Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шао Канг (, оның тегі Сы 姒) – ежелгі Қытайдың Ся әулетінің алтыншы патшасы. Ол Сянның ұлы еді. Оның әкесі Хан Чжуоның екі ұлы, Хан Цзяо мен Хан Иге қарсы шайқаста қаза тапты; Шао Канның анасы Цзи қашып құтылуға үміттенді және бірнеше айдан кейін оны дүниеге келтірді. Ол өскен соң Шао Канг және оның жақтастары Хан Чжуоға қарсы шайқасып, оны жеңіп, өлтіріп, Ся әулетін қайта қалпына келтірді. Оның орнын ұлы Чжу иеленді. Тағы бір ұлы Уюй, дәстүр бойынша, Чжэцзянның Юэ тайпасын өркениетке жеткізген және Куайцзиде Юэ мемлекетін құрған деп есептеледі. Шао Канг кейде қытай мифологиясындағы шарапты ойлап тапқан аңызғы тұлға Ду Кангпен теңестіріледі.
Shao Kang (, his surname was Sì 姒) was the sixth king of the Xia dynasty of ancient China. He was the son of Xiang. His father was killed in a battle against Han Zhuo's two sons, Han Jiao and Han Yi; Shao Kang's mother Ji managed to escape and had him after a few months. After he grew up, Shao Kang and his followers engaged in a battle against Han Zhuo, defeated and killed him, and restored the Xia dynasty. He was succeeded as king by his son Zhu. Another son Wuyu was traditionally credited with civilizing the Yue of Zhejiang and establishing the state of Yue at Kuaiji. Shao Kang is sometimes identified with Du Kang, the legendary inventor of wine in Chinese mythology.
Ерте тарих
Шао Кангтың Ся мемлекетін қайта құруы – қытайдың маңызды аңызының бірі саналады. Шао Кангтан бұрын Ся патшалары жемқорлыққа салынып, отбасылық байлығын ысыраптап, халықтың құрметінен айырылған еді. Шао Канның әкесі қашып жүрген, император атағы тек қана есімдік болған. Сян қаза тапқанда, Шао Канның анасы қабырғаның түбінде иттер қазған ойықтан құтылып, жасырын түрде ата-анасының жеріне қашып келді. Сол жерде Шао Кангты дүниеге әкелді. Әлем Шао Канг туралы білмегендіктен, көптері Ся әулетінің соңғы өкілі қайтыс болды деп есептеді. Шао Канг анасының әкесінің қамқорлығында өсті. Анасы оған кішкентай кезінен-ақ оның тегін, отбасының жемқорлыққа ұшырауын және билікті қайта орнату қажеттігін үйретті. Анасы мен әкесінің қадағалауымен Шао Канг тарих, әдебиет және соғыс өнерін үйренді, мақсаты – Хан Чжуоны құлатып, Ся мемлекетін қайта жаңғырту болатын. Шао Канг 16 жасқа келгенде, оның Ся әулетінің соңғы мұрагері екендігі туралы хабар Хан Чжуоға жетті. Хан Чжуо көп кешікпей екі ұлын Шао Кангты іздеп тауып өлтіруге жіберді, сол себепті Шао Канг әкесінің жерінен қашуға мәжбүр болды.
Shao Kang's restoration of Xia is considered a significant Chinese legend. Prior to Shao Kang, the Xia kings had become corrupt, squandered away the family fortune, and lost the good will of the people. Shao Kang's father was on the run and only held the title of Emperor in name. When Xiang was killed, Shao Kang's mother supposedly escaped by crawling through a hole dug by dogs at the foot of a wall. She escaped to her parents' holding and secretly gave birth to Shao Kang. Because the world did not know about Shao Kang, most presumed that the last of the Xia family had died. Under the protection of his maternal grandfather, Shao Kang grew up. From an early age, his mother taught Shao Kang his birthright, the failing of his family in corruption, and the need to restore rule. Under his mother and grandfather's watchful eyes, Shao Kang learned history, literature and the art of war, for the eventual goal of overthrowing Han Zhuo and restoring Xia. By the time Shao Kang turned 16, the rumor of his existence as the last heir of Xia had reached Han Zhuo. Soon Han Zhuo dispatched his two sons to find and kill Shao Kang, and he was forced to flee from his grandfather's estate.
