Кіріспе

Der Kuhhandel (Сиыр саудасы) - Курт Вейлдің опереттасы. Неміс либреттосын Роберт Вэмбери жазған.

Жаратылыс

Курт Вейл мен Роберт Вэмбери екеуі де нацистік Германиядан қашқан адамдар еді. Олар 1933 жылы Парижде кездесіп, 1934 жылы оперетта жұмысын бастады. Либретто аяқталғаннан кейін, Париж мен Цюрихтегі театр директорларын опереттаны қоюға қызықтыруға жасалған әрекеттер нәтижесіз аяқталды, содан кейін Вейл басқа жобаларға көшті, көптеген музыкалық нөмірлер аяқталғанмен, оркестрленбеген күйінде қалды. Неміс тіліндегі "Kuhhandel" сөзі "мал айырбасы" деген мағынаны білдіреді. 1930 жылдардағы неміс сленгінде ол саясаткерлердің жасырын амалдарына, ағылшын және американ тіліндегі "ат саудасы" сияқты нәрселерге сілтеме жасады.

Орындаулары мен нұсқалары

1935 жылдың басында Уилл мен Ванбери Реджинальд Аркелл (кітап авторы) және Десмонд Картермен (әндер авторы) бірлесіп, опереттаның үш актілік ағылшын тіліндегі музыкалық комедия нұсқасын жасады, ол "Сиырға бір патшалық" деп аталды. Бұл 1935 жылдың 28 маусымында Лондонның Савой театрында Мьюр Матисонның дирижерлігімен және танымал жас тенор Вебстер Буттың қатысуымен тұңғыш рет көрсетілді. Ол сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, бірақ кассада сәтсіздікке ұшырады, бар болғаны екі апта ғана сахнада тұрды. 1978 жылы Уиллдің досы және көмекшісі Лис Симонет түпнұсқа екі актілік опереттаны қайта құрастырды, және бұл 1981 жылы Schott Musik баспасында жарияланды. Бұл нұсқа алғаш рет концертте 1990 жылдың 22 наурызында Дюссельдорфта орындалды (дирижер: Ян Латам Кениг). Симмонет нұсқасының Ұлыбританиядағы тұңғыш қойылымы 2006 жылдың 30 наурызында Брэдфордтағы Альгамбра театрында Opera North труппасымен сахналанды. Дирижерлік Джим Холмсқа, ал режиссура Дэвид Пунтниге тиесілі болды, ол Самспен бірлесіп аударманы қайта қарады. Бұл қойылым алғаш рет (неміс тілінде) 2004 жылдың 13 тамызында Брегенцтегі Корнмаркт театрында көрсетілді.

Қысқаша мазмұны

Орын: Санта-Мария елі, Кариб теңізіндегі бір аралда Уккуа мемлекетімен шектес.

1-ші акті

Хуанның сиыры бар, оның сүті оған сүйіктісі Хуанитаға үйлену үшін жеткілікті ақша табуға мүмкіндік береді, Хуанитаның қалың малы жоқ. Осы уақытта бейбітшілікке құштар президент Мендес пен оның кеңесшісі Хименеске америкалық қару сатушы Джонс келіп, Уккуа қайта қаруланып жатыр деген жалған хабар таратып, оларды өзінен қару сатып алуға көндіреді. Санта-Марияда ақша жетіспегендіктен, Мендес пен Хименес қару-жараққа төлеу үшін жаңа салық енгізеді. Хуан төлей алмайды, оның сиыры тәркіленіп, Хуанитамен үйленуі тоқтатылады. Хуан сиырды қайтарып алу үшін жеткілікті ақша табу үшін портода жұмыс істейді, бірақ екінші рет үйлену әрекеті де сиырдың қайтадан тәркіленуімен сәтсіз аяқталады. Бұл себебі екінші салық соғысқұмар генерал Конхастың бұйрығымен енгізілуге тиіс болды, ол Уккуамен шекарада әскери оқулар жоспарлап отыр. Хуан әскерге шақырылады, ал Хуанита сиырдың орнына ақша табу үшін қалаға барып, мадам Одетттің мекемесінде проституциямен айналысады. Джонс пен Хименес Мендесті президенттік лауазымнан Конхасқа алмастыру үшін сөз байласады, ол төңкеріс ұйымдастырып, билікті өз қолына алады.

2-ші акті

Коншас өзінің билікті басып алуын тойлау үшін мадам Одеттің үйіне келеді және Хуанитаға ғашық болады. Ертесі күні, басы ауырса да, ол Хименес ұйымдастырған әскери шеруге қатысады. Хуан, солдат болуға мүдделі емес, генералға соққы береді және өлім жазасына кесіледі. Әйгілі болғандай, Джонстың Санта-Марияға сатқан қарулары оқ атпайды, содан кейін ол Уккуаға да сатқан қаруларының да бұзық екені белгілі болады. Президент Коншас Уккуамен бейбіт қатар өмір сүруді жөн көреді және Хуанды кешіреді, ол енді әскери жалақысы мен Хуанитаның тапқан ақшасының көмегімен сиырын қайтарып алады, соңында олар үйлене алады.

Музыка

Музыкалық жағынан, Der Kuhhandel Вайл тастап кеткен ащы-тәтті неміс туындыларына (мысалы, The Threepenny Opera, Rise and Fall of the City of Mahagonny) жақын, ал Knickerbocker Holiday, One Touch of Venus және Love Life сияқты Бродвей операларынан ерекшеленеді. Бірақ, маңызды ықпал, және екі топқа да тән емес, – Оффенбахтың музыкасы: Вейл бұл туындыны "Оффенбахтың ықпалымен жазылған оперетта" деп атады.

Жазбалар

(CD) Үзінділер, Ян Латам Кениг, Эберхард Бюхнер, Люси Пикок, Кристиан Шотенрохр, Уолтер Рафайнер, Оскар Хиллебрандт, Кёльн радиосының симфониялық оркестрі және хоры орындаған; Capriccio 60 013 1 (1990). (DVD) Толық нұсқасы, Кристоф Эберльдің жетекшілігімен: Урсула Пфицнер, Дитмар Киршбаум, Майкл Краус, Вена халық операсы, режиссері Дэвид Пунтни; Phoenix 803 (2007).