Кіріспе

Баден-Вюртемберг тарихы Баден тарихи мемлекетіне, бұрынғы Пруссияның Гогенцоллерн және Вюртемберг аймағына, 9-шы ғасырдан бастап Швабия аймағының бөлігіне кіретін аумақты қамтиды. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Вюртембергті римдіктер басып алды, олар лимес (қоршалған шекара аймағы) тұрғызу арқылы аумақты өз бақылауында ұстады. 3-шы ғасырдың басында алеманндар римдіктерді Рейн мен Дунайдан ығыстырып шықты, бірақ олар өз кезегінде 496 жылы болған шешуші шайқаста Клодвиг I басқарған франктарға жеңіліп қалды. Кейін бұл аймақ Киелі Рим империясының құрамына кірді. Баденнің мемлекет ретінде тарихы 12-шы ғасырда Киелі Рим империясының вассалы ретінде басталды. Тарихының көп бөлігінде билеуші ​​отбасының әртүрлі тармақтары арасында бөлінген, маңыздылығы төмен маркграфтық ретінде ол Наполеон дәуірінде мәртебесін және аумағын кеңейтті, сонымен қатар ұлы герцогтық мәртебесіне көтерілді. 1871 жылы ол Германия империясын құрған мемлекеттердің бірі болды. Монархия Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуымен жойылды, бірақ Баден Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін Германияның мемлекеті ретінде өмір сүруін жалғастырды. Вюртемберг, ағылшын тілінде көбінесе "Вюртемберг" немесе "Вуртемберг" деп жазылады, Оңтүстік-Батыс Германиядағы саяси бірлік ретінде дамыды, оның ядросы 1110 жылы қайтыс болған граф Конрадтың Штутгартта құрылды. Оның ұрпақтары Вюртембергті кеңейтіп, Германияның діни соғыстарынан, императорлық саясаттағы өзгерістерден және Францияның шабуылдарынан аман қалды. Мемлекетте негізгі парламенттік жүйе болды, ол 18-шы ғасырда абсолюттік билікке айналды. 1806-1918 жылдары корольдік ретінде танылған оның аумағы қазіргі Германияның Баден-Вюртемберг штатының бір бөлігін құрайды, бұл Германияның 16 штатының бірі, 1952 жылдан бері ғана бар салыстырмалы түрде жас федеративтік штат. Штаттың гербі Баден мен Вюртембергтің тарихи құрамдас бөліктерін көрсетеді.

Кельттер, римдіктер және алемандар

"Вюртемберг" атауының шығу тегі әлі де анық емес. Ғалымдар бұрын кең таралған "Вирт-ам-Берг" деген түсіндірмеден бас тартысты. Кейбір мамандар оны жеке есімнен шығарғандығын айтады: "Вируто" немесе "Виртино", ал басқалары кельттік жер атауынан, "Виролунум" немесе "Вердунум" деп санайды. Қалай болғанда да, бұл атау бастапқыда Штутгарт қаласының Ротенберг ауданындағы қамалдың аты ретінде пайда болды, содан кейін айналасындағы жерлерге тарады. Осы ауданның иелері иеліктерін кеңейткен сайын, атау да кеңейіп, қазіргі көлеміне жетті. Ертедегі жазбаларда Виртенберг, Виртенбэнк және Виртенберк түрлері кездеседі. Виртемберг ұзақ жылдар бойы қолданылып келді, ал 16 ғасырдың соңында Виртемберг және Вюртемберг атаулары пайда болды. 1806 жылы Вюртемберг ресми жазу түрі ретінде бекітілді, бірақ Вюртемберг те жиі кездеседі және кейде ресми құжаттарда, тіпті одан кейін шығарылған монеталарда да қолданылады. Вюртембергтің алғашқы белгілі тұрғындары – кельттер, олар суэбтер келгенге дейін осы жерде қоныстанған. Біздің заманымыздың бірінші ғасырында римдіктер бұл жерді жаулап алып, "лимес" деп аталатын қамалдар салып, өздерінің орналасқан жерін қорғады. Үшінші ғасырдың басында алемандар римдіктерді Рейн және Дунай өзендерінен ығыстырды, бірақ олар өз кезегінде 496 жылы Клодвиг басқарған франктарға жеңіліп қалды. Шамамен 400 жыл бойы бұл аймақ франк империясының құрамында болды және тоғызыншы ғасырда Швабия герцогтігіне қосылғанға дейін графтар басқарды.

