Кіріспе

Натаниел Хоторнның 1851 жылғы романы "Жеті қабырғалы үй: Романс" – американдық автор Натаниел Хоторнның 1850 жылдың ортасында жазылып, 1851 жылдың сәуірінде Бостон қаласындағы Тикнор және Филдс баспасында жарияланған готикалық роман. Роман Жаңа Англиядағы бір отбасының және олардың әулеттік үйінің тарихын баяндайды. Хоторн кітапта кінә, жазалау және тәуба тақырыптарын зерттейді, сонымен қатар оқиғаға мистикалық және колдовство элементтерін қосады. Романның тұрғын үйі Хоторнның туысы Сюзанна Ингерсоллға тиесілі болған, Салем, Массачусетс штатындағы Торнер Ингерсолл сарайынан және 1692 жылғы Салемдегі колдовствоға қатысты сот процесінде рөл атқарған Хоторнның ата-бабаларынан шабыт алған. Кітап жарық көргеннен кейін жақсы қабылданып, кейіннен Х.П. Лавкрафттың шығармашылығына зор ықпал етті. "Жеті қабырғалы үй" бірнеше рет фильмге және телешоуға бейімделді.

Сюжет

Романның оқиғасы 19 ғасырдың ортасына орналасса, бірақ 17 ғасырдың соңында салынған үйдің тарихына жасалған флэшбектер басқа кезеңдерге көшірілген. Романның атауындағы үй – Нью-Англиядағы қараңғы, көңілсіз сарай. Ол салынысынан бері алаяқтықтар, колдовство айыптары және күтпеген өліммен байланысты. Қазіргі тұрғыны, қадірлі, бірақ мұңайған Хепзиба Пинчон, кісі өлтіргені үшін отыз жылға сотталған ағасы Клиффордты асырау үшін үйдің бір бөлмесінде дүкен ашады. Ол бай, бірақ жағымсыз туысы, судья Джаффри Пинчоннан кез келген көмекті қабылдамайды. Алыс туысы, жанды және әдемі жас Фиби келіп, тез арада құнды адамға айналады, клиенттерді әдемілеумен және Клиффордты депрессиядан шығарумен айналысады. Фиби мен Пинчон отбасының тарихын жазып жүрген құпиялы Холгрейв арасында нәзік махаббат пайда болады. Үйді Массачусетс штатындағы отбасының тармағын құрған полковник Пинчон заңсыз түрде оның заңды иесі Мэтью Маулден тартып алған жерге салған. Маул колдовство жасады деп айыпталды және өлім жазасына кесілді. Аңыз бойынша, өлімі алдында Маул Пинчон отбасына қарғыс тастаған. Үйге көшу тойында полковник Пинчон креслода өлі күйде табылған. Оның қарғыс салдарынан немесе туа біткен аурудан қайтыс болғаны белгісіз. Оның портреті үйдің қараңғы өткенінің және тұрғындарының рухына түскен қарғыстың салмағының символы ретінде сақталған. Фиби ауылдық үйіне баруды жоспарлайды, бірақ жақын арада қайтып келуді көздейді. Адамзаттан оқшауланғандықтан және түрмеде өткен жастығынан мұңайған Клиффорд баспалдақ үстіндегі үлкен аркалы терезеде тұрып, кенеттен секіруге құмарлық сезінеді. Фибидің кетуі оның назарынан тыс қалған Клиффордты төсекке жатқызады. Судья Пинчон үйге келіп, отбасыға тиесілі деген қауесет бар Мэйн штатындағы жер туралы ақпарат іздеуді үміттенеді. Егер Клиффорд жер туралы немесе жоғалған құжаттың орналасқан жері туралы мәлімет бермесе, оны ақыл-есі дұрыс емес деп жариялаумен қорқытады. Клиффорд бұл талапты орындай алмайды. Клиффордты судьяның алдына әкелгенге дейін (бұл Клиффордтың нәзік психикасын қиратар еді), судья полковник Пинчонның креслосында отырып, түсініксіз жағдайда қайтыс болады. Хепзиба мен Клиффорд пойызбен қашып кетеді. Келесі күні Фиби оралып, Холгрейв судьяның денесін тапқанын біледі. Қала тұрғындары Хепзиба мен Клиффордтың кенеттен жоғалуы туралы әңгімелесе бастайды. Фиби Хепзиба мен Клиффордтың ақыл-есіне келгенін білгенде қуанышқа бөленеді. Клиффордты түрмеге жіберген қылмыстың жаңа дәлелдері оның кінәсіздігін дәлелдейді. Оны ағасының өліміне Жаффри (кейін судья) Пинчон кінәлі деп танылды, ол тіпті жоғалған құжатты іздеген. Холгрейв Маулдің ұрпағы екені анықталды, бірақ ол қалған Пинчондарға ешқандай қастық сезімдемейді. Жоғалған құжат ескі полковниктің портретінің артынан табылды, бірақ қағазтың құны жоқ: жер басқалармен қоныстанған. Кейіпкерлер ескі үйді тастап, ауылда жаңа өмір бастайды, өткеннің салмағынан азат болады.

