құрлық операцияларын қолдау үшін Еуропалық қатысу әуе күшінің (EPAF) құрамында ұшақтарды, сондай-ақ Таяу Шығыс/Үнді мұхиты суларын бақылау үшін Нидерланд теңіз фрегаттарын жөнелтті. 2006 жылдан бастап Нидерланды Ауғанстанның оңтүстігінде жаңа қауіпсіздік операциясы аясында қосымша әскерлер мен тікұшақтарды орналастырды. 2006 жылы Нидерландтың құрлық және әуе күштерінің саны шамамен 2000 адамды құрады, олар НАТО-ның ISAF күшінің бөлігі ретінде британдық және канадалық күштермен бірге оңтүстікте жауынгерлік операцияларға қатысты. Әскерлердің көп бөлігі Үрзған провинциясында 3D стратегиясы (қорғаныс, даму, дипломатия) аясында жұмыс істеді. 2006 жылдың 1 қарашасында Нидерландтық генерал-майор Тон Ван Лун канадалықтардан Ауғанстандағы НАТО Оңтүстік аймақтық қолбасшылығын алты айға қабылдады. Толық мәліметтер үшін 2006 жылғы Ауғанстандағы коалицияның жауынгерлік операциялары және Хора шайқасы туралы мақалаларды қараңыз. Корольдік Нидерланд армиясының коммандосы капитаны Марко Крон 1955 жылдан бері Ауғанстанның Урузган провинциясындағы іс-қимылдары үшін Әскери Вильгельм орденінің (Виктория кресімен және Құрмет медалімен салыстыратын, отпен шайқаста көрсетілген батырлық үшін Нидерландтың ең жоғары наградасы) алғашқы жеке иегері атанды. Ішкі саясатта бұл қатысу халық арасында танымал болмады және дау тудырды, нәтижесінде үкімет 2007 жылы 2010 жылға дейін әскерін шығаруды жариялады. 2009 жылы Ауғанстанда қалуды жалғастыру туралы американдық үкіметтің сұранысына жауап ретінде Нидерланд үкіметі Ауғанстанда жаңа миссияларды зерттеуді қарастырып жатқаны хабарланды, бірақ бұл әрекет үкімет ішіндегі келіспеушіліктерге әкеліп, 2010 жылдың ақпан айында оның құлауына соқты. 2010 жылдың 1 тамызында Нидерланд әскері Ауғанстандағы төрт жылдық миссиясынан ресми түрде шығуын жариялады; барлық 1950 сарбаз қыркүйекке дейін Нидерландқа оралуы күтілуде.