Швабия герцогтігі

Швабия герцогтігі шамамен алеманн аумағымен салыстыруға болады. Суэвилер (суэбендер немесе швабтар) 3 ғасырда қайта құрылған алеманн тайпасының құрамына кірді. Швабияның атауы да олардан шыққан. 9 ғасырдан бастап «Алемания» атауының орнына «Швабен» (Швабия) атауы қолданыла бастады. Швабия – ортағасырлық Шығыс франктар патшалығының бес княздігінің бірі болғандықтан, оның герцогтары Германияның ең ықпалды магнаттарының қатарында еді. Швабияны басқарған ең танымал әулет – Гогенштауфендер, олар оны 1079 жылдан 1268 жылға дейін, қысқа үзілістермен басқарды. Осы кезеңнің көп бөлігінде Гогенштауфендер сонымен қатар Киелі Рим императорлары болды. Конрадиннің, соңғы Гогенштауфен герцогының қазасымен герцогтік ыдырады, бірақ король Рудольф I оны 13 ғасырдың соңында Хабсбург әулеті үшін қайта жаңғыртуға тырысты. Шығыс Францияның әлсіреуімен Зеренген әулеті Оңтүстік-Батыс Германиядағы және Солтүстік-Батыстағы Бургундия корольдігіндегі жергілікті мұрагер ретінде көрінді. Герцог Бертольд V Зеренген 1191 жылы Берн қаласын құрды, ол Зеренген әулетінің билік орталықтарының біріне айналды. Юра тауларының шығысында және Реусстың батысында Жоғарғы Бургундия деп аталды, ал Берн Бургундияның Ландгравиаттарының бір бөлігі болды, ол Аардың екі жағында, Тун мен Солотхерн арасында орналасқан. Бірақ Бертольд 1218 жылы мұрагерсіз қайтыс болды, ал Берн Фридрих II Киелі Рим императорының жарлығымен еркін императорлық қала деп жарияланды. Бертольдтің мұрагерсіз қазасы Оңтүстік-Батыс Германияның толық ыдырауына әкелді және Ескі Швейцария Конфедерациясының және Бургундия герцогтігінің құрылуына себеп болды. 1353 жылы Берн Швейцарияға қосылды. Швабия өз атын суэб тайпасынан алды, ал бұл атау Жоғары Орта ғасырларда діңгек герцогтігінің өмір сүрген кезінде Алеманниямен жиі алмастырылып қолданылды. Тіпті Эльзас та оның құрамына кірді. Швабия Италияға қарайтын жолдың қауіпсіздігін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. Штауферлер әулеті құлағаннан кейін Швабия герцогтігі қайтадан құрылған жоқ. Габсбургтер мен Вюртембергтер оны қайта жаңғыртуға тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді. Зеренген әулетінің ықпалына бастапқыда Фрайбург пен Оффенбург, Ротвейль мен Виллинген, ал қазіргі Швейцарияда Цюрих пен Берн кірді. Үш танымал ақсүйек отбасы туыстық байланыста болса да, бір-бірімен күшті бәсекелестікке түсті. Штауффер патшасы Фридрих Барбароссаның (Қызыл сақал) анасы Юдит Вельфен болды. Штауферлер, сондай-ақ Зеренгерлер, өздерінің билік талаптарын Сальер әулетінің франк патшаларымен байланысқа негіздеді. Дальняя Австрия (немісше: Vorderösterreich немесе die Vorlande) – Габсбургтердің Оңтүстік-Батыс Германиядағы (Швабия), Эльзас және Воралбергтегі ескі иеліктерінің жалпы атауы. Дальняя Австрия Сундгауды (Оңтүстік Эльзас) және Рейннің шығысындағы Брайсгауды (оның ішінде 1386 жылдан кейін Фрайбург им Брайсгау) қамтыды және Швабия аймағында шашыраңқы аумақтарды қамтыды, ең ірісі Аугсбург және Ульм аймағындағы Бургау маргравиаттары болды. Габсбургтерге тиесілі Воралбергтің кейбір аумақтары да Дальняя Австрияның бір бөлігі саналды. Габсбургтердің түпкі отаны, Аргау және Рейн мен Констанц көлінен оңтүстікке қарай Габсбургтердің басқа да түпкі иеліктерінің көп бөлігі 14 ғасырда Моргартен (1315) және Семпах (1386) шайқастарынан кейін кеңейіп келе жатқан Ескі Швейцария Конфедерациясына жоғалды. Олар 1805 жылға дейін Габсбургтердің меншігі болып қалған Фрикталдан басқа, ешқашан Дальняя Австрияның бөлігі болып саналмады. Дальняя Австрия 1379 жылға дейін Австрия герцогының билігінде болды. Бұдан кейін Дальняя Австрияның регенті Тироль графы болды. Пфальц – Рейннің екі жағалауында орналасқан үлкен феодалдық мемлекет, ол 10 ғасырда пайда болған сияқты. Аумақ 13 ғасырдың басында Баварияның Виттельсбах герцогтарына тиді, ал 1294 жылы Жоғарғы Баварияның герцогы Людовик II мұрагерлері арасында аумақты бөлу кезінде Виттельсбахтардың ересек тармағы Рейн Пфальцына ғана емес, сонымен қатар Дунайдан солтүстікке қарай орналасқан Жоғарғы Баварияның сол бөлігіне ие болды, ол Жоғарғы Пфальц (Oberpfalz) деп аталды, Рейн бойындағы Төменгі Пфальцтан айырмашылығы. 