Кейіпкерлер

Хепзиба Пинчон – Үйленбеген қарт әйел. Ол жоғары топтың мүшесі болғанымен, мүсірленген. Романның басында ол үйдің бірінші қабатында дүкен ашып, өзін және бауырларын асырайды. Холгрейв – үйде тұратын дагеротипші. Ол құпия түрде сиқыршы деп дарға асылған Мэтью Маульдің ұрпағы. Ол Фибиге ғашық болады. Фиби Пинчон – Ол ауылдық жерден келген және Салем аристократиясының мүшесі емес. Ол туысы Хепзибамен бірге тұрып, дүкенді басқаруды өз мойнына алады. Оның көңілділігі мен сұлулығы дүкенді табысты етеді және усақ-түйекке көңіл бөлмейтін Клиффордты қызықтырады, оған ол бір жақтан қамқор ретінде көмектеседі. Фиби Хепзиба мен Клиффордта жұмысқа деген құлшыныстың жоқтығын көрсетеді. Ол Холгрейвке ғашық болады. Элис Пинчон – Мақтаншы, әдемі әйел, оның рухы Жеті қабырғалы үйді мазалайды. Холгрейв Элис туралы әңгіме жазады және оны Фибиге оқып береді. Холгрейвтің әңгімесінде, айыпталып, жазаланған сиқыршының немересі Мэтью Мауль, Алистің ашкөз әкесімен байлыққа жеткізетін құжаттарды табуға көмектесу үшін келісім шартады. Мауль Алисті гипнозға түсіріп, құжатты табуға көмектеседі деп мәлімдейді. Шындығында, Мауль Пинчондардан кек алуды жоспарлап, Алисті өзінің бұйрықтарына толық бағынуға мәжбүр етеді. Ол осыны оның және оның отбасын қоғам алдында ұятқа салу үшін пайдаланады. Элис суыққа тек кешкі көйлекпен шығарылып, салдарынан пневмониядан қайтыс болады. Мауль әдемі және нәзік жас әйелдің өліміне себепкер болғаны үшін өкінеді. Полковник Пинчон – Пинчон әулетінің негізін қалаушы, ол Мэтью Маульдің қарғысына ұшырады. Ол үйдің құрылысы аяқталған күні қайтыс болды, ол Маульдің үйі болған жерге салынған. Сот судьясы Джеффри Пинчон – қала сыртындағы жайлы мүлікте тұратын заңгер және саяси үміткер. Ол сыртқы келбеті мен мінезі жағынан полковник Пинчонға өте ұқсайды, сондықтан кейбір адамдар ата-бабаларының портреттерін ұрпағы деп жаңылысады. Ол да өз ата-бабасы сияқты жоғалған жер актісін іздеуде аяусыздық танытады, бұл Пинчон әулеті үшін жаңа байлықтың көзі болуы тиіс. Мэтью Мауль – Жеті қабырғалы үй салынған жердің бастапқы иесі. Полковник Пинчон оны сиқыршы деп дарға асып, оның мүлкін тартып алды. Клиффорд Пинчон – Хепзибаның қарт, дені нашар бауыры, ол ағасын өлтіргені үшін жазасын өтегеннен кейін үйде тұрады; оны оның туысы Джаффри жазықсыз айыптады. Веннер аға – Пинчондармен әлі де достық қарым-қатынаста жүрген, Хепзибадан үлкен шаттыққа толы қарт. Нед Хиггинс – Гепзибаның дүкеніне мезгіл-мезгіл келіп, оның имбирлі печеньелерін жеп қоятын еңбекқор бала.

Бейімделулер

Роман 1940 жылы Маргарет Линдсей Хепзиба, Джордж Сандерс Джаффри, Винсент Прайс Клиффорд, Дик Форан Холгрейв және Нэн Грей Фиби рөлінде экрандастырылды. Бұл бейімдеуде Хепзиба мен Клиффорд аға-қарындас емес, махаббаттас ретінде көрсетілген, ал фильм екі үйлену тойымен аяқталады. Сонымен қатар, Клиффорд Холгрейвтің нақты кім екенін жақсы білген, екеуі Джаффримен есеп айдасу үшін бірлесіп жұмыс істейді. Оны Джо Мэй режиссерлік етті, сценарийін Лестер Коул жазды. 1910 жылы үнсіз қысқа фильм де түсірілді, сондай-ақ 1967 жылы қайта өңделді. Роман 1963 жылғы "Екі рет айтылған әңгімелер" фильмінде "Рапаччини қызы" және "Доктор Хайдеггердің тәжірибесі" сияқты үш әңгіменің бірі ретінде бос бейімделді. Үш бөлімнің барлығында Винсент Прайс ойнады. Роман 1960 жылы Ширли Темпл Шоу үшін 60 минуттық телеарнаға бейімделді, онда Ширли Темпл Фиби, Роберт Калп Холгрейв, Агнес Мурхед Хепзиба және Мартин Ландау Клиффорд рөлінде ойнады. 1974 жылы CBS радиолық құпия театры Иан Мартин жазған радиолық бейімдеуді ұсынды. Скотт Айерлидің романы негізінде жазылған опера 2000 жылы Манхэттен музыка мектебінде тұңғыш рет қойылды.

Эсселер

Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.