Кіріспе

4 Метилтиоамфетамин (4 МТА) – амфетамин класының синтетикалық психоактивтік препараты, 1990 жылдары американдық фармаколог және медициналық химик Дэвид Э. Николс басқарыған Пурдью университетінің ғылыми тобымен әзірленген. Ол жануарларда нейротоксикалық емес, жоғары селективті серотонинді босататын агент (SSRA) ретінде әрекет етеді. 4 МТА – амфетаминнің метилтио туындысы.

Бірінші рет пайда болған

1997 жылы Нидерландының сот-медициналық зертханасына үш байланыссыз есірткі салдарынан болған өлім туралы хабарламалар келіп түсті. Сұрақ тудырған зат – жаңа сақиналы орны бар амфетамин туындысы еді. 1998 жылы осы әлі белгісіз қосылыстың тағы екі жағдайы тізімге қосылды, ал оқиғалар IPSC (Institut de Police Scientifique et de Criminologie, University of Lausanne, Switzerland) ұйымына хабарланды. Нидерланды мен Швейцарияда белгісіз қосылыс гидрохлорид тұзы түрінде кездесті, және әртүрлі таблеткалардың суреттері салыстырылды. Тергеу нәтижесінде, бұл туынды Ұлыбритания және Германия сияқты басқа да еуропалық елдерде де кездескені анықталды. Жаңа есірткі тіпті Австралияға дейін жеткен. Анализдік зерттеулерден кейін, қосылыс 4 метилтиоамфетамин (4 МТА) екені анықталды. Бұл жануарлардағы фармакологиялық зерттеулер үшін бастапқыда қолданылған бұрыннан белгілі қосылыс еді. Дэвид Николстың 4 МТА бойынша жүргізген зерттеулері, барлық елдерде табылған таблеткалармен байланыстырылды.

Даму

4 МТА-ны Дэвид Николс басқаратын зерттеу тобы әзірледі. Николстің ниеті – МДМА-ның мида қалай жұмыс істейтінін анықтап, оны психотерапияда пайдалы қолдану жолын табу болатын. Осы мақсатта Николс оған ұқсас құрылымды молекулаларды зерттеді, соның ішінде 4 МТА-ны. 1992 және 1997 жылдар аралығында олар бұл препараттың егеуқұйрықтарға (тышқандарға) тигізетін әсері және оның депрессияны емдеуде қолданылуы, сондай-ақ Прозакты алмастыру мүмкіндігі туралы үш мақала жариялады. Николс пен оның командасының білмеуімен, басқалар бұл препаратты таблетка түріне синтездеді. Бұл таблеткалар көшеде «флатлайнер» деген атпен танылды. Николс зертханасы егеуқұйрықтардың 4 МТА әсерін экстази әсеріне ұқсас деп қабылдайтынын жариялаған, бұл оның өндіріліп, адамдарға таратылуына ықпал еткен болуы мүмкін. 4 МТА қысқа мерзімге Нидерландтағы «ақылды дүкендерде» сатылды, бірақ ауыр жанама әсерлер пайда болғаннан кейін Нидерланд үкіметі оны тез тыйым салды. «Ақылды дүкен» иелерінің одағы препараттың тек егеуқұйрықтарда сынақтан өткенін білгеннен кейін оны ассортименттен шығаруға шешім қабылдады. 1990 жылдардың соңында ол АҚШ және басқа елдерде қара нарықта МДМА ретінде қысқа уақытқа сатылды, бірақ ауыр жанама әсерлердің жоғары қаупі (бірнеше өлім жағдайлары тіркелді) және оң эйфорияның жеткіліксіздігі салдарынан танымал болмады.

Химия

Басқа амфетаминдерді өндіруге ұқсас процедура арқылы 4 МТА, 4 (метилтио)фенил ацетоннан Лейкарт реакциясымен дайындалды және реакцияның қосалқы өнімдері сипатталды.