1356 жылғы Алтын бұқамен Пфальц империялық сайлаушылардың бірі болып танылды және оған империяның Архстеуарды және Германияның батыс жартысының императорлық викарі лауазымдары мұрагерлік ретімен берілді. Осы уақыттан бастап Рейн граф-Пфальцы әдетте Пфальц сайлаушысы деп аталды. Аумақтарды әр түрлі тармақтар арасында бөлу салдарынан, 16 ғасырдың басында Пфальц Виттельсбахтарының кіші тармақтары Төменгі Пфальцтағы Зиммерн, Кайзерслаутерн және Цвайбрюкенде, ал Жоғарғы Пфальцтағы Нойбург пен Зульцбахта билік етті. Пфальц сайлаушысы, қазір Гейдельбергте орналасқан, 1530 жылдары лютерандық дінге көшті. Әулеттің ересек тармағы 1559 жылы жойылғаннан кейін сайлаушылық Зиммерннің Фридрих III-ке өтті, ол бейілді каловиншіл болды, ал Пфальц Еуропадағы каловиншілдік діннің маңызды орталықтарының біріне айналды, Голландия мен Франциядағы каловиншіл көтерілістерін қолдады. Фридрих III-нің немересі, Фридрих IV және оның кеңесшісі, Анхальттың Христианы 1608 жылы протестант мемлекеттерінің Евангелиялық одағын құрды, ал 1619 жылы Пфальц сайлаушысы Фридрих V (Англия королі Яков I-нің күйеуі) көтерілісшіл протестант ақсүйектерінен Богемия тағына талапкерлік етті. Ол 1620 жылы Ақ тау шайқасында император Фердинанд II әскерлерінен жеңіліске ұшырады, ал испан және бавариялық әскерлер Пфальцты басып алды. 1623 жылы Фридрих Империя тарапынан жазаланды, ал оның аумақтары мен сайлаушылық лауазымы Бавария герцогы Максимилиан I-ге берілді. 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартында Сундгау Францияның құрамына кірді, ал 18 ғасырда Габсбургтар Оңтүстік Германияда Теттнанг сияқты бірнеше шағын жаңа аумақтарды иеленді. 1805 жылғы Прессбург бейбіт шартында Дальняя Австрия таратылды, ал бұрын Габсбургтерге тиесілі аумақтар Бавария, Баден және Вюртембергке берілді, ал Фриктал Швейцарияға қосылды. 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартында Фридрих V-нің ұлы Карл Людовик Төменгі Пфальцқа қайта орналастырылды және жаңа сайлаушылық атақ алды, бірақ Жоғарғы Пфальц және ересек сайлаушылық атағы Бавария әулетінің қолында қалды. 1685 жылы Зиммерн әулеті жойылды, ал Пфальц Нойбург графына (сонымен қатар Юлих және Берг герцогы) мұрагерлік ретімен өтті, ол католик болды. Мангеймге бас кеңсесін көшірген Нойбург әулеті 1742 жылға дейін сақталды, содан кейін ол да жойылды, ал Пфальц Зульцбах герцогы Карл Теодорға мұрагерлік ретімен өтті. Баласыз Карл Теодор 1777 жылы Бавария сайлаушылық әулеті жойылғанда Баварияны да мұрагерлік ретімен иеленді, ал француз шекарасындағы Цвайбрюкеннен басқа барлық Виттельсбах жерлері енді бір басшының билігінде болды. Пфальц Франция революциясының соғыстарында қирады – бірінші оның сол жақ жағалаулары Франция тарапынан басылып алынып, 1795 жылдан бастап аннексияланды, содан кейін 1803 жылы оның оң жақ жағалаулары Баден маргравына берілді. Эльзастағы провинциялық үкімет 1408–1504, 1530–1558 жылдары Пфальц тарапынан, ал 13 және 14 ғасырларда және 1504–1530 жылдары Габсбургтар тарапынан басқарылды. Тек Баден маргравтары мен Вюртемберг графы мен герцогтары ғана екі отанды өз аумақтарына біріктіре алды. 1800 жылдан кейін Оңтүстік-Батыстың саяси жаңа құрылымымен Дальняя Австрия және Пфальц сайлаушылығы тарихтан жоғалып кетті. Вюртемберг графы Эберхард I үш Киелі Рим императорына қарсы сәтті күресті. Ол өз графтығының ауданын еселеді және резиденциясын...

Реформация кезеңі

1517 жылдан кейін Германияда Мартин Лютердің тезистері мен жазбалары ешкімді де бейжай қалдырмады. 1503 жылы Баден-Саузенберг әулеті жойылды, ал Кристоф бүкіл Баденді біріктірді. Ол 1527 жылы қайтыс болғанға дейін оны үш ұлына бөліп берді. Діни келіспеушіліктер әулеттегі бәсекелестікті күшейтті. Реформация кезеңінде Баденнің кейбір билеушілері католик болып қалды, ал кейбіреулері протестантқа айналды. Кристофтың бір ұлы 1533 жылы баласыз қайтыс болды. 1535 жылы қалған ұлдары Бернард пен Эрнест ағасының жерлерін бөлісіп, жаңа бөлініс жасады және Баден-Баден және Баден-Пфорцхайм тармақтарын құрды, 1565 жылдан кейін Баден-Дурлах деп аталды. Одан әрі бөліністер болды, ал осы бөліністерден туындаған әлсіздік әулеттің екі негізгі тармағы арасындағы бәсекелестікпен күшейді, соңында ашық соғысқа ұласты. Бала кезінде герцогтік билікке ие болған герцог Ульрихтың ұзақ билігі (1498–1550) ел үшін маңызды кезең болды, және осы дарынды, адалсыз және амбициялық адамның атымен байланысты көптеген дәстүрлер сақталды. Вюртемберг герцогы Ульрих 1519 жылдан бері өзінің Мёмпельгар графтығында тұрып келді. Ол өзінің кінәсінен және Вюртембергке жатпайтын иеліктерге жасаған даулы қадамдарынан герцогтіктен қуылған еді. Базельде герцог Ульрих Реформациямен танысты. Гессеннің ландграфы Филипп және басқа протестант әміршілердің көмегімен ол 1534 жылдың мамыр айында Лауфенде Фердинанд әскеріне қарсы жеңіске жетті. Кейін Кадан шарты бойынша ол қайтадан герцог болды, бірақ Австрияның феодалы ретінде герцогтікті басқарды. Ол реформаланған діни ілімдерді енгізіп, бүкіл елінде протестант шіркеулерін және мектептерін ашты, 1536 жылы Тюбингер Стифт семинариясын құрды. Ульрихтің Шмалькалди лигасымен байланысы тағы да қуғынға ұшырауына себеп болды, бірақ 1547 жылы Карл V оны қалпына келтірді, бірақ біршама қиын шарттармен. XVI ғасырдағы халық саны 300 000 мен 400 000 арасында болды. Ульрихтың ұлы және оның орнын басушысы Кристоф (1515–1568) өзінің поддандыларын реформаторлық дінге айналдыру жұмысын аяқтады. Ол шіркеу басқару жүйесін енгізді, ол Grosse Kirchenordnung деп аталды және 20 ғасырға дейін сақталды. Осы кезеңде қаржыны бақылау үшін тұрақты комиссия құрылды, ал осы органның мүшелері, барлығы жоғары тапқа жататын, мемлекет ішінде айтарлықтай билік алды, негізінен қалалар есебінен, Оберамтура және кейіннен Ландкрейс арқылы. Кристофтың ұлы Людовик, Тюбингендегі Collegium illustre-дің негізін қалаушы, 1593 жылы баласыз қайтыс болды. Герцогтікке туысы Фридрих I (1557–1608) ие болды. Бұл белсенді ханзада конституцияның қарапайым ережелерімен шектелген билігіне назар аудармады. Ол 1599 жылы император Рудольф II-ге үлкен ақша төлеп, герцогтікті Австрияның билігінен босатты. Австрия әлі де герцогтіктің төңірегіндегі "Алқы Австрия" деп аталатын үлкен аумақтарды бақылап тұрды. Осылайша Вюртемберг империяның тікелей феодына айналып, тәуелсіздігін қамтамасыз етті. Сонымен қатар, Баден-Баден маркграфтығы да сол жылы лютерандыққа көшті, бірақ қысқа ғана уақытқа. Сондай-ақ, Аугсбург бейбіт шартынан кейін реформация Хоэнлоге графтығында жүзеге асырылды. Алайда сол кезде Контрреформация басталды. Оны император және діни шенеуніктер табандылықпен қолдады. Ол өзінің жомарттықтары үшін ақша жинауға тырысқан қорқынышты әрекеттері арме Конрад (Жас Конрад) деп аталатын көтеріліске себеп болды, бұл Англиядағы Уат Тайлер басқарған көтеріліске ұқсас еді. Билік көп ұзамай тәртіпті қалпына келтірді, ал 1514 жылы Тюбинген шарты бойынша халық герцогтың борыштарын төлеуге міндеттенді, соның орнына түрлі саяси жеңілдіктер алды, бұл елдің конституциялық бостандықтарының негізін қалады. Бірнеше жылдан кейін Ульрих Шваб лигасымен келіспей, оның әскерлері (Ульрихтың әйелі Сабинаға, бавариялық ханшайымына жасаған қатыгездігіне ашуланған Бавария герцогы Вильгельм IV-тің көмегімен) Вюртембергке басып кірді, герцогты қуғынға шығарды және оның герцогтігін 220 000 гульденге Киелі Рим императоры Карл V-ге сатты. Карл Вюртембергті өзінің інісі, Киелі Рим императоры Фердинанд I-ге тапсырды, ол бірнеше жыл бойы номиналды билеуші болды. Бірақ көп ұзамай Австрияның қысымшылық билігінен туған наразылық, Германиядағы шаруалар соғысына әкелген тәртіпсіздіктер және Реформация тудырған дүрбелең Ульрихке герцогтігін қайтарып алуға мүмкіндік берді. Осылайша Хогенемстік Маркс Ситтих Хегенау және Клетгау көтерілісшілеріне қарсы шықты. 4 қараша күні 1525 жылы ол шаруалардың наразылығы басталган сол ауылда шаруалардың соңғы әрекетін тоқтатты. Киелі Рим императоры Карл V және тіпті Папа Климент VII шаруалар соғысындағы Шваб одағының сақтығы үшін алғыс айтты. Өзінің ізашарынан айырмашылығы, келесі герцог Иоганн Фридрих (1582–1628) абсолюттік билеуші болмады және өкіметіне қойылған шектеулерді мойындады. Оның 1628 жылдың шілдесінде аяқталған билігі кезінде Вюртемберг Оттыз жылдық соғыстан қатты зардап шекті, бірақ герцогтың өзі соғысқа қатыспады. Оның ұлы және оның орнын басушысы Эберхард III (1628–1674) 1633 жылы есейгеннен кейін Франция мен Швецияның одақтасы ретінде соғысқа белсенді қатысты, бірақ 1634 жылы Нордлинген шайқасынан кейін императорлық әскерлер герцогтікті басып алды және герцог бірнеше жыл бойы эмиграцияда болды. Вестфалия бейбіт шарты оны қалпына келтірді, бірақ халық азайып, кедейленген елге. Ол қалған өмірін ұзақ соғыстың салдарынан туған апаттарды жоюға жұмсады. Вюртемберг соғыстың орталық майданы болды. 1634 және 1655 жылдар арасында халық саны 57% - ға төмендеді, негізінен өлім-жұмыстан, аурулардан, туу көрсеткіштерінің төмендеуінен және қорқып кеткен шаруалардың жаппай көшінен. 1584 жылдан 1622 жылға дейін Баден-Баден Баден-Дурлах князьдерінің бірінің иелігінде болды. Оттыз жылдық соғыс кезінде әулет солайша бөлінді. Баден осы күресте қатты зардап шекті, және әулеттің екі тармағы да кезекпен эмиграцияға жіберілді. 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шарты статус-квоны қалпына келтірді, және әулеттік бәсекелестік біртіндеп тоқтап қалды. Оңтүстік-батыстың бір бөлігі үшін 150 жылдық бейбітшілік басталды. Ортаңғы Неккарда, бүкіл Жоғарғы Рейн аймағында және әсіресе Пфальц курфюрсттығында француз корольі Людовик XIV-тің 1674 жылдан 1714 жылға дейінгі соғыстары одан да қорқынышты қиратуға әкелді. Франция патшалығы Эльзастағы алынған иеліктері арқылы Рейн шекарасына еніп кірді. Швейцария Киелі Рим империясынан бөлінді. Оның аумақтық кеңейту мүмкіндігі Наполеон соғыстары кезінде келді. Эберхард Людовик (1676–1733) билігі кезінде, оның әкесі герцог Вильгельм Людовик 1677 жылы қайтыс болғаннан кейін бір жасар шала болғанда, Вюртемберг тағы бір қиратушы жауға, Францияның Людовик XIV-іне қарсы тұруға тиіс болды. 1688, 1703 және 1707 жылдары француз әскері герцогтікке еніп, тұрғындарға қатыгездік көрсетті және азап шектірді. Аз қоныстанған ел қашқан вальдендерге жақсы жағдай жасады, олар оны өркендеуге көмектесті, бірақ герцогтың, әйелі Кристиана Вильгельмина фон Грэвеництің қымбат талғамын қанағаттандыруға тырысқан жомарттығы бұл пайданы жойды. 1704 жылы Эберхард Людвиг Штутгарттың солтүстігінде Версаль үлгісінде Людвигсбург сарайын салуды бастады. 1733 жылы герцог болған Карл Александр Австрия қызметінде офицер болып жүргенде католик дініне кірді. Оның сүйікті кеңесшісі еврей Иосиф Сюсс Оппенгеймер болды, және олар екеуі парламентті (жергілікті парламентті) жоюға және католицизмді енгізуге тырысып жатыр деген күдік туды. Алайда Карл Александрдың 1737 жылдың наурыз айындағы кенеттен қайтысы осы жоспарларға кездік тоқтатты, ал регент герцог Карл Рудольф Вюртемберг-Нойштадт Оппенгеймерді дарға асты. Карл Евгений (1728–1793), 1744 жылы есейген, дарынды болып көрінді, бірақ зұлым және жомарт болып шықты, ...

1918 жылға дейін Оңтүстік-Батыс Германия

1789 жылғы Француз революциясынан кейінгі соғыстарда француз императоры Наполеон Еуропа құрлығының билеушісіне айналды. Оның саясатының тұрақты нәтижесі Оңтүстік-Батыс Германияның саяси әлемінде жаңа тәртіп орнату болды. 1792 жылы Француз революциясының бүкіл Еуропаға таралу қаупі туғанда, Баден Францияға қарсы күш біріктірді. Келесі шайқастарда елдің ауылдық жерлері қирады. 1796 жылы маркграф өтемақы төлеуге және Рейн өзенінің сол жағындағы жерлерін Францияға беруге мәжбүр болды. Бірақ, көп ұзамай, бақыты оралды. 1803 жылы, Ресей императоры I Александрдың көмегі арқасында, маркграф Констанц епископтығын (Рейн Палатинінің бір бөлігі) және басқа да кішігірім аудандарды алды, сонымен қатар ханзада сайлаушының құрметіне ие болды. 1805 жылы жағын өзгертіп, Наполеон үшін шайқасып, сол жылы Пресбург бейбіт шарты арқылы Габсбургтер есебінен Брайсгау және басқа да жерлерді иеленді (Қосымша Австрияны қараңыз). 1806 жылы Баден маркграфы Рейн конфедерациясына қосылып, өзін тәуелсіз ханзада деп жариялады, ұлы герцог болды және қосымша аумақ алды. 1806 жылдың 1 қаңтарында герцог II Фридрих король I Фридриктің тағына отырып, конституцияны жойды және Ескі және Жаңа Вюртембергті біріктірді. Кейіннен ол шіркеу жерлерін мемлекеттік бақылауға алды және «медиатизация» процесі арқылы бұрын өздігінен басқарылған аймақтарды алды. 1806 жылы ол Рейн конфедерациясына қосылып, 160 000 тұрғыны бар қосымша аумақтарды алды. 1809 жылғы қазан айында Венада бейбітшілік орнағаннан кейін тағы 110 000 адам оның билігіне көшті. Осы жақсылықтарға жауап ретінде Фридрих Наполеон Бонапартпен Пруссияға, Австрияға және Ресейге қарсы жорықтарына қатысты. Оның 16 000-ға жуық азаматы Мәскеуді басып алу үшін француз әскерімен бірге Ресейге басып кірді, олардың тек бірнеше жүзі ғана аман қалды. 1813 жылғы қазан айында Лейпциг шайқасынан кейін король Фридрих француз императорының азайып бара жатқан үмітін тастап кетті. 1813 жылғы қарашада Фулдада Меттернихпен жасалған келісім бойынша ол корольдік атағын және жақында алған аумақтарын растады. Ол өз әскерін Францияға шабуыл жасау үшін одақтастармен бірге күш біріктіруге бағыттап, Францияға шабуыл жасады. 1815 жылы король Германия конфедерациясына қосылды, бірақ Вена конгресі оның жерлерінің аумағын өзгертпеді. Сол жылы ол халқының өкілдеріне жаңа конституция ұсынды, бірақ олар оны қабылдамады. Осы даудың ортасында Фридрих 1816 жылдың 30 қазанында қайтыс болды. Жаңа король I Вильгельм (1816-1864 жылдары билік құрған) бірден конституциялық мәселені көтеріп, көп талқылаудан кейін 1819 жылдың қыркүйегінде жаңа конституцияны бекітті. Бұл конституция кейіннен өзгертілгенімен 1918 жылға дейін күшінде болды (Вюртембергті қараңыз). Біршама тыныштық орнады. Патшалықтың жағдайына, біліміне, ауыл шаруашылығына, саудасына және өндірісіне көңіл бөлінді. I Вильгельм король елдің қираған қаржысын қалпына келтіруге көмектесті. Бірақ 1819 жылғы конституциямен халықтың үлкен саяси бостандыққа деген құштарлығы басылмады. 1830 жылдан кейін белгілі бір тәртіпсіздіктер орын алды. Алайда бұл көп ұзамай басылды. Вюртембергтің неміс кеден одағына (Zollverein) қосылуы және темір жол құрылысы сауданы дамытты. 1848 жылғы революциялық қозғалыс Вюртембергті де әсер етпеді, бірақ патшалық ішінде зорлық-зомбылық орын алмады. Вильгельм король Иоганн Шлейерді (1792-1860) және оның басқа министрлерін қызметтен босатып, либералдық идеялар мен біріккен Германия идеясының жақтауларын билікке шақырды. Король Вильгельм демократиялық конституцияны жариялады, бірақ қозғалыс күші таусылғаннан кейін либералды министрлерді қызметтен босатты. 1849 жылғы қазан айында Шлейер және оның серіктестері билікке оралды. Ал Баденде, керісінше, күшпен басуға тура келген маңызды көтеріліс болды. Халықтың сайлау құқығына араласу арқылы король мен оның министрлері 1851 жылы 1848 жылдан бері алынған барлық жеңістерінен бас тартқан құлшылық диетасын құруға қол жеткізді. Осылайша билік 1819 жылғы конституцияны қалпына келтіріп, билік бюрократияның қолына өтті. Папамен келісім жасау Вильгельмнің ұзақ билігінің соңғы әрекеті болды. Бірақ диета бұл келісімді қабылдамады, шіркеу мен мемлекет арасындағы қарым-қатынасты өз бетінше реттеуді жөн көрді. 1864 жылдың шілдесінде Карл (1823-1891, 1864-91 жылдары билік құрған) әкесі I Вильгельмнің орнын басып, король болды. Бірден-ақ ол үлкен қиындықтарға тап болды. Германиядағы үстемдік үшін Австрия мен Пруссия арасындағы дуэльде I Вильгельм үнемі Австрия жағына шықты. Жаңа король мен оның кеңесшілері осы саясатты жалғастырды. 1866 жылы Вюртемберг Австрия атынан Австрия-Пруссия соғысына қатысты, бірақ 1866 жылдың 3 шілдесіндегі Кёнигсгрец шайқасынан үш апта өткен соң, оның әскері Таубербишофсхаймда толық жеңіліске ұшырады және ел Пруссияның ықпалында қалды. Пруссиялықтар Вюртембергтің солтүстік бөлігін басып алып, 1866 жылдың тамызында бейбіт келісімге келді. Осы келісім бойынша Вюртемберг 8 миллион гульден өтемақы төледі, бірақ бірден басып алған елмен шабуылдау және қорғану туралы құпия келісімге келді. Вюртемберг 1868 жылғы Санкт-Петербург декларациясына қатысты. Пруссияға қарсы күрестің аяқталуы Вюртембергте демократиялық қозғалысты жаңартты. Бұл 1870 жылы Франция мен Пруссия арасындағы үлкен соғыс басталғанға дейін ешқандай өзгеріске әкелмеді. Вюртемберг саясаты Пруссияға қарсы болғанымен, корольдік Германияны қамтыған ұлттық құштарлыққа бөлінді және оның әскері Вёрт шайқасында және соғыстың басқа да операцияларында лайықты рөл атқарды. 1871 жылы Вюртемберг жаңа Германия империясының мүшесі болды, бірақ пошта, телеграф және темір жолдарды бақылауда қалды. Ол сонымен қатар салық салу және әскерлік істерге қатысты белгілі бір артықшылықтарға ие болды және келесі 10 жыл бойы Вюртемберг саясаты жаңа тәртіпті ынтамен қолдады. Көптеген маңызды реформалар, әсіресе қаржы саласында жүзеге асырылды, бірақ темір жол жүйесін Германияның қалған бөлігімен біріктіру туралы ұсыныс сәтсіз аяқталды. 1889 жылы салықтарды төмендеткеннен кейін конституция реформасы күннің мәселесіне айналды. Король Карл мен оның министрлері палаталардағы консервативтік элементті күшейткісі келді, бірақ 1874, 1876 және 1879 жылдарғы заңдар толыққанды шешімге дейін тек шағын реформалар жасады. 1891 жылдың 6 қазанында король Карл кенеттен қайтыс болды. Оның жүрегін қалдырған сіңілісі II Вильгельм (1848-1921, 1891-1918 жылдары билік құрған) оның ісін жалғастырды. Конституция реформасы талқылаулар жалғасты, ал 1895 жылғы сайлау демократтардың күшті партиясын сайлады. Король Вильгельм ұлдары болған жоқ, сондай-ақ оның жалғыз протестант туысы, герцог Николас (1833-1903) та болған жоқ. Нәтижесінде, мұрагерлік соңында отбасының католик тармағына көшетін болып, бұл мемлекет пен шіркеу арасындағы қарым-қатынасқа қатысты белгілі бір қиындықтар тудырды. 1910 жылы тақ мұрагері католик герцог Альберт (1865 жылы туған) болды. 1900 мен 1910 жылдар арасында Вюртембергтің саяси тарихы конституциялық және білім беру мәселелерін шешуге байланысты болды. Конституция 1906 жылы қайта қаралып, білім беру қиындықтары 1909 жылы шешілді. 1904 жылы темір жол жүйесі Германияның қалған бөлігімен біріктірілді. 1905 жылы халық саны 2 302 179 адамды құрады, олардың 69% протестант, 30% католик және 0,5% еврей болды. Протестанттар негізінен Неккар ауданында басымдық құрды, ал католиктер – Дунай ауданында. 1910 жылы шамамен 506 061 адам ауыл шаруашылығы секторында, 432 114 адам өнеркәсіптік жұмыстарда және 100 109 адам сауда мен коммерцияда жұмыс істеді. (Вюртембергтің демографиялық ерекшеліктерін қараңыз).

I дүниелік соғыстың соңындағы шатақтан кейін Фридрих 1918 жылдың 22 қарашасында тақтан бас тарды. Республика құрылды...

Баден-Вюртемберг штаты 1952 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін

Конституциялық конвенцияның мүшелері 1952 жылдың 9 наурызында сайланды, ал 25 сәуірде премьер-министр сайланды. Осылайша, Баден-Вюртемберг жаңа штаты құрылды. Жаңа штаттың конституциясы күшіне енгеннен кейін, конституциялық конвенцияның мүшелері 1956 жылғы алғашқы сайлауға дейін штаттық парламентты құрды. Баден-Вюртемберг атауы бастапқыда уақытша деп есептелген, бірақ басқа атау туралы келісімге келе алмағандықтан, штаттың ресми атауы болып қалыптасты. 1954 жылдың мамыр айында Баден-Вюртемберг Ландтагы (заң шығарушы органы) төмендегі гербті қабылдауға шешім қабылдады: алтын қалқанда үш қара арыстан, ал олардың айналасында бұғы мен гриф бейнеленген. Бұл герб бір кезде Киелі Рим империясының императорлары және Швабия герцогтары болған Штауфен әулетіне тиесілі болған. Алтын бұғы Вюртембергті, ал гриф Баденді символдайды. Керісінше, бұрынғы Вюртемберг округтері – Калу, Фрейденштадт, Хорб, Ротвейль және Тутлинген – Карлсруэ және Фрайбург Баден үкіметтік округтеріне қосылды. Сонымен, Гогенцоллерн әулетінің соңғы іздері жоғалып кетті. Округтар мен аудандар арасында өңірлік бірлестіктер құрылды, олар жоспарлаудың үйлесімділігін қамтамасыз етуге жауапты. Бірлесуге қарсы болғандар бас тартқан жоқ. Германия толық егемендік алғаннан кейін, қарсыластар Баденді бұрынғы шекарасына қайтару үшін, соғыстан кейін өзгерген штаттарда халықтың пікірін білуге мүмкіндік беретін, Негізгі заңның 29-бабының 2-тармағына сәйкес, жалпы дауыс беру өткізуді сұрады. Федералдық ішкі істер министрлігі бұрыннан дауыс беру өткендігіне байланысты өтінішті қабылдамады. Қарсыластар Германия Конституциялық сотына шағымданып, 1956 жылы сотта жеңіске жетті. Сот 1951 жылғы референдумның заңмен белгіленгендей, халықтың пікірін білу болып саналмағанын, өйткені халық саны көп Вюртемберг штаты халық саны аз Баден штатына қарағанда әділетсіз артықшылыққа ие болды деп шешті. Сот дауыс беру күнін белгілемегендіктен, үкімет ешқандай шара қабылдамады. Қарсыластар 1969 жылы қайтадан сотқа жүгінді, нәтижесінде дауыс беру 1970 жылдың 30 маусымына дейін өткізілуі керек деген шешім қабылданды. 7 маусымда көпшілік Баден штатын қалпына келтіру ұсынысына қарсы дауыс берді.