Қалпына келтіру
Ол солтүстік тайпаның бірінде қауіпсіздік тапты. Тайпа басшысы Ся әулетімен бұрынғы байланыста болды және Хан Чжуоның билігі мен оның зұлымдықтарын жек көрді. Ол Шияның жас, жер аударылған ханзадасында әлеуетті көрді, сондықтан Шао Канға қызын беруге және шамамен 25 шаршы мильді (100 “ли”) құрайтын бай егістік жерді жеке иелігі ретінде беруге шешім қабылдады. Бұл Шао Канға мемлекеттік басқару өнерін үйренуге және өзін дайындау үшін халық орталығын құруға мүмкіндік беретін база берді. Қытайдың алғашқы үш дәуірінде Қытайдың көп бөлігі сирек қоныстанған дала болды. Көбінесе дворяндық және патшалық отбасылардың екінші дәрежелі мұрагерлеріне кең, бос аймақтарда жер берілді, олар өздерінің халық орталықтарын салуға, аймақтарына көшіп келушілерді тартуға және осылайша өздерінің байлықтарын құруға міндетті болды. Ұлдарының үлкені әкесінің негізгі иелігін мұраға алып, қазіргі халық орталықтарын салуды жалғастыруға тиіс болды. Кіші ұлдары мен екінші мұрагерлері жер беру арқылы өздерінің құндылықтарын дәлелдеу мүмкіндігіне ие болды. Сәтті басшылар өздерінің қала-мемлекеттерін және ақырында өздерінің патшалықтарын құра алатын еді. Құдайдың сыйындай, Шао Канның некесі мен жер алуына байланысты, Сяның бұрынғы министрі үлкен қазынаны жасырып, Хан Чжуодан кек алу үшін қару сатып алып, жасырын түрде әскер жинады. Бұл министр Сяның мұрагерінің аман қалғанын естігенде қуанып, бірден Шао Канмен күш біріктірді, осылайша Сяға деген адалдығын қайта жаңартты. Қауіпсіз базасы мен әскерін құрып, жаттығудан өткізген соң, Шао Кан Сяның ескі туын көтеріп, Ся билігінің мейірімділігін уағыздап, халыққа еске түсіре берді. Осы уақытта Хан Чжуоның зұлымдығы күшейіп, Ся халқына ауыр салықтар салды. Көптеген адамдар оның билігінен қашып кетті. Шао Канның жаңа патшалығы өсіп, байлыққа ие болғанда, Шао Канның мейірімділігі туралы хабар тарады. Халық Шао Канды Сяның алғашқы мейірімді императорларымен салыстыра бастады. Көптеген адамдар Шао Канның иелігіне қоныстанды.
He managed to find safety in a northern tribe. The tribal leader had some past ties to the Xia royal family and resented the rule of Han Zhuo and his tyrannical ways. He saw potential in the young exiled prince of Xia, so he decided to grant Shao Kang his daughter's hand in marriage, and 100 sq. "li" (about 25 sq. miles) of rich farm land as his own fief. This gave Shao Kang a base of operation, from which he could learn the art of state management and build his own population center to prepare. In the first three dynasties of China, most of China was sparsely populated wilderness. It was often the case that secondary heirs of noble and royal families were given land grants over vast, empty regions, where they were expected to build their own population centers, attract migrant populations to settle in their regions, and thus build their own fortunes. Eldest sons were expected to inherit the primary estate of their fathers and continue to build the existing population centers. Younger sons and secondary heirs were given the opportunity to prove their worth by the land grants. Successful leaders could build their own city states and eventually their own Kingdoms. Coincidentally, to the good fortune of Shao Kang in his marriage and his land grant, a former minister of Xia had hidden away a vast sum of treasure and had been buying arms and building an army in secret preparation for revenge on Han Zhuo. This minister, upon hearing that the heir of Xia had survived, rejoiced and immediately joined forces with Shao Kang, thus renewing his loyalty to Xia. With his base secure and his army building and training, Shao Kang continued to build his estate under the old banner of Xia, preaching and reminding people of the benevolence of old Xia rule. In the meantime, Han Zhuo grew increasingly tyrannical and imposed heavy taxes upon the people of Xia. Many people fled from his rule. When Shao Kang's new Xia Kingdom grew in size and fortune, so spread the word of Shao Kang's benevolence. People began to compare Shao Kang to the 1st benevolent emperors of Xia. Many fled to settle in Shao Kang's estate.
Жеңіс
Хан Чжуо Сяның аман қалғанынан және енді оның күшімен теңесе алатынынан қорқып кетті. Ол Шәу Кангты жою үшін барынша үлкен әскер жинап, ұлдарын соғысқа жіберді. Шао Канг осы кезде тәжірибелі қолбасшыға айналған еді. Ол Хан Чжуо әскерімен шайқасу үшін күштерін жинады. Ол шайқаста үлкен жеңіс оді және Хан Чжуоның ұлдарын өлтірді. Сосын Шао Канг әскері Сяның ежелгі астанасына жетті, онда Ся халқы оны азат етуші ретінде құшақ жайып қарсы алды және қақпаларды ашты. Жеңіліске ұшырағанын сезген Хан Чжуо өз-өзіне қол жұмсады. Шао Канг Ся патшасы ретінде Ся астанасына кірді. Ол әскеріне халықты және олардың мүлкін қорғауды, бейбітшілікті қайта орнатуды бұйырды, соның арқасында Ся гүлденді.
Han Zhuo became fearful that Xia had survived and now rivaled his power in size. He despatched his sons in the largest expedition force he could muster to destroy Shao Kang. Shao Kang by this time had become a seasoned leader. He gathered up his forces to meet Han Zhuo's army. He won the battle decisively and killed Han Zhuo's sons. Then Shao Kang's army swept to the door step of the old Xia capital, where the Xia people greeted him as a liberator by opening the door to the citadel. Han Zhuo, sensing defeat, committed suicide. Shao Kang entered the Xia capital as the king of Xia. He ordered his army to protect the people and their possessions and to restore peace, allowing Xia to prosper.
Патша ретінде
Сяның ата-бабалық жері қорғалғаннан кейін, Шао Кан ата-бабаларына құрмет көрсетті және айналасындағы тәуелді мемлекеттердің құрметін қабылдады, осылайша патшалық құқығын қайта иеленгенін бекітті. Бұл жоғары саяси және символдық рәсім Қытайдың ата-бабаларды құрметтеу дініне айналды. Әр мемлекет іс жүзінде бір ру болды. Ру басшылары ретінде патшалық отбасылары ру ата-бабаларының сүйектерін сақтады және мемлекеттік функция ретінде діни рәсімдерді өткізуге жауапты болды, осы арқылы олардың мәртебесін арттырды. Салтанатты рәсімдерді өткізуге жеткілікті қаржысы жоқ мемлекет әлсіз деп есептеліп, жойылды. Цзэнцзы Шао Канның ұрпағы болды.
With Xia's ancestral home secured, Shao Kang paid homage to his ancestors and received the homage of surrounding tributary kingdoms, cementing his reclamation of his regal birthright. This highly political and symbolic ritual grew into the official ancestor veneration religion of China. Each kingdom was essentially one clan. As the heads of their respective clans, royal families were protectors of the clan ancestors' bones and were responsible for officiating religious ceremonies as a state function, thereby enhancing their prestige. A kingdom that was too poor to conduct its ceremonies with sufficient splendor was considered weak enough to be destroyed. Zengzi was a descendant of Shao